Σύμφωνα με έκθεση, 200.000 ελαιώνες στην Ισπανία ενδέχεται να εξαφανιστούν την επόμενη δεκαετία
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, περισσότερα από 320.000 στρέμματα παραδοσιακών ελαιώνων έχουν εγκαταλειφθεί, ενώ υπάρχει κίνδυνος να χαθούν και άλλα 1,2 εκατομμύρια στρέμματα, αριθμός που αντιστοιχεί στο ένα πέμπτο της συνολικής έκτασης όλων των ισπανικών ελαιώνων.
Μια μελέτη που δημοσίευσε η πολυεθνική εταιρεία Deoleo προειδοποίησε ότι 240.000 μικρές ελαιοκαλλιέργειες στην Ισπανία ενδέχεται να εξαφανιστούν τα επόμενα 10 χρόνια.
Ο διεθνής ανταγωνισμός στον τομέα του ελαιολάδου, ο οποίος οδηγεί αναπόφευκτα σε αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ελαιολάδου, σε συνδυασμό με τη σχετική πτώση της κατανάλωσης και τη στασιμότητα των τιμών στη χώρα, δυσχεραίνει τη διατήρηση της θέσης των μικρών ισπανών παραγωγών στην αγορά.
Είναι δυνατό και απαραίτητο να αντιστραφεί η κατάσταση, αλλά απαιτείται η δέσμευση των φορέων του τομέα να διατηρήσουν έναν τύπο ελαιώνα που διαδραματίζει σημαντικό κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό ρόλο.
Η μελέτη, με τίτλο «Salvemos el buen aceite» ή «Σώστε το καλό λάδι», επικεντρώθηκε στις κύριες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Ισπανίας – Ανδαλουσία, Καστίλλη-Λα Μάντσα, Βαλένθια, Αραγονία και Καταλονία – και διαπίστωσε ότι περισσότερα από 320.000 στρέμματα παραδοσιακής ελαιοκαλλιέργειας έχουν ήδη εγκαταλειφθεί σε αυτές τις περιοχές.
Η εξήγηση για τη μείωση αυτή βρίσκεται στους αριθμούς, καθώς σήμερα υπάρχουν 64 χώρες παραγωγής ελαιολάδου στον κόσμο, σε σύγκριση με 46 χώρες πριν από δεκαπέντε χρόνια. Συνολικά 28,7 εκατομμύρια στρέμματα γης καλύπτονται από ελαιόδεντρα, και κάθε δευτερόλεπτο φυτεύονται, κατά μέσο όρο, 10 ελαιόδεντρα κάπου στον πλανήτη.
Δείτε επίσης: Παραγωγή ελαιολάδου στην ΙσπανίαΕπιπλέον, σχεδόν το 40% της συνολικής ποσότητας ελαιολάδου προέρχεται από εντατική καλλιέργεια, η οποία αποδίδει σχεδόν 50% περισσότερο από την παραδοσιακή καλλιέργεια με το μισό κόστος.
Αυτή η επέκταση της καλλιεργούμενης γης και της παραγωγής ελαιολάδου δημιουργεί μια ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο, με την παραγωγή ελαιολάδου να υπερβαίνει την κατανάλωση.
Ενώ η συνολική παγκόσμια κατανάλωση αυξήθηκε κατά 6,4% τα τελευταία εννέα χρόνια, σύμφωνα με τη μελέτη, σημειώθηκε μείωση σε ώριμες αγορές όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα, όπου οι καταναλωτές μείωσαν την κατανάλωση ελαιολάδου κατά 16% κατά μέσο όρο, που μεταφράζεται σε 286.000 τόνους συνολικά.
Εν τω μεταξύ, η αύξηση της κατανάλωσης σε άλλες αγορές, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχει επιβραδυνθεί κατά την ίδια χρονική περίοδο.
Υπό αυτή την έννοια, το εκτιμώμενο πλεόνασμα στην παραγωγή ελαιολάδου, της τάξης του ενός έως δύο εκατομμυρίων τόνων ετησίως, θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές στις περισσότερες αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας, όπου οι τιμές σήμερα είναι χαμηλότερες από όλες τις άλλες χώρες παραγωγής παγκοσμίως.
Οι τιμές του ελαιολάδου παρουσιάζουν αρνητικές προοπτικές τις τελευταίες εβδομάδες στην Ισπανία, σταθεροποιούμενες στα 2,20 ευρώ (2,49 δολάρια) ανά κιλό εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, με τον αγροτικό οργανισμό COAG να προειδοποιεί ότι αυτές οι τιμές είναι ήδη κάτω από το όριο κερδοφορίας.
Με την τρέχουσα τάση μείωσης της κατανάλωσης, το μικρό περιθώριο κέρδους και την επέκταση της καλλιέργειας ελαιόδεντρων παγκοσμίως, οι παραδοσιακοί ισπανικοί ελαιώνες θα μπορούσαν να καταστούν μη βιώσιμοι και να χάσουν άλλα 1,2 εκατομμύρια στρέμματα μέσα σε μια δεκαετία, κατέληξε η μελέτη, αριθμός που αντιπροσωπεύει το 20% του συνόλου των ισπανικών ελαιώνων.
Η απώλεια αυτή θα επηρεάσει 240.000 μικρούς αγρότες με 2,5 έως 7,5 στρέμματα γης, οδηγώντας τους στην εξαφάνιση, προειδοποίησε η μελέτη. Σχεδόν 300.000 τοπικές οικογένειες που συνδέονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με τον τομέα του ελαιολάδου θα επηρεαστούν.
Η ανάγκη των παραγωγών να παράγουν περισσότερο ελαιόλαδο προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικοί αποτελεί μια άλλη απειλή για τον παραδοσιακό ισπανικό τομέα ελαιολάδου. Υπάρχει μεγάλη πίεση για αυτούς τους μικρότερους παραγωγούς να στραφούν σε πλήρως μηχανοποιημένες, εντατικές μεθόδους καλλιέργειας υψηλής απόδοσης αλλά χαμηλής ποιότητας, οι οποίες δεν είναι κατάλληλες για μικρές παραδοσιακές εκμεταλλεύσεις με μεγάλα, ακανόνιστα φυτεμένα ελαιόδεντρα.
Η κατάσταση επηρεάζει κυρίως τις γηγενείς ποικιλίες ελιάς της Ισπανίας, ειδικά την ποικιλία Picual, η οποία πέφτει θύμα της εντατικής ελαιοκαλλιέργειας. Οι εντατικές εκμεταλλεύσεις τείνουν να καλλιεργούν άλλες ποικιλίες, οι οποίες επιλέγονται για την υψηλότερη απόδοσή τους και όχι για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες και τα πλούσια οργανοληπτικά χαρακτηριστικά τους, όπως η Picual.
Ακόμη χειρότερα, τα περιβαλλοντικά οφέλη που προσφέρουν οι παραδοσιακοί ελαιώνες, όπως η προστασία της γης από την ερημοποίηση και η απορρόφηση μεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα, έχουν πλέον χαθεί λόγω της ηλικίας και του μεγέθους των δέντρων, καθώς η εντατική καλλιέργεια χρησιμοποιεί κυρίως νεότερα και μικρότερα δέντρα με λιγότερο φύλλωμα και κοντύτερες ρίζες.
Ο Juan Vilar, συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στον τομέα του ελαιολάδου στην Ισπανία, κάλεσε σε συλλογική δράση για την αποτροπή περαιτέρω ζημιών.
«Είναι δυνατό και απαραίτητο να αντιστραφεί η κατάσταση, απαιτείται η δέσμευση των φορέων του τομέα να διατηρήσουν έναν τύπο ελαιώνα που έχει σημαντικό κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό ρόλο, ο οποίος είναι τυπικά ισπανικός και ο οποίος, λόγω της μοναδικότητάς του, προσφέρει τεράστιο πλούτο και ποικιλία στην προσφορά ελαιολάδου», δήλωσε.
Τελικά, σύμφωνα με τη μελέτη, το ζητούμενο είναι η αύξηση των τιμών του ελαιολάδου στη χώρα, προκειμένου να αποφευχθεί η εγκατάλειψη των παραδοσιακών ελαιώνων τα επόμενα χρόνια.
Μακροπρόθεσμα, η μετατροπή του ισπανικού ελαιώνα από παραδοσιακό σε σύγχρονο για καλύτερη απόδοση σε όρους ποσότητας θα μπορούσε να έχει αντίθετα αποτελέσματα και, εκτός από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει στην εξαφάνιση των αυτόχθονων ισπανικών ποικιλιών ελιάς.