Συνέντευξη με τον Μουσταφά Ταν, Εθνικό Συμβούλιο Ελαιολάδου της Τουρκίας

Αφού η Τουρκία αποχώρησε από το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου το 1998, ιδρύθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Ελιάς και Ελαιολάδου (UZZK). Σήμερα, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους κύριους οργανισμούς στην Τουρκία που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της βιομηχανίας και του πολιτισμού του ελαιολάδου. Ο Δρ Μουσταφά Ταν, Πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ελιάς και Ελαιολάδου, δέχτηκε πρόσφατα να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με τον οργανισμό και τον κλάδο της ελιάς στην Τουρκία.

OOT: Πώς και γιατί ιδρύθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Ελιάς και Ελαιολάδου;

Δρ. ΤΑΝ: Λόγω των αναγκών του τομέα, το Εθνικό Συμβούλιο Ελιάς και Ελαιολάδου (γνωστό ως UZZK στα τουρκικά) ιδρύθηκε ως αποτέλεσμα μιας ισχυρής πρωτοβουλίας της κοινωνίας των πολιτών. Την 1η Ιουνίου 2002, το Adatepe ήταν ο τόπος της πρώτης μας συνάντησης. Αργότερα, σε συναντήσεις στη Σμύρνη, το Αϊδίν και τη Προύσα, εκατοντάδες εκπρόσωποι του κλάδου που είχαν ως στόχο την ίδρυση του UZZK, επέλεξαν την εκτελεστική επιτροπή. Πολλοί από τους φίλους μας που συμμετείχαν σε αυτή την επιτροπή εργάζονται σήμερα μαζί μας στη διοίκηση του UZZK. Μέχρι τότε και αντάξιοι αυτής της εμπιστοσύνης, εργαζόμαστε για την ανάπτυξη της ελαιοκομικής βιομηχανίας μας. Στόχος μας είναι απλώς να φέρνουμε κοντά όλα τα τμήματα του κλάδου, να βρίσκουμε λύσεις για τα προβλήματα του κλάδου με νόμιμο τρόπο και τελικά να οδηγήσουμε τον ελαιοκηπευτικό κλάδο της χώρας μας στην κορυφή που του αξίζει. Σύμφωνα με αυτόν τον στόχο, εκπρόσωποι του ελαιοκηπευτικού κλάδου συνάντησαν με την υποστήριξη των αρμόδιων φορέων και οργανισμών, συμπεριλαμβανομένου του Υπουργείου Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων της Τουρκικής Δημοκρατίας, και έθεσαν ένα ορόσημο για τον κλάδο μας.

Ο τομέας της ελαιοκαλλιέργειας στην Τουρκία είχε προβλήματα και σίγουρα θα έχει και στο μέλλον. Ξεκίνησε ως ηγέτης στην παραγωγή και στον αριθμό των ελαιόδεντρων στην πατρίδα του ελαιολάδου, την Ανατολία, αλλά υποχώρησε στην πέμπτη θέση μετά την Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Τυνησία. Η απόδοση μας σε ελιές και ελαιόλαδο ανά δέντρο είναι χαμηλή και εξακολουθούμε να έχουμε προβλήματα όσον αφορά τα πρότυπα ποιότητας. Ωστόσο, εξακολουθούμε να μιλάμε για αυτά τα προβλήματα, ενώ διαθέτουμε τις πιο κατάλληλες εδαφικές και κλιματολογικές συνθήκες για την παραγωγή των καλύτερων ελιών και ελαιολάδου. Υπάρχουν ακόμα χιλιάδες σπίτια στα οποία δεν έχει εισέλθει ακόμα το υπέροχο ελαιόλαδο και εκατομμύρια άνθρωποι που δεν γνωρίζουν αρκετά για το ελαιόλαδο. Ως πρώτο βήμα, θα θέλαμε να αυξήσουμε την κατανάλωση ελαιολάδου από 2-3 κιλά σε 5 κιλά ανά άτομο και να καταναλώνουμε ό,τι παράγουμε.

OOT: Τι είδους έργο επιτελεί η UZZK στην Τουρκία;

Δρ. TAN: Η UZZK δημιουργεί μια συλλογική συνείδηση και μια κοινή στάση μεταξύ του κοινού, των ΜΚΟ και του ιδιωτικού τομέα με σκοπό:

• να αναπτύξει μια ισχυρότερη δομή για την ελαιοκομική βιομηχανία στην Τουρκία,
• να υποστηρίξει τη δημιουργία εμπορικών σημάτων για την εμπορία των προϊόντων,
• να αναπτύξει την παραγωγή, την κατανάλωση και το εμπόριο ελιάς και ελαιολάδου,
• να εξασφαλίσει την ενοποίηση της εγχώριας και της διεθνούς αγοράς για τους παραγωγούς και τους βιομηχάνους,
• να επιτευχθεί η εναρμόνιση με τη διαμόρφωση της κοινής αγοράς ελαιολάδου και ελιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
• Να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια αγορά μέσω της κατάρτισης αναπτυξιακών σχεδίων,
• Και επίλυση των προβλημάτων των προϊόντων μέσω της αναφοράς τους στην Επιτροπή Αγροτικής Υποστήριξης και Καθοδήγησης.

Συγκεντρωθέντες σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 5488 για την Περιορισμένη Γεωργία και του Καταστατικού και των Αρχών Ρύθμισης του Εθνικού Συμβουλίου Ελιάς και Ελαιολάδου, ξεκινήσαμε τη σύσταση του πρώτου συμβουλίου προϊόντων και συνεχίζουμε το έργο μας με την πραγματοποίηση της 1ης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης στις 12 Νοεμβρίου 2007, ενώ σήμερα ολοκληρώνουμε το τρίτο έτος δραστηριότητάς μας.

Όταν ανατρέχουμε στα τελευταία τρία χρόνια, διαπιστώνουμε τόσα πολλά προβλήματα (παρελθόντα και τρέχοντα) του κλάδου, αλλά και μια βούληση για την επίλυσή τους. Όπως θα καταλάβετε, ο ελαιοκομικός κλάδος στη χώρα μας πρέπει να περάσει από αυτή τη δύσκολη διαδικασία, ανταγωνιζόμενος τους γίγαντες. Σε αυτή τη διαδικασία, η ποιότητα, η αποδοτικότητα και η τυποποίηση θα γίνουν πιο σημαντικές από ποτέ, ενώ ειδικά οι μέθοδοι που είναι συμβατές με το περιβάλλον και η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων θα είναι τα πιο συζητημένα θέματα. Ενώ η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα επιβραδύνονται ακόμη και υπό την προστασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ελαιοκομικός κλάδος της Τουρκίας ανεβάζει τον πήχη μεταφέροντας πληροφορίες, τεχνολογία και άλλα υλικά.

Λόγω της ρύπανσης από την υπερθέρμανση του πλανήτη και της ξηρασίας, πέρυσι είχαμε 130 χιλιάδες τόνους ελαιολάδου από 150 εκατομμύρια ελαιόδεντρα. Και φέτος, με την παραγωγή 147 χιλιάδων τόνων ελαιολάδου, είμαστε ευτυχείς που πλησιάζουμε τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, τα τελευταία δύο χρόνια, έχει επιτευχθεί παραγωγή περίπου 320-400 χιλιάδων τόνων ελιών για επιτραπέζια χρήση. Επειδή η βιομηχανία ελιάς και ελαιολάδου συζητιέται πολύ περισσότερο στη χώρα τώρα, και οι νέοι επενδυτές καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες για την προώθηση των προϊόντων τους, η ετήσια κατά κεφαλήν εγχώρια κατανάλωση έχει αυξηθεί από 1 λίτρο σε 1,5 λίτρο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι κοινοί στόχοι και οι προσπάθειες του συμβουλίου μας και του Υπουργείου Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων συμβάλλουν στην ταχεία ανάπτυξη του κλάδου στη χώρα μας.

OOT: Πώς τα πάει η Τουρκία όσον αφορά την παραγωγή και την κατανάλωση ελαιολάδου αυτή τη στιγμή;

Κάντε κλικ για μεγέθυνση

Δρ. TAN: Σύμφωνα με πηγές του ΔΟΕ (Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου), με μερίδιο 5 % στην παραγωγή ελαιολάδου τα τελευταία δύο χρόνια, η Τουρκία βρίσκεται στην τρίτη θέση μαζί με την Τυνησία (5,5 %), μετά την ΕΕ (73 %). Όσον αφορά την παραγωγή ελιών τραπεζιού, η ΕΕ κατέχει μερίδιο 33 % και η Τουρκία ακολουθεί με μερίδιο 17 %, το ίδιο με την Αίγυπτο. Επίσης, η Τουρκία είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο στην παραγωγή μαύρων ελιών.

Όσον αφορά την κατανάλωση, τα στατιστικά στοιχεία του ΔΟΕ δείχνουν ότι η ΕΕ κατέχει την πρώτη θέση με 64%, ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ με 9% και την Τουρκία με 3%. Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι το 25% της παγκόσμιας κατανάλωσης επιτραπέζιων ελιών καλύπτεται από την ΕΕ, ενώ το 11% καλύπτεται από την Τουρκία, ακολουθούμενη από τις ΗΠΑ (10%) και την Αίγυπτο.

OOT: Έχει επηρεαστεί ο ελαιοκομικός κλάδος από την οικονομική κρίση;

Δρ. TAN: Ευτυχώς, η ελαιοκομική βιομηχανία στην Τουρκία κατάφερε να αυξήσει την παραγωγή τα τελευταία δύο χρόνια, παρά την κρίση. Η εγχώρια κατανάλωση αυξήθηκε, καθώς και οι εξαγωγές πατενταρισμένων και συσκευασμένων προϊόντων που εισέρχονται σε νέες αγορές.

OOT: Τι πρέπει να γίνει για να αυξηθούν οι πωλήσεις στην Τουρκία;

Δρ. Ταν

Πρώτα απ' όλα, προσπαθούμε να ευαισθητοποιήσουμε το κοινό σχετικά με τα πλεονεκτήματα της ποιότητας του ελαιολάδου και τα οφέλη του για την υγεία σε σύγκριση με άλλα είδη ελαίων. Η έκθεση «Vinolive», που διοργανώνεται κάθε χρόνο υπό τον συντονισμό μας, έχει μεγάλη σημασία για την παρουσίαση και την προώθηση του ελαιολάδου στις εγχώριες και διεθνείς αγορές. Θα πραγματοποιηθεί μια εξειδικευμένη έκθεση ελιάς και ελαιολάδου με την ονομασία OLIVTECH στη Σμύρνη, μεταξύ 1 και 4 Δεκεμβρίου 2010. Πιστεύω ακράδαντα ότι αυτή η έκθεση θα βοηθήσει τον κλάδο σε παγκόσμιο επίπεδο και ότι πολλοί διεθνείς οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου του ΔΟΕ, θα γνωρίσουν καλύτερα τον κλάδο της ελιάς και του ελαιολάδου στην Τουρκία. Συνεχίζουμε να διοργανώνουμε εργαστήρια, σεμινάρια και συζητήσεις για την ευαισθητοποίηση του κοινού.

Από τις 20 Φεβρουαρίου 2010, η Τουρκία έχει γίνει και πάλι μέλος του ΔΟΕ. Από εδώ και στο εξής, θα εργαστούμε σε συνεργατικά έργα για την προώθηση σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, αξιοποιώντας τον πολλαπλασιαστικό αντίκτυπο του ΔΟΕ. Η UZZK θα συντονίζει αυτού του είδους τις εκστρατείες προώθησης. Από την άλλη πλευρά, εξακολουθούμε να εργαζόμαστε για την καταπολέμηση των απομιμήσεων ελαιολάδου μέσω της νομοθεσίας, προκειμένου να ευθυγραμμιστούμε με τα πρότυπα της ΕΕ. Το Πρόγραμμα Ελέγχου Ποιότητας που εφαρμόζουμε είναι παράλληλο με το πρόγραμμα του ΔΟΕ και θα δημοσιευθεί ως λευκή λίστα από την UZZK. Σύντομα, όλος ο κόσμος θα μάθει ότι τα ελαιόλαδα και οι ελιές υψηλότερης ποιότητας και πιο φυσικά στον κόσμο παράγονται στην Τουρκία.

OOT: Μπορείτε να αξιολογήσετε την κρατική στήριξη προς τον κλάδο;

Δρ. TAN: Για πρώτη φορά, ένας Υπουργός Γεωργίας διατύπωσε επίσης τον στόχο να καταλάβουμε τη δεύτερη θέση μετά την Ισπανία, ο οποίος έχει τεθεί ως στόχος και έχει γίνει αποδεκτός από την UZZK και όλους τους εκπροσώπους του κλάδου. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στη Σύνοδο Κορυφής για την Ελιά στην Αδάνα, ο κ. Mehdi Eker, Υπουργός Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων, δήλωσε ότι ο κλάδος μπορεί να θεσμοθετηθεί με την εφαρμογή των κανονισμών του Εθνικού Συμβουλίου Ελιάς και Ελαιολάδου και ότι είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε στον κλάδο πριν γίνουμε μέλη της ΕΕ.

Μέχρι το 2014, το υπουργείο έχει καθορίσει τους στόχους για τον κλάδο της ελιάς ως εξής:

1. Ελαιώνες: Από 700 χιλιάδες εκτάρια σε 1 εκατομμύριο εκτάρια
2. Αριθμός ελαιόδεντρων: Από 140 εκατομμύρια σε 180 εκατομμύρια
3. Παραγωγή επιτραπέζιων ελιών: Από 400 χιλιάδες τόνους σε 650 χιλιάδες τόνους
4. Παραγωγή ελαιολάδου: Από 800 χιλιάδες τόνους σε 3 εκατομμύρια τόνους
5. Παραγωγή ελαιολάδου: Από 115 χιλιάδες τόνους σε 750 χιλιάδες τόνους
6. Εξαγωγές ελαιολάδου: Από 70 χιλιάδες τόνους σε 300 χιλιάδες τόνους
7. Εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών: Από 50 χιλιάδες τόνους σε 200 χιλιάδες τόνους
8. Απόδοση ανά δέντρο: Από 12 κιλά σε 25 κιλά
9. Κατανάλωση ελιάς ανά άτομο: Από 1 κιλό σε 5 κιλά (με άλλα λόγια 250 χιλιάδες τόνους)
10. Κατανάλωση επιτραπέζιων ελιών: Θα αυξηθεί στα 6 κιλά.

Είμαστε ευτυχείς που βλέπουμε ότι το υπουργείο μας διατυπώνει τους ίδιους στόχους για τον κλάδο μας. Φυσικά, είναι σημαντικό ο κλάδος να λάβει στήριξη κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Ως εκ τούτου, θα ήταν χρήσιμο και απαραίτητο να αναλυθεί καλύτερα το μέλλον και να ληφθούν μέτρα ανάλογα με αυτό.