Πολιτικοποιημένη συζήτηση στην Ελλάδα σχετικά με την προτεινόμενη αύξηση των ποσοστώσεων της ΕΕ για την Τυνησία
Ελληνες συνδικαλιστές και πολιτικοί άρχισαν, αν και με καθυστέρηση, να συζητούν την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΚ) για την αύξηση των αφορολόγητων εισαγωγών ελαιολάδου από την Τυνησία στην ΕΕ.
Μετά από μήνες σχετικής σιωπής σχετικά με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΚ) για αύξηση των αφορολόγητων εισαγωγών ελαιολάδου από την Τυνησία στην ΕΕ κατά 35.000 τόνους ετησίως το 2016 και το 2017, οι Έλληνες συνδικαλιστές και πολιτικοί άρχισαν να συζητούν το θέμα. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υποστηριχθεί η πρόταση, αφού σχεδόν κανείς δεν το κάνει, αλλά ποιος φέρει την ευθύνη για την υποστήριξή της.
Από τα τέλη Νοεμβρίου, δύο γραμμές επιχειρημάτων κυριαρχούν στη συζήτηση. Η μία πλευρά υποστηρίζει ότι η αύξηση της ποσόστωσης εισαγωγών ωφελεί τη βιομηχανία τυποποίησης ελαιολάδου της Ιταλίας και της Ισπανίας, καθώς μειώνει τις τιμές του ελαιολάδου με την εισροή φθηνότερου ελαιολάδου από την Τυνησία, βλάπτοντας έτσι τους Έλληνες (και άλλους Ευρωπαίους) αγρότες.
Κύριο μέλημα της κυβέρνησης είναι η προστασία του αγροτικού κόσμου και η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
Αυτή η πλευρά αντιτίθεται στην αύξηση των ποσοστώσεων και επικρίνει την ελληνική κυβέρνηση για την υποτιθέμενη αποτυχία της να αντιταχθεί, υποστηρίζοντας ότι οι Έλληνες αγρότες ήδη αγωνίζονται αρκετά με την οικονομική κρίση, τις καθυστερήσεις στις πληρωμές των επιδοτήσεων της ΕΕ και την προοπτική δραστικών αυξήσεων φόρων.
Πολλοί επισημαίνουν την πρόσφατη σημαντική πτώση των τιμών του ελαιολάδου στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία ως απόδειξη ότι αυτή η επιχειρηματολογία είναι βάσιμη. Στην Ελλάδα, ορισμένοι ηγέτες αγροτικών συνδικάτων και πολιτικοί που επικρίνουν την κυβερνητική συμμαχία που αποτελείται από τον αριστερό ΣΥΡΙΖΑ και τους δεξιούς Ανεξάρτητους Έλληνες (ΑΝΕΛ) έχουν διατυπώσει τέτοιες αξιώσεις.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Ηρακλείου Κρήτης, Ανδρέας Στρατάκης, έφτασε στο σημείο να ζητήσει την απομάκρυνση του υπουργού Γεωργίας και Τροφίμων, Ευάγγελου Αποστόλου, τον οποίο πολλοί κατηγορούν είτε ότι υποστήριξε την πρόταση είτε τουλάχιστον ότι δεν αντιτάχθηκε σθεναρά σε αυτήν.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της κυβερνητικής συμμαχίας και του υπουργού Αποστόλου προβάλλουν διάφορα επιχειρήματα υπέρ του — όχι όμως υπέρ της αύξησης της ποσόστωσης της Τυνησίας. Οι υποστηρικτές του επισημαίνουν ότι ο Αποστόλου δεν ήταν παρών στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου όπου εγκρίθηκε αρχικά η πρόταση αυτή· αντίθετα, στη συνεδρίαση εκείνη, κατά την προεκλογική περίοδο, παρέστη μέλος της προσωρινής υπηρεσιακής κυβέρνησης.
Επιπλέον, η συζήτηση για την ποσόστωση της Τυνησίας εκείνη τη στιγμή δεν αφορούσε κυρίως γεωργικά θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Αποστόλου, αλλά την ανθρωπιστική βοήθεια προς μια χώρα που ήταν θύμα τζιχαντιστικής τρομοκρατίας.
Δύο πρόσφατα δελτία τύπου του Υπουργείου Γεωργίας και Τροφίμων τόνισαν ότι ο Αποστόλου είχε σε αρκετές περιπτώσεις εκφράσει την αντίθεσή του στην πρόταση και στο γεγονός ότι αυτή συντάχθηκε χωρίς διαβούλευση με τους υπουργούς Γεωργίας, καθώς και την ανησυχία του για τις επιπτώσεις της στους αγρότες. Τα δελτία τύπου πρόσθεσαν ότι δεν είχε ληφθεί τελική απόφαση για την αύξηση της ποσόστωσης και ότι μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί αύξηση των εισαγωγών ελαιολάδου από την Τυνησία στην ΕΕ.
Ο Αποστόλου προειδοποίησε ότι «όσοι, για λόγους μικροπολιτικής αντιπαράθεσης, καλλιεργούν κλίμα πανικού μεταξύ των παραγωγών, παίζουν το παιχνίδι των κερδοσκόπων που επιδιώκουν την κατάρρευση της τιμής του εξαιρετικού ελληνικού ελαιολάδου», προτρέποντάς τους να είναι προσεκτικοί.
Ο Παναγιώτης Καραντώνης, μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου (IOC) και διευθυντής της ESVITE, δήλωσε στην Olive Oil Times ότι εξέταζε το ζήτημα από περιφερειακή και παγκόσμια προοπτική. Αναγνώρισε ότι οι Έλληνες «αγρότες αντιμετωπίζουν μια πολύ δύσκολη κατάσταση — δεν υπάρχει αμφιβολία γι' αυτό. Αν το εξετάσετε μόνο από αγροτική άποψη, θα πρέπει να σταθείτε στο πλευρό των Ελλήνων αγροτών, αλλά αν εξετάσετε τη γενικότερη εικόνα, πρέπει να το ξανασκεφτείτε».
Ο Καραντώνης επισήμανε ότι η πρόταση υποβλήθηκε από υπουργούς Εξωτερικών που έβλεπαν πέρα από τον αγροτικό τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες για τους τρομοκράτες στη Βόρεια Αφρική, αναζητώντας έναν τρόπο να δείξουν αλληλεγγύη προς την κοσμική κυβέρνηση της Τυνησίας και να αποδείξουν ότι «οι Ευρωπαίοι στέκονται στο πλευρό των μουσουλμάνων που δεν είναι ριζοσπαστικοί τζιχαντιστές».
Ειδικά δεδομένου ότι ο πρωθυπουργός της Τυνησίας Χαμπίμπ Εσσίντ ήταν εκτελεστικός διευθυντής της ΔΟΕ από το 2004 έως το 2010 — όπως θα είναι και ένας άλλος Τυνήσιος, ο Αμπντελατίφ Γκεντίρα, από την 1η Ιανουαρίου — μια πρόταση για αύξηση των αφορολόγητων εισαγωγών ενός από τα κύρια εξαγωγικά προϊόντα της χώρας μπορεί να φαινόταν ως μια λογική χειρονομία αλληλεγγύης. Δεδομένου ότι η πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ που τάσσονται υπέρ της αύξησης εξασφαλίζει ουσιαστικά την έγκρισή της, ο Καραντώνης συνιστά και στην Ελλάδα να ψηφίσει υπέρ, προκειμένου να καλλιεργήσει τις σχέσεις της με την Τυνησία.
Ωστόσο, το Agronews ανέφερε ότι ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Παπαδόπουλος πρότεινε «ότι το κύριο μέλημα της κυβέρνησης είναι η προστασία του αγροτικού κόσμου και η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας», οπότε η κυβέρνηση θα αντιταχθεί στην πρόταση, παρά τον αρχικό στόχο της «προστασίας της τυνησιακής οικονομίας μετά τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις».
Ο Καραντώνης υποστηρίζει ότι η μειωμένη παραγωγή ελαιολάδου της Τυνησίας φέτος σημαίνει ότι δεν θα εξάγει πάνω από 110.000 μετρικούς τόνους, κάτι που δύσκολα θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματική απειλή για τους Ευρωπαίους αγρότες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα δεδομένου ότι είναι ήδη δυνατό για χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία να εισάγουν νόμιμα μεγάλες ποσότητες πρώτων υλών για επεξεργασία και εξαγωγή (και όχι για κυκλοφορία στην ΕΕ) στο πλαίσιο των υφιστάμενων ρυθμίσεων ενεργητικής τελειοποίησης. Η μόνη διαφορά με τη νέα πρόταση είναι ότι επιπλέον 35.000 μετρικοί τόνοι μπορούν να κυκλοφορήσουν αφορολόγητοι στην αγορά της ΕΕ, αλλά «35.000 [μετρικοί] τόνοι δεν θα καταστρέψουν τους Έλληνες αγρότες» ούτε «θα λύσουν τα προβλήματα των Ιταλών» μεταποιητών.
Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους παράγοντες, ο Καραντώνης υποστηρίζει ότι η αύξηση της αφορολόγητης εισαγωγικής ποσόστωσης από την Τυνησία έχει «περισσότερο ψυχολογικό παρά πραγματικό» αντίκτυπο στις τιμές του ελαιολάδου, οι οποίες ήταν ούτως ή άλλως βέβαιο ότι θα μειωθούν, δεδομένης της αυξημένης παραγωγής της Ισπανίας και της Ιταλίας φέτος. Παραδέχεται, ωστόσο, ότι «αυτή η συζήτηση έχει σίγουρα επηρεάσει το κλίμα στην αγορά» και ίσως επιτάχυνε το ρυθμό πτώσης των τιμών.
Ο Καραντώνης προειδοποιεί επίσης ότι οι εκτιμήσεις για τη συγκομιδή του επόμενου έτους πρέπει να παρακολουθούνται προσεκτικά, καθώς μια αύξηση της ποσόστωσης θα μπορούσε να αποτελέσει πρόβλημα το 2017, αν αναμένονται πολύ υψηλές αποδόσεις για τη συγκομιδή του επόμενου έτους. Σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει να γίνει αποδεκτή η πρόταση της ΕΚ για επανεξέταση των ποσοστώσεων. Το άλλο θέμα που πρέπει να παρακολουθήσουμε είναι η «εν εξελίξει συζήτηση μεταξύ των μεσογειακών χωρών και της ΕΕ σχετικά με μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου», η οποία έχει ήδη υπογραφεί από την ΕΕ και το Μαρόκο, καθιστώντας τα μαροκινά προϊόντα απαλλαγμένα από εισαγωγικούς δασμούς. «Αν η Τυνησία το υπογράψει, ΟΛΗ η παραγωγή της θα μπορούσε να εισέλθει στην ΕΕ αφορολόγητη. Αυτή είναι μια πραγματική απειλή, και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να προσπαθήσουμε να το σταματήσουμε». Αλλά αυτό δεν έχει καμία σχέση με την τρέχουσα πρόταση αύξησης των ποσοστώσεων.
Φαίνεται ότι η χαμηλή τιμή του ελαιολάδου αποτελεί πλέον μεγαλύτερη απειλή για τους Έλληνες αγρότες από ό,τι οι τζιχαντιστές τρομοκράτες, αλλά η στήριξη της κυβέρνησης και του λαού της Τυνησίας μέσω μιας προσωρινής αύξησης των ποσοστώσεων ενδέχεται να μην βλάψει τους Έλληνες αγρότες όσο φοβούνται.