Ανακούφιση από το ελαιόλαδο, ενώ οι διαπραγματεύσεις στην Ελλάδα συνεχίζονται
Ενώ η Ελλάδα και οι πιστωτές της βρίσκονται σε έντονες διαπραγματεύσεις, ορισμένοι αντλούν ελπίδα από τη σχετική ασφάλεια που προσφέρει το ελαιόλαδο.
Κατά τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος, η Ελλάδα και οι πιστωτές της, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΚ) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), δεν είχαν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία για την αποδέσμευση της τελευταίας δόσης του δανείου διάσωσης που χρειάζεται η Ελλάδα προκειμένου να καταβάλει 1,6 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ στις 30 Ιουνίου, την ίδια ημέρα που λήγει το τρέχον πρόγραμμα διάσωσης. Χωρίς συμφωνία, η Ελλάδα κινδυνεύει με χρεοκοπία, κατάρρευση των τραπεζών της, ελέγχους κεφαλαίων και πιθανή έξοδο από την ευρωζώνη (Grexit) και επιστροφή στο δικό της νόμισμα.
Αξιωματούχοι της ΕΕ και του ΔΝΤ διεξάγουν εντατικές συνομιλίες και έκτακτες συναντήσεις με τους Έλληνες ηγέτες από την περασμένη εβδομάδα, και τη Δευτέρα πολλοί εξέφρασαν την ελπίδα για μια συμφωνία βασισμένη στις ελληνικές προτάσεις για τη σταδιακή κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, την αύξηση των φόρων σε εταιρείες και άτομα με υψηλά εισοδήματα, καθώς και την αύξηση των εισφορών των εργοδοτών για τις συντάξεις.
Οι χρηματιστηριακές αγορές αντέδρασαν θετικά. Ωστόσο, την Τρίτη το ΔΝΤ επέκρινε τις ελληνικές προτάσεις, θεωρώντας ότι ενδέχεται να εμποδίσουν την οικονομική ανάπτυξη. Την Τετάρτη, οι πιστωτές παρουσίασαν τις δικές τους νέες προτάσεις για αλλαγές στις δημόσιες συντάξεις και τους φόρους επί των πωλήσεων, καθώς και περικοπές στον προϋπολογισμό, τις οποίες οι Έλληνες ηγέτες απέρριψαν ως υπερβολικά σκληρές για τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους. Την Πέμπτη, η Ελλάδα και οι πιστωτές της συνέχισαν τις εντατικές συναντήσεις, αλλά δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε μια ενιαία πρόταση και σχεδιάζουν να συνεχίσουν τις συνομιλίες το Σάββατο.
Δεδομένου ότι το ελληνικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) μειώθηκε κατά ένα τέταρτο τα τελευταία πέντε χρόνια, ενώ η ανεργία εκτοξεύθηκε πάνω από το 25% (διπλάσια για τους νέους), πολλές συντάξεις στηρίζουν πολυμελείς οικογένειες χωρίς άλλη πηγή εισοδήματος. Σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian, περίπου 8.500 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις έχουν κλείσει μέχρι στιγμής φέτος· αυτό έρχεται να προστεθεί στις χιλιάδες άλλες που έκλεισαν νωρίτερα. Οι φόροι έχουν ήδη αυξηθεί δραματικά, μαζί με τα ποσοστά αυτοκτονιών. Με το χρέος της να ανέρχεται πλέον στο 180% του ΑΕΠ της, η Ελλάδα επιμένει ότι η αναδιάρθρωση του χρέους πρέπει να αποτελεί μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας.
Η σημερινή ελληνική κυβέρνηση συνασπισμού (το ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα ΣΥΡΙΖΑ και το δεξιό εθνικιστικό κόμμα ΑΝΕΛ) εκλέχθηκε τον Ιανουάριο με ένα πρόγραμμα κατά της λιτότητας. Από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ισχυρίζεται ότι η προηγούμενη συμφωνία με τους πιστωτές περιελάμβανε ακραία μέτρα λιτότητας που οδήγησαν σε μεγάλη ταλαιπωρία στην Ελλάδα. Λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους ισχυρισμούς, οι οποίοι έχουν υποστηριχθεί από πολλούς διακεκριμένους οικονομολόγους, ο Τσίπρας αντιστέκεται στις απαιτήσεις των δανειστών για επιπλέον μέτρα λιτότητας. Αυτή την εβδομάδα, τελικά συμφώνησε να συμβιβαστεί, αλλά οι πιστωτές δεν ικανοποιήθηκαν, ούτε και οι περισσότεροι Έλληνες.
Πάνω από 4 δισεκατομμύρια ευρώ αποσύρθηκαν από τις ελληνικές τράπεζες από την περασμένη εβδομάδα, σε κλίμα πανικού για την πιθανότητα η Ελλάδα να αποχωρήσει από την Ευρωζώνη και να αντικαταστήσει το ευρώ με μια πολύ υποτιμημένη δραχμή. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ενέκρινε επανειλημμένα πρόσθετη χρηματοδότηση για να στηρίξει τις ελληνικές τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, αν και ο ρυθμός των αναλήψεων μειώθηκε την Τρίτη και την Τετάρτη, όταν υπήρχε μεγαλύτερη ελπίδα για συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και των πιστωτών της, και η ΕΚΤ δεν έχει αυξήσει τη χρηματοδότηση κατά τις τελευταίες δύο ημέρες. Σύμφωνα με την ελληνική εφημερίδα Καθημερινή, «οι Έλληνες έχουν αποσύρει περίπου το 20% των καταθέσεων που διατηρούν οι δανειστές της χώρας φέτος, καθώς εντάθηκε η ανησυχία για έξοδο από το ευρώ».
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ ανησυχούν για τη στενή φιλία της Ελλάδας με τη Ρωσία. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας επισκέφθηκε τη Μόσχα την περασμένη εβδομάδα για να τονίσει τις ελληνορωσικές σχέσεις, καθώς η Ελλάδα και οι πιστωτές της αγωνίζονταν να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα διατηρούσε τη μικρή αλλά στρατηγικά τοποθετημένη χώρα στην Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μια παρηγοριά κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης, ειδικά εδώ στο νησί της Κρήτης, είναι ότι η θέση και το κλίμα της Ελλάδας είναι επίσης ιδανικά για τη γεωργία και την ελαιοκαλλιέργεια. Ενώ το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου (IOC) αναφέρει ότι η τιμή παραγωγού του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου για το πρώτο εξάμηνο της φετινής ελαιοκομικής περιόδου (2014-15) είναι χαμηλότερη στην Ελλάδα από ό,τι στην Ιταλία, την Ισπανία και ακόμη και την Τυνησία, στα 3,09 ευρώ ανά κιλό, πολλοί υποστηρίζουν ότι το καλύτερο μάρκετινγκ, η προώθηση και ο σχεδιασμός, καθώς και η αύξηση της εμφιάλωσης και της προώθησης της επωνυμίας στην Ελλάδα, θα μπορούσαν να αλλάξουν αυτή την κατάσταση, προσφέροντας ελπίδα στη χώρα που βρίσκεται σε δυσχερή θέση.
Για παράδειγμα, ο David Neuman, Διευθύνων Σύμβουλος της Gaea North America, πρότεινε σε πρόσφατο άρθρο στο Gourmet News ότι αν οι Έλληνες αγρότες συγκομίζανε τις ελιές νωρίτερα, θα μπορούσαν να παράγουν ελαιόλαδα με πιο έντονη, φρουτώδη γεύση και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, να εμφιαλώνουν και να προωθούν αυτό το ελαιόλαδο υψηλότερης ποιότητας στην Ελλάδα και να αυξήσουν τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Η ελληνική αγορά ελαιολάδου, σύμφωνα με τον Neuman, δεν έχει υποστεί την τύχη του υπόλοιπου ελληνικού οικονομικού τομέα, και πολλοί ελληνικοί ελαιώνες μπορούν να παράγουν ένα προϊόν πολύ υψηλής ποιότητας. Δεδομένων των ανησυχιών για απάτες στην αμερικανική αγορά ελαιολάδου και για προβλήματα με το ελαιόλαδο σε άλλα μέρη της Μεσογείου, σε συνδυασμό με το ενδιαφέρον των ενημερωμένων αγοραστών για επαληθεύσιμες πηγές ελαιολάδου υψηλής ποιότητας, αυτή θα μπορούσε να είναι μια καλή στιγμή για τα ελαιόλαδα Κορωνέικης από την Κρήτη να αντικαταστήσουν το παρόμοιο ιταλικό ελαιόλαδο Coratina.
Η New York Times επισημαίνει ότι ορισμένοι ξένοι επενδυτές στην Ελλάδα ανησυχούν για την απρόβλεπτη κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, καθώς και για το χρέος πολλών εταιρειών. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης ακμάζουσες, καλά διοικούμενες εταιρείες εξαγωγής ελαιολάδου, στις οποίες οι πελάτες τους συνεχίζουν να βασίζονται.
Γενικότερα, το ελαιόλαδο μπορεί να προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας στους Έλληνες που το διαθέτουν. Μερικοί που έζησαν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο πίστευαν ότι όσοι είχαν ελαιόλαδο επέζησαν εκείνη την περίοδο της πείνας. Η κόρη ενός επιζώντα είπε στην Olive Oil Times ότι αποφάσισε να αποθηκεύσει ελαιόλαδο και κατά τη διάρκεια του τρέχοντος κλίματος αβεβαιότητας. Σε μέρη όπως η Κρήτη και η Χαλκιδική στη βόρεια Ελλάδα, όπου οι ελιές και το ελαιόλαδο είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία και κεντρικής σημασίας για την καθημερινή ζωή, η κατοχή του μπορεί να προσφέρει ένα πλεονέκτημα, ειδικά σε δύσκολες περιόδους όπως αυτές.
Το Agronews αναφέρει ότι οι Έλληνες παραγωγοί ελαιολάδου φαίνεται να προτιμούν προς το παρόν να κρατήσουν τα περιορισμένα αποθέματά τους, ελπίζοντας σε αύξηση των τιμών καθώς και σε σταθεροποίηση της πολιτικής και οικονομικής κατάστασης. Δεδομένης της μεγάλης ζήτησης για ελληνικό ελαιόλαδο στο εξωτερικό φέτος, ενόψει της μειωμένης παραγωγής στην Ιταλία και την Ισπανία και της αφθονίας πολύ καλού ελληνικού ελαιολάδου, έχει απομείνει σχετικά λίγο ελαιόλαδο. Οι τιμές κυμαίνονται κατά μέσο όρο γύρω στα 3,50 ευρώ ανά κιλό για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο στην περιοχή Καλαμάτας-Μεσσηνίας και στα 3,20 ευρώ ανά κιλό στην Κρήτη —πολύ πάνω από τα 2,40-2,60 ευρώ ανά κιλό του περασμένου έτους.
Φυσικά, το ελαιόλαδο αποτελεί πάντα ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο που οι αγρότες μπορούν να πουλήσουν όταν μπορούν να πάρουν καλή τιμή ή χρειάζονται χρήματα για μια σημαντική δαπάνη, και αυτές τις μέρες πολλοί θεωρούν το σωστά αποθηκευμένο ελαιόλαδο ως μια ασφαλέστερη επένδυση από έναν τραπεζικό λογαριασμό στην Ελλάδα.
Μερικοί Έλληνες διαμαρτύρονται για τις απαιτήσεις των πιστωτών για περισσότερα μέτρα λιτότητας, ενώ άλλοι διαδηλώνουν στην Αθήνα υπέρ συμβιβασμών που θα επέτρεπαν στην Ελλάδα να παραμείνει στην Ευρωζώνη. Ο κόσμος περιμένει το αποτέλεσμα των έκτακτων συναντήσεων των Ευρωπαίων ηγετών. Εν τω μεταξύ, οι Έλληνες αγρότες φροντίζουν τις καλλιέργειές τους, έτοιμοι να προσφέρουν τόσο στους Έλληνες όσο και στον κόσμο προϊόντα υψηλής ποιότητας. Εδώ στην Κρήτη, η ζωή συνεχίζεται σχεδόν ως συνήθως προς το παρόν.