Συνέντευξη με τον Hidamet Asa, πρόεδρο του τουρκικού ελαιοπαραγωγικού κολοσσού Marmarabirlik

Η Marmarabirlik, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ελιών και ελαιολάδου της Τουρκίας, ιδρύθηκε το 1954 ως ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Πωλήσεων, με σκοπό την καλλιέργεια και την εμπορία ελιών υψηλής ποιότητας μέσω της αμοιβαίας βοήθειας και συνεργασίας. Το διοικητικό της κέντρο βρίσκεται στη Μπούρσα και η ένωση περιλαμβάνει τους συνεταιρισμούς του Γκεμλίκ (1942), της Μουντάνια (1951), του Ορχανγκάζι (1955), Ιζνίκ (1970) στη Μπούρσα, καθώς και του Ερντέκ (1952), του Εντίντζικ (1976) και του νησιού Μαρμαρά (1988) στο Μπαλικεσίρ και του Μουρέφτε (1986) στο Τεκιρντάγκ.  Η κύρια δραστηριότητα της Marmarabirlik είναι η μεταποίηση των ελιών που καλλιεργούν οι εταίροι στην περιοχή της Νότιας Μαρμαράς, σε βρώσιμες ελιές, ελαιόλαδο και ελαιοπάστα, καθώς και η εμπορία τους στις εγχώριες και ξένες αγορές. Ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, Hidamet Asa, απάντησε στις ερωτήσεις μας σχετικά με την εταιρεία και τον κλάδο.  Η Marmarabirlik απασχολεί περίπου 600 άτομα.

OOT: Μπορείτε να μας πείτε ποια είναι η θέση της Marmarabirlik στον κλάδο σήμερα;

HA: Η Marmarabirlik είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ελιάς και συγκαταλέγεται μεταξύ των 500 μεγαλύτερων βιομηχανικών επιχειρήσεων της Τουρκίας. Κατατάσσουμε 345η εταιρεία στον κατάλογο του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Κωνσταντινούπολης, καθώς και 41η στον κατάλογο του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Μπούρσα.  Η εταιρεία μας εκτείνεται σε συνολική έκταση 403.000 τετραγωνικών μέτρων, με κτιριακή επιφάνεια 136.000 τετραγωνικών μέτρων (450.000 τετραγωνικά πόδια) και αποθηκευτική χωρητικότητα 70.400 τόνων. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική βιομηχανική μονάδα που προσφέρει προστιθέμενη αξία στην τουρκική οικονομία, με δυναμικότητα συσκευασίας ελιών περίπου 150 τόνων/ημέρα και παραγωγή και εμφιάλωση ελαιολάδου 220 τόνων/ημέρα, σε υγιεινές εγκαταστάσεις με σύγχρονα μηχανήματα.

Η Marmarabirlik αγοράζει και μεταποιεί περίπου το 40-45% των βρώσιμων μαύρων ελιών που καλλιεργούνται στην περιοχή και διανέμει τα προϊόντα της εντός της Τουρκίας μέσω 60 αντιπροσωπειών σε 53 πόλεις, καθώς και στη Γερμανία, τη Δανία, την Ελβετία, τη Βουλγαρία και την Ευρώπη, τον Καναδά, την Αυστραλία και την Αμερική. Πέρυσι, οι πωλήσεις μας ανήλθαν σε 144.572.000 λίρες (περίπου 95 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) από 25.000 τόνους ελιών, ελαιοπάστας και ελαιολάδου.

Η Marmarabirlik κατέχει επίσης ηγετική θέση στον τομέα των αδειοδοτημένων αποθηκών εμπορίου.» Η εταιρεία μας έχει κατασκευάσει αδειοδοτημένες αποθήκες ελιάς και ελαιολάδου με τη βοήθεια επιχορηγήσεων από το ΔΝΤ (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο). Όταν οι συνεργαζόμενοι παραγωγοί παραδίδουν τα προϊόντα τους, λαμβάνουν αποδείξεις κατάθεσης για αυτά και μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν ως μετρητά. Η αδειοδοτημένη αποθήκη εμπορίου στην περιοχή Μπασκόι της Προύσας έχει χωρητικότητα 5.000 τόνων για ελιές, ενώ αυτή στο Ερντέκ έχει χωρητικότητα 8.000 τόνων. Επίσης, η αποθήκη στο Μπασκόι διαθέτει χωρητικότητα 4.000 τόνων για ελαιόλαδο.

OOT: Ποια είναι η άποψή σας για την τρέχουσα κατάσταση στην Τουρκία όσον αφορά την παραγωγή και την κατανάλωση ελαιολάδου;

HA: Γενικά, η παραγωγή ελαιολάδου στη χώρα μας κυμαίνεται μεταξύ 120.000 και 170.000 τόνων. Η εγχώρια κατανάλωση είναι μικρότερη από 100.000 τόνους. Πιστεύω ότι οι φορολογικοί περιορισμοί και οι ποσοστώσεις των χωρών της ΕΕ (Ευρωπαϊκής Ένωσης) δυσχεραίνουν σημαντικά την εξαγωγή ελαιολάδου.

OOT: Τι γίνεται με την κουλτούρα του ελαιολάδου στην Τουρκία;

HA: Η κουλτούρα του ελαιολάδου στην Τουρκία βρίσκεται ακόμα σε φάση ανάπτυξης. Το ελαιόλαδο είναι γνωστό και καταναλώνεται στις περιοχές της ακτής του Αιγαίου, της Μαρμαράς και της Μεσογείου, ωστόσο η κατανάλωση είναι πραγματικά χαμηλή στις περιοχές της ακτής της Μαύρης Θάλασσας, της Ανατολικής Ανατολίας και της Νοτιοανατολικής Ανατολίας. Είναι λυπηρό να βλέπουμε ότι η κατά κεφαλήν κατανάλωση ελαιολάδου στη χώρα μας είναι μόνο περίπου 2 κιλά, ενώ στη γειτονική μας χώρα, την Ελλάδα, ο αριθμός αυτός είναι περίπου 20 κιλά.

OOT: Επηρεάστηκε η βιομηχανία του ελαιολάδου από την οικονομική κρίση; Αν ναι, πώς;

HA: Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε το ζήτημα του κόστους του ελαιολάδου. Υπό τις σημερινές συνθήκες, το κόστος των ελιών για την παραγωγή ελαιολάδου υπερβαίνει τη 1 τουρκική λίρα (περίπου 65 σεντ).  Αν το σκεφτούμε, μπορούμε να παράγουμε 1 κιλό ελαιόλαδου από περίπου 5 κιλά ελιές, πράγμα που σημαίνει ότι το ακαθάριστο κόστος του ελαιόλαδου είναι 5 λίρες ($3,27) πριν τη συσκευασία (ανά κιλό).  Όταν προσθέσετε τα επιπλέον κόστη αποθήκευσης, συσκευασίας και εμπορίας, τα ποσά αυξάνονται. Όταν οι τιμές αυξάνονται, οι καταναλωτές τελικά θα επιλέξουν τις φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις φυτικών ελαίων. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να ενθαρρύνουμε τους καταναλωτές μας να αγοράζουν περισσότερο ελαιόλαδο για τα οφέλη που προσφέρει στην υγεία, καθώς και για να υποστηρίξουν τους παραγωγούς και αυτό το σημαντικό προϊόν που είναι το ελαιόλαδο.

OOT: Πώς τα πάει η Marmarabirlik στις ξένες αγορές; Αυξάνονται οι εξαγωγές;

HA: Αν συγκρίνουμε τους πρώτους 7 μήνες των τελευταίων 6 ετών, μπορούμε να πούμε ότι οι ποσότητες των εξαγωγών μας έχουν αυξηθεί κατά 19 – 82 % και οι εξαγωγές έχουν αυξηθεί κατά 24-118 %. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι το μερίδιο της Marmarabirlik στη διεθνή αγορά αυξάνεται κάθε χρόνο. Ειδικά το 2010, η Marmarabirlik κατάφερε να εισέλθει σε νέες αγορές, όπως η Νότια Αφρική, το Ντουμπάι, η Γεωργία και η Νέα Ζηλανδία. Σχεδιάζουμε να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας στο μέλλον και έχουμε ως στόχο να εισέλθουμε σε νέες αγορές, όπως η Ιαπωνία, το Ιράκ, το Ιράν, η Ρωσία και η Ουκρανία.

OOT: Μπορείτε να μας μιλήσετε για τα μελλοντικά σχέδια της εταιρείας;

HA: Η ετήσια παραγωγή εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου της Marmarabirlik ανέρχεται σε περίπου 1.500 τόνους. Η αδειοδοτημένη αποθήκη ελαιολάδου χωρητικότητας 4.000 τόνων δεν προσφέρει υπηρεσίες μόνο στους συνεργαζόμενους παραγωγούς της Marmarabirlik, αλλά και σε άλλους παραγωγούς. Η Marmarabirlik αναλαμβάνει τη συσκευασία των ελιών που παράγουν οι συνεργαζόμενοι αγροτικοί συνεταιρισμοί και, επί του παρόντος, διαθέτει στην αγορά 332 προϊόντα με γραμμωτούς κώδικες. Πρόσφατα, η Marmarabirlik απέκτησε γραμμωτούς κώδικες για τα προϊόντα της, όπως τα σαπούνια ελαιολάδου και το άρωμα από άνθη ελιάς.

Χάρη στις μονάδες Έρευνας και Ανάπτυξης, η Marmarabirlik έχει μειώσει την περιεκτικότητα σε αλάτι στα προϊόντα της, το οποίο έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι είναι επιβλαβές για την υγεία. Επιπλέον, και σύμφωνα με τη ζήτηση της αγοράς, η Marmarabirlik εγκατέλειψε τη συνήθεια της συγκομιδής ελιών πριν ωριμάσουν και άρχισε να διαθέτει στην αγορά κομμένες πράσινες και μαύρες ελιές. Έτσι, η Marmarabirlik αποκτά πλεονέκτημα παρουσιάζοντας εναλλακτικά προϊόντα στις εγχώριες και διεθνείς αγορές. Ως εκ τούτου, αξίζει να συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών ελιάς στον κόσμο.

OOT: Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει σήμερα ο κλάδος του ελαιολάδου στην Τουρκία;

HA: Η κύρια αγορά για τους παραγωγούς ελαιολάδου στην Τουρκία είναι η ΕΕ, με τη Γερμανία να αποτελεί την κύρια αγορά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο πληθυσμός των εθνοτικών μειονοτήτων είναι μεγάλος σε αυτές τις αγορές. Το ίδιο ισχύει και για άλλες χώρες του κόσμου.

Ταυτόχρονα, η συρρίκνωση της εγχώριας αγοράς, η αύξηση των αποδόσεων και το γεγονός ότι όλοι οι παραγωγοί στοχεύουν στην αγορά της ΕΕ λόγω της ευκολίας πρόσβασης, όλα αυτά οδηγούν σε στένωση της αγοράς με χαμηλά περιθώρια κέρδους και μειωμένη ανταγωνιστική ικανότητα. Επομένως, οι εξαγωγείς μας πρέπει να στοχεύουν σε νέες αγορές, να αντιλαμβάνονται την αξία της αγοράς γενικά και όχι μόνο με βάση τον εθνοτικό πληθυσμό, να αναθεωρήσουν τις επενδυτικές και εμπορικές πολιτικές τους προς αυτή την κατεύθυνση και, το πιο σημαντικό, να παράγουν σύμφωνα με τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Τελικά, το ζητούμενο είναι να δοθεί έμφαση στις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης.

Με λίγα λόγια, αν και δεν υπάρχει έλλειψη πρώτων υλών, το κύριο πρόβλημα είναι η τεχνική επεξεργασίας των πρώτων υλών. Εννοώ, μπορούμε να πούμε ότι είτε υπάρχει πρόβλημα με το επίπεδο ποιότητας που αναμένουν οι εξαγωγικές αγορές, είτε με την τεχνική επεξεργασίας. Όσον αφορά την ποιότητα της γεύσης, οι εθνοτικές αγορές μπορεί να μην έχουν πρόβλημα, αλλά οι τοπικοί καταναλωτές των εξαγωγικών αγορών και τα καταναλωτικά τους πρότυπα μπορεί να διαφέρουν.

OOT: Τι πρέπει να γίνει για να προχωρήσει συνολικά ο κλάδος;

HA: Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να είμαστε σε θέση να πουλάμε σε ανταγωνιστικές τιμές εν μέσω των δύσκολων συνθηκών της αγοράς, και θα αναπτύξουμε περισσότερα προϊόντα. Ταυτόχρονα, πρέπει να προσφέρουμε προϊόντα σύμφωνα με τις γευστικές προτιμήσεις των καταναλωτών, ώστε να εξασφαλίσουμε την ικανοποίησή τους. Η ικανοποίηση των καταναλωτών θα αντανακλάται αναπόφευκτα στους παραγωγούς.  Γι’ αυτό, εστιάζουμε στην εκτίμηση των καταναλωτών μέσω της ποιότητας και της υγιεινής παραγωγής. Έχουμε επεκτείνει το δίκτυο πωλήσεων και μάρκετινγκ μας. Προκειμένου να αναζωογονήσουμε το σύστημα διανομής και να εξασφαλίσουμε ότι τα ράφια των αλυσίδων καταστημάτων θα διαθέτουν περισσότερα προϊόντα της Marmarabirlik, έχουμε εντείνει τις προσπάθειές μας ως ομάδα. Τα στοιχεία πωλήσεων του πρώτου εξαμήνου του 2010 δείχνουν ότι βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο. Καθώς ανεβάζουμε τον πήχη κάθε μέρα, η επιτυχία μας μεγαλώνει χάρη στη συνεργασία μας με τους παραγωγούς-εταίρους μας.