Το Slow Food εγκαινιάζει το πρώτο «Presidium» ελαιολάδου
Το κίνημα Slow Food εγκαινίασε το πρώτο «προπύργιο» με σκοπό την προώθηση της περιβαλλοντικής, υγειονομικής και οικονομικής αξίας του ιταλικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.
Σε μια περίοδο εξαιρετικών δυσκολιών για τους Ιταλούς παραγωγούς ελαιολάδου, το Slow Food εγκαινίασε το πρώτο «presidium» με σκοπό την προώθηση της περιβαλλοντικής, υγειονομικής και οικονομικής αξίας του ιταλικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.
Από το 1999, το Slow Food — ο παγκόσμιος οργανισμός που ιδρύθηκε το 1989 στην Ιταλία από τον Carlo Petrini με σκοπό την πρόληψη της εξαφάνισης των τοπικών γαστρονομικών πολιτισμών και παραδόσεων — υλοποιεί το πρόγραμμα «presidia» για τη διαφύλαξη και τη διατήρηση εκατοντάδων προϊόντων που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Ενώ μέχρι τότε τα προϊόντα αυτά είχαν καταχωριστεί μόνο στο πλαίσιο του προγράμματος «Κιβωτός της Γεύσης», με τα «Presidia», τα οποία διαχειρίζεται το Ίδρυμα Slow Food για τη Βιοποικιλότητα, ο οργανισμός προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας τους ίδιους τους παραγωγούς με σκοπό την προώθηση και τη διάδοση των προϊόντων, των δεξιοτήτων και των γνώσεών τους, καθώς και τη διάσωση της απειλούμενης βιοποικιλότητας και των παραδόσεων που αυτά μεταφέρουν.
Το 2008, το Slow Food Ιταλίας καθιέρωσε τελικά την ετικέτα Slow Food Presidia για να συνοδεύει, να αναγνωρίζει, να προστατεύει και να προωθεί τα ιταλικά προϊόντα Slow Food Presidia, παρεμβαίνοντας αποτελεσματικά και στον εμπορικό τομέα.
Αργότερα, η ετικέτα Slow Food Presidia άρχισε να περιλαμβάνει και ξένα προϊόντα, και σήμερα περιλαμβάνει περισσότερα από 450 Presidia και περισσότερους από 13.000 παραγωγούς, από τυριά νωπού γάλακτος έως σπάνιο μονοανθικό μέλι ορεινών περιοχών και από προϊόντα αυτοχθόνων κοινοτήτων έως παραδοσιακές ιταλικές συνταγές που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν.
Στις 16 Μαΐου, στην εκδήλωση Slow Fish 2015 στη Γένοβα που γιορτάζει τα βιώσιμα θαλασσινά, το Slow Food Ιταλίας εγκαινίασε τελικά το πρώτο εθνικό Presidium αφιερωμένο στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, με σκοπό την προώθηση της περιβαλλοντικής, υγειονομικής και οικονομικής αξίας του ιταλικού προϊόντος. Η ιδέα του Presidium απέκτησε μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι Ιταλοί παραγωγοί ελαιολάδου αντιμετωπίζουν την ίδια κρίσιμη κατάσταση.
Επιπλέον, το Ίδρυμα Slow Food αναγνώρισε ότι «η μέση διαδικασία παραγωγής ποιοτικού ιταλικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου γίνεται όλο και πιο απαιτητική για τους ανεξάρτητους παραγωγούς, ενώ η παγκόσμια αγορά ανταμείβει όλο και περισσότερο τα ελαιόλαδα χαμηλής ποιότητας».
Λαμβάνοντας υπόψη την καταστροφική συγκομιδή του 2014 και την επιδημία της Xylella fastidiosa, καθώς και δεδομένης της τεράστιας σημασίας που έχει το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο στην ιταλική διατροφική κουλτούρα και στη μεσογειακή διατροφή και τρόπο ζωής, το ιταλικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο αξίζει να προστατευθεί και να διαφυλαχθεί.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έναρξης, ο πρόεδρος του Slow Food Ιταλίας, Gaetano Pascale, δήλωσε: «Με την έναρξη αυτού του Presidium κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου: όλο και περισσότερες ελιές εγκαταλείπονται σταδιακά λόγω του αυξανόμενου κόστους και του εντεινόμενου ανταγωνισμού. Το αποτέλεσμα είναι μια μη αναστρέψιμη απώλεια βιοποικιλότητας».
Καθώς πρόκειται για εθνικό presidium, που δεν έχει τις ρίζες του σε μια συγκεκριμένη περιοχή, αλλά σε διάφορες περιοχές της Ιταλίας που παραδοσιακά χρησιμοποιούνται για την ελαιοκαλλιέργεια, θα συμπεριληφθούν παραγωγοί από τη Λιγουρία έως τη Σικελία και θα υπάρχουν περιφερειακοί εκπρόσωποι. Προς το παρόν, το presidium περιλαμβάνει 26 παραγωγούς, αλλά πολλοί περισσότεροι μπορούν ενδεχομένως να ενταχθούν αν ακολουθήσουν τα κριτήρια που έχει καθορίσει η Francesca Baldereschi, υπεύθυνη για τα ιταλικά Slow Food Presidia.
Για να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, οι ελαιώνες πρέπει να καλλιεργούν τοπικές, αυτόχθονες ποικιλίες και να διαχειρίζονται τα δάση τους χωρίς τη χρήση συνθετικών λιπασμάτων ή ζιζανιοκτόνων (επιτρέπονται μόνο προϊόντα με χαμηλό περιβαλλοντικό αντίκτυπο και χωρίς υπολείμματα στο τελικό προϊόν). Απαιτούνται ορθές γεωπονικές πρακτικές για την αποφυγή της διάβρωσης και των κατολισθήσεων σε περίπτωση πλαγιών ή αναβαθμίδων, ενώ τουλάχιστον το 80% των δέντρων πρέπει να είναι ηλικίας τουλάχιστον 100 ετών.
Τέλος, «οι παραγωγοί πρέπει να χρησιμοποιούν μια περιγραφική ετικέτα για να αφηγούνται και να προωθούν επαρκώς τις ιστορίες, την περιοχή και το έργο τους».