Η μακροχρόνια κατανάλωση ελαιολάδου μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη
Οι νοσηλεύτριες που κατανάλωναν ελαιόλαδο παρουσίαζαν μικρότερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με εκείνες των οποίων η διατροφή δεν περιελάμβανε καθόλου ελαιόλαδο.
Επιστημονικά στοιχεία υποδεικνύουν ότι το είδος των διατροφικών λιπών που καταναλώνει κανείς επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Συγκεκριμένα, οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη αυξάνουν τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, ενώ η αντικατάσταση των κορεσμένων λιπών με ακόρεστα λίπη συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Τα αποτελέσματα της μελέτης PREDIMED έδειξαν ότι η μεσογειακή διατροφή, συμπληρωμένη με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, ήταν πιο αποτελεσματική στη μείωση του κινδύνου διαβήτη σε σύγκριση με μια διατροφή χαμηλή σε συνολική πρόσληψη λιπών.
Ενώ μελέτες που διεξήχθησαν στην περιοχή της Μεσογείου δείχνουν μια συσχέτιση μεταξύ της πρόσληψης ελαιολάδου και του μειωμένου κινδύνου διαβήτη τύπου 2, καμία τέτοια μελέτη δεν έχει διεξαχθεί στις ΗΠΑ, όπου η κατανάλωση ελαιολάδου είναι πολύ χαμηλότερη από ό,τι στις μεσογειακές χώρες, σύμφωνα με ένα πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύθηκε στο τεύχος του Αυγούστου 2015 του American Journal of Clinical Nutrition.
Για τη μελέτη, ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και το Νοσοκομείο Brigham and Women’s στις ΗΠΑ, καθώς και από δύο ισπανικά πανεπιστήμια — το Πανεπιστήμιο Rovira I Virgili και το Πανεπιστήμιο της Ναβάρα — εξέτασαν την υπόθεση ότι η υψηλότερη κατανάλωση ελαιολάδου οδηγεί σε χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη στις ΗΠΑ.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 59.930 νοσηλεύτριες, ηλικίας 37 έως 65 ετών από την ομάδα NHS και 85.157 νοσηλεύτριες, ηλικίας 26 έως 45 ετών από την ομάδα NHS II, δύο μεγάλες κοορτές της Μελέτης Υγείας Νοσηλευτών (NHS) που κάλυψαν μια περίοδο 22 ετών. Τα ερωτηματολόγια συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, τα οποία συμπλήρωναν οι νοσηλεύτριες κάθε τέσσερα χρόνια, αξιολόγησαν την πρόσληψη περισσότερων από 130 τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης ελαιολάδου σε δύο κατηγορίες — ελαιόλαδο ως σάλτσα σαλάτας και ελαιόλαδο που προστίθεται σε φαγητό ή ψωμί.
Στο τέλος της μελέτης, οι συγγραφείς εντόπισαν 5.738 περιπτώσεις διαβήτη στην ομάδα NHS και 3.914 περιπτώσεις στην ομάδα NHS II.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι νοσηλεύτριες που κατανάλωναν περισσότερο από μία κουταλιά της σούπας ή οκτώ γραμμάρια ελαιολάδου συνολικά είχαν χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με εκείνες των οποίων η διατροφή δεν περιελάμβανε καθόλου ελαιόλαδο. Επιπλέον, για κάθε αύξηση οκτώ γραμμαρίων στην κατανάλωση ελαιολάδου, ο κίνδυνος να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 μειωνόταν κατά έξι τοις εκατό. Σε αυτή τη μελέτη, η υψηλότερη ημερήσια πρόσληψη ελαιολάδου ήταν 13,25 γραμμάρια στην ομάδα NHS και 20 γραμμάρια στην ομάδα NHS II.
Περαιτέρω ανάλυση έδειξε ότι τα άτομα που ακολουθούσαν πιο υγιεινή διατροφή σε συνδυασμό με υψηλότερες ποσότητες ελαιολάδου μείωσαν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με τους ομολόγους τους που κατανάλωναν υψηλές ποσότητες ελαιολάδου αλλά ακολουθούσαν λιγότερο υγιεινή διατροφή.
Είναι ενδιαφέρον ότι οι γυναίκες που κατανάλωναν ελαιόλαδο ήταν πιο πιθανό να έχουν μεσογειακές ή νοτιοευρωπαϊκές ρίζες. Έτρωγαν περισσότερο ψάρι, δημητριακά ολικής αλέσεως, φρούτα, λαχανικά και ξηρούς καρπούς, ασκούνταν περισσότερο και είχαν χαμηλότερο ΔΜΣ σε σύγκριση με τις γυναίκες που δεν κατανάλωναν ποτέ ελαιόλαδο.
Επιπλέον, οι γυναίκες με καταγωγή από τη Μεσόγειο ή τη Νότια Ευρώπη που κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες ελαιολάδου είχαν 23% χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με τα άτομα που κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες ελαιολάδου αλλά δεν είχαν καταγωγή από τη Μεσόγειο ή τη Νότια Ευρώπη. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι τα άτομα από μεσογειακές οικογένειες πιθανώς κατανάλωναν ελαιόλαδο ως μέρος της παραδοσιακής διατροφής τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι εκείνα από μη μεσογειακές οικογένειες.
Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης ήταν ότι το ελαιόλαδο που προστίθεται στο ψωμί ή στα τρόφιμα παρουσίαζε ισχυρότερη συσχέτιση με τη μείωση του κινδύνου διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με το ελαιόλαδο που χρησιμοποιείται ως σάλτσα σαλάτας. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το ελαιόλαδο που προστίθεται στα τρόφιμα ή στο ψωμί είναι πιο πιθανό να είναι εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, ενώ αυτό που χρησιμοποιείται στις σάλτσες σαλάτας σπάνια βασίζεται σε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο.
Σε μια επιπλέον πτυχή της μελέτης, οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι η υποθετική αντικατάσταση μιας κουταλιάς μαργαρίνης με μια κουταλιά ελαιόλαδου μείωσε τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 κατά 5%, ενώ ο κίνδυνος μειώθηκε κατά 8% όταν αντικαταστάθηκε το βούτυρο και κατά 15% όταν αντικαταστάθηκε η μαγιονέζα. Αυτά τα αποτελέσματα, αν και υποθετικά, υποδεικνύουν ότι η χρήση ελαιόλαδου αντί άλλων πηγών λίπους μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Ενώ η μελέτη αυτή παρέχει στοιχεία ότι η υψηλότερη πρόσληψη ελαιολάδου μειώνει τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 στις γυναίκες των ΗΠΑ, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να διαπιστωθεί ο ρόλος του ελαιολάδου στη μείωση του κινδύνου διαβήτη. Ο διαβήτης είναι διαδεδομένος σε 29 εκατομμύρια άτομα ή στο 9,3% του πληθυσμού των ΗΠΑ και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο, τύφλωση και νεφρική ανεπάρκεια, σύμφωνα με την Εθνική Έκθεση Στατιστικών για τον Διαβήτη του 2014. Αποτελεί επίσης ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας παγκοσμίως: η συχνότητα εμφάνισης του διαβήτη στους ενήλικες ήταν 8,3% το 2013 και αναμένεται να αυξηθεί σε περίπου 10% έως το 2035.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, «Τα αποτελέσματά μας, που δείχνουν 10% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη με υψηλότερη πρόσληψη ελαιολάδου, ενισχύουν περαιτέρω τον πιθανό ρόλο του ελαιολάδου στην πρόληψη του διαβήτη, ακόμη και σε πληθυσμούς εκτός της Μεσογείου».