Τα βραβεία EVOO αναζωπυρώνουν το ανταγωνιστικό πνεύμα στην Ελλάδα

Στον πρόσφατο Διεθνή Διαγωνισμό Ελαιολάδου της Νέας Υόρκης, η Ελλάδα κατέγραψε ρεκόρ στον αριθμό των συμμετοχών μεταξύ των χωρών παραγωγής με 177 υποψηφιότητες, ωστόσο τα ελληνικά ελαιόλαδα κέρδισαν μόλις 35 βραβεία, που αντιστοιχούν στο 21% των συμμετοχών. Αντίθετα, το ποσοστό επιτυχίας της Ισπανίας ήταν 54%. Γιατί το ποσοστό επιτυχίας ήταν τόσο χαμηλότερο για τα ελληνικά ελαιόλαδα σε σύγκριση με άλλες χώρες;

Συνολικά, το 49% του συνολικού αριθμού των εξαιρετικών παρθένων ελαιολάδων που υποβλήθηκαν στον NYIOOC απορρίφθηκαν ως ελαττωματικά — περίπου τα ίδια αποτελέσματα με το 2014 και το 2013. Τα ελαττώματα είναι οι κόκκινες κάρτες στην οργανοληπτική αξιολόγηση. Σε αποβάλλουν αμέσως από το παιχνίδι.
Δείτε επίσης: Τα αποτελέσματα του NYIOOC με μια ματιά
Θα περίμενε κανείς τα ισπανικά και ιταλικά ελαιόλαδα να παρουσιάζουν περισσότερα ελαττώματα λόγω της μύγας του καρπού και των κακών καιρικών συνθηκών που αποδεκάτισαν τις σοδειές τους την περασμένη σεζόν, καθώς και της νόσου Xylella fastidiosa που έχει προκαλέσει καταστροφές σε όλη την Ιταλία και ειδικά στην Απουλία. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η Ισπανία κέρδισε βραβεία στο NYIOOC με περισσότερες από τις μισές συμμετοχές της, ενώ η Ιταλία δεν έμεινε πολύ πίσω.

Οι ιταλικοί και ισπανικοί τομείς ελαιολάδου είναι από καιρό ηγέτες στην οργανοληπτική ανάλυση· γνωρίζουν ακριβώς τα γευστικά προφίλ που έχουν περισσότερες πιθανότητες να κερδίσουν. Έχουν διεξάγει εκτεταμένη έρευνα σχετικά με τις καλύτερες μεθόδους καλλιέργειας, συγκομιδής και ελαιοτριβής και επιλέγουν προσεκτικά ποια ελαιόλαδα θα παρουσιάσουν σε διεθνείς διαγωνισμούς.

Οι ελαιώνες στην Ελλάδα είναι μικροί, σε ανώμαλο έδαφος και δεν είναι κατάλληλοι για μαζική παραγωγή. Διαθέτουν μεγάλη βιοποικιλότητα, με θυμάρι και ρίγανη να φυτρώνουν ανάμεσα στις ελιές, περιτριγυρισμένες από οπωροφόρα δέντρα και πολλές ποικιλίες άγριας πανίδας, λουλουδιών και άγριων χόρτων. Αυτές είναι ιδανικές συνθήκες για την παραγωγή σύνθετων γευστικών χαρακτηριστικών και φρουτώδους γεύσης.

Ωστόσο, οι Έλληνες παραγωγοί εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου άρχισαν μόλις πρόσφατα να θεωρούν τα οργανοληπτικά βραβεία ως αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής μάρκετινγκ τους. Αυτό το αυξανόμενο ενδιαφέρον ενισχύθηκε περαιτέρω από την οικονομική κρίση. Οι Έλληνες παραγωγοί αναγνωρίζουν πλέον το πλεονέκτημα μάρκετινγκ και την ευρεία δημοσιότητα που αποκομίζουν από τη λήψη ενός βραβείου σε έναν διαγωνισμό υψηλού προφίλ, καθώς και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών που αυτό καλλιεργεί.

Αυτό είναι σημαντικό ειδικά για τη νέα γενιά Ελλήνων επιχειρηματιών ελαιολάδου που απευθύνονται σε μια αγορά υψηλότερης τιμής. Το κόστος υποβολής ενός ελαιολάδου σε διαγωνισμό είναι ένα κλάσμα του κόστους άλλων μορφών προγραμμάτων δημοσιότητας για την απόκτηση αναγνώρισης σε μια νέα αγορά ή την επέκταση μιας υπάρχουσας. Εν τω μεταξύ, οι καταναλωτές αναζητούν όλο και περισσότερο αποδείξεις ποιότητας πριν πληρώσουν μια υψηλότερη τιμή.

Ο Δημήτρης Κωνσταντινίδης αγοράζει το ίδιο ελαιόλαδο με το βραβευμένο με χρυσό μετάλλιο στο NYIOOC Mythocia της Papadopoulos και το εμφιαλώνει με διαφορετική εμπορική ονομασία, το «Olive Live». Εξήγησε τα βήματα για την επιλογή ενός προμηθευτή: «Διεξάγουμε εκτενείς οργανοληπτικές και χημικές αναλύσεις πριν κάνουμε την επιλογή μας. Στη συνέχεια, υποβάλλουμε τα ελαιόλαδα σε οργανοληπτική επιτροπή πριν λάβουμε την τελική απόφαση για το ποια θα αγοράσουμε. Εξετάζουμε επίσης τους ελαιώνες προκειμένου να αναλύσουμε τις συνθήκες που παράγουν τα ελαιόλαδα με την καλύτερη γεύση και συνεργαζόμαστε στενά με τους ελαιοκαλλιεργητές και τα ελαιοτριβεία για να εξασφαλίσουμε μια σταθερή προμήθεια εξαιρετικών παρθένων ελαιολάδων υψηλής ποιότητας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχουμε περιορισμένη προσφορά και όλες οι φιάλες μας είναι ατομικά αριθμημένες».

Ένας άλλος νικητής του Χρυσού Βραβείου στο NYIOOC είναι η Philippos Hellenic Goods. Ο ιδιοκτήτης Φίλιππος Πόλι έχει εκπαιδευτεί στην οργανοληπτική ανάλυση, ώστε να μπορεί να επιλέγει ο ίδιος τα ελαιόλαδα. Ταξιδεύει εκτενώς αναζητώντας τα καλύτερα ελαιόλαδα σε όλη την Ελλάδα. «Αν θέλετε να παρουσιάσετε ένα νέο προϊόν ή να αυξήσετε τις πωλήσεις, καλό είναι να μπορείτε να αποδείξετε ότι αξίζει κάθε δολάριο χρησιμοποιώντας κάθε μέσο που έχετε στη διάθεσή σας.

Το να μπορώ να δοκιμάσω ένα ελαιόλαδο και να το μεταφέρω και να το αποθηκεύσω σε ιδανικές συνθήκες είναι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλίσω ότι η ποιότητα που έχω την τύχη να δοκιμάζω στο ελαιοτριβείο είναι αυτή που παραδίδω στους πελάτες μου», είπε ο Φίλιππος, καθώς έφευγε για να επιβλέψει την επέκταση των υπερσύγχρονων εγκαταστάσεων αποθήκευσης και εμφιάλωσης ελαιολάδου του στην Αίγινα. Η επιτυχία του στο NYIOOC έχει ήδη θετικό αντίκτυπο στη ζήτηση για τη μάρκα που λάνσαρε πρόσφατα.

Ο Βασίλης Φραντζόλας είναι Έλληνας σύμβουλος ελαιολάδου, κριτής οργανοληπτικής αξιολόγησης και εκπαιδευτής, ο οποίος επιβεβαίωσε επίσης την αναγκαιότητα της οργανοληπτικής προσέγγισης σε συνδυασμό με τις βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης των ελαιώνων. Κέρδισε Χρυσό Βραβείο στο NYIOOC 2015, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, καθώς και πολλά άλλα σε όλο τον κόσμο, για τη δική του μάρκα Pelion Olive Farms.

Επιπλέον, μπορεί να διεκδικήσει μέρος της αναγνώρισης για την εκπαίδευση παραγωγών και ελαιοτριβείων στην παραγωγή ελαιολάδων υψηλής ποιότητας, καθώς και στις σωστές πρακτικές διαχείρισης των ελαιώνων και στην οργανοληπτική αξιολόγηση. Αρκετοί παραγωγοί που έχει εκπαιδεύσει κέρδισαν βραβεία στο NYIOOC με ελληνικά ελαιόλαδα φέτος.

Ο Φραντζόλας διοργανώνει τακτικά εκπαιδευτικά σεμινάρια: «Πηγαίνουμε πέρα από την οργανοληπτική ανάλυση, καλύπτοντας τον πλήρη κύκλο παραγωγής βραβευμένων ελαιολάδων. Από τις μεθόδους συγκομιδής έως τον τρόπο μεταφοράς και τις κατάλληλες συνθήκες πριν από την ελαιοποίηση, το σωστό πλύσιμο των ελιών, τον τύπο του ελαιοτριβείου, τη διάρκεια της περιόδου μάλαξης και την ποσότητα νερού που χρησιμοποιείται στη φυγόκεντρο, όλα παίζουν ζωτικό ρόλο στην παραγωγή ελαιολάδων υψηλής ποιότητας με ισορροπημένες οργανοληπτικές ιδιότητες», εξήγησε.

«Τα ελληνικά ελαιόλαδα προέρχονται κυρίως από την ποικιλία Κορωνέικη, η οποία τείνει να έχει χαμηλό έως μέτριο φρουτώδες, συνήθως λόγω του τρόπου επεξεργασίας της. Έτσι, το αδύναμο φρουτώδες μπορεί να είναι ένας από τους λόγους για το χαμηλό ποσοστό των ελληνικών ελαιολάδων που βραβεύτηκαν στο NYIOOC φέτος σε σχέση με τον αριθμό των συμμετοχών». Ο κ. Φραντζόλας συνέχισε εξηγώντας: «Αυτό εξετάζεται προσεκτικά στον κύκλο παραγωγής και συγκομιδής, και η Κορωνέικη καθώς και άλλες ποικιλίες αρχίζουν να κερδίζουν όλο και περισσότερα βραβεία, οπότε η συνολική εικόνα θα αλλάξει δραματικά τα επόμενα χρόνια».

Ρώτησα επίσης τον Δημήτρη Γυφτέα της Agrovim, ο οποίος παράγει τη μάρκα «Ιλιάδα», σχετικά με το χαμηλό ποσοστό των ελαιολάδων που βραβεύτηκαν στο NYIOOC φέτος. «Ήταν μια δύσκολη χρονιά στην περιοχή μας, την Καλαμάτα, λόγω του κρύου καιρού. Η ποικιλία Κορωνέικη είναι πολύ ευαίσθητη στο περιβάλλον της, οπότε τα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα πρώιμης συγκομιδής τα πήγαν πολύ καλύτερα στους διαγωνισμούς φέτος από τα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα όψιμης συγκομιδής, λόγω του παγετού. Μόλις ο καρπός παγώσει, χάνει μερικά από τα πιο σύνθετα γευστικά χαρακτηριστικά και τη φρουτώδη γεύση που προτιμούν οι κριτές».

Ο Κώστας Μπαλάφας της Moria Elea, όταν ρωτήθηκε για την αξία των διαγωνισμών, είχε μια διαφορετική άποψη: «Η κατάκτηση βραβείων δεν ανοίγει τις αγορές. Για παράδειγμα, αν και η μάρκα Moria Elea ήταν μεταξύ των πιο βραβευμένων ελληνικών εξαιρετικών παρθένων ελαιολάδων το 2013, αυτό δεν βοήθησε τη μάρκα να διεισδύσει στις αγορές των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου.»

Αυτό ήρθε ως έκπληξη, οπότε όταν ανέφερα παραγωγούς που έχουν δηλώσει ότι η κατάκτηση βραβείων τους άνοιξε νέες αγορές, ο Μπαλάφας διευκρίνισε τη θέση του: «Είναι αλήθεια ότι μπορείς να πουλήσεις μερικές χιλιάδες φιάλες βραβευμένων ελαιολάδων σε εξειδικευμένα καταστήματα, αλλά το κλειδί για την ανάπτυξη της ελαιολαδικής βιομηχανίας μας είναι να συνεργαστούμε και να δημιουργήσουμε συλλογικές εκστρατείες μάρκετινγκ, προκειμένου να αυξήσουμε την αναγνωρισιμότητα και τη ζήτηση για το ελληνικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και να αποκτήσουμε μεγαλύτερη πρόσβαση σε χώρο στα ράφια των σούπερ μάρκετ».

Ακόμη και αν οι Έλληνες παραγωγοί προσφέρουν μερικές από τις καλύτερες μάρκες εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, είναι πολύ δύσκολο για αυτούς να ανταγωνιστούν τις ιταλικές και ισπανικές εταιρείες που έχουν δημιουργήσει μεγάλα δίκτυα διανομής και πωλήσεων εδώ και πολλά χρόνια και ελέγχουν την αγορά. Επομένως, πιστεύω ότι οι Έλληνες παραγωγοί πρέπει να προωθήσουν το ελληνικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας, και όχι μόνο τη δική τους μάρκα, πιο εντατικά, ώστε οι καταναλωτές να μάθουν ότι αυτό το ελληνικό προϊόν είναι εξαιρετικής ποιότητας».

Η Sevitel και η Ekepe επιδιώκουν ακριβώς αυτό. Η Sevitel, η Ελληνική Ένωση Βιομηχανιών και Μεταποιητών Ελαιολάδου, έλαβε πρόσφατα 7,2 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η ΕΚΕΠΕ (Ελληνικό Κέντρο Εξαγωγών και Προώθησης Ελαιολάδου) έλαβε 4,7 εκατομμύρια ευρώ από την Ε.Ε., την ελληνική κυβέρνηση και από ενδιαφερόμενους φορείς, με σκοπό την προώθηση του ελληνικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου και των ελιών στη Βόρεια Αμερική, την Κίνα, τη Ρωσία, τη Νορβηγία, την Αυστραλία, την Ελβετία, τη Βραζιλία, την Αλβανία και τη Σερβία.

Ο Γιώργος Οικονόμου, διευθυντής της Sevitel, εξήγησε: «Αυτά τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για την προώθηση της υψηλής ποιότητας του ελληνικού ελαιολάδου και των ελιών, καθώς και της ελληνικής πολιτιστικής τους ιστορίας. Θέλουμε να ευαισθητοποιήσουμε το διεθνές κοινό σχετικά με την υψηλή ποιότητα του ελληνικού ελαιολάδου, προκειμένου να βοηθήσουμε τις ελληνικές μάρκες στις ατομικές τους εκστρατείες μάρκετινγκ».

Η περιφέρεια της Κοζάνης στη Βορειοδυτική Ελλάδα φιλοξενεί μία από τις λιγότερο γνωστές περιοχές παραγωγής ελαιολάδου στην Ελλάδα. Ο Συνεταιρισμός Ελαιολάδου Ιμέρα εδρεύει στο χωριό Ιμέρα, το οποίο σημαίνει κυριολεκτικά «την ίδια μέρα». Η Δήμητρα Κτηνίδου εξήγησε την προσέγγιση: «Έχουμε θεσπίσει ένα οργανωμένο πρόγραμμα συγκομιδής, προκειμένου να επεξεργαζόμαστε τις ελιές την ίδια μέρα που συλλέγονται», στο σύγχρονα εξοπλισμένο ελαιοτριβείο τους που ολοκληρώθηκε το 2006.

Παράγουν μόνο ελαιόλαδο πρώιμης συγκομιδής υπό αυστηρές συνθήκες. Ένας από τους πελάτες τους κέρδισε Χρυσό Βραβείο στο NYIOOC και επιθυμούν να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς με τη δική τους επωνυμία, η οποία πρόσφατα βραβεύτηκε με ασημένιο και χάλκινο μετάλλιο στον διαγωνισμό Elaiotechnia στην Αθήνα. Σχεδιάζουν να συμμετάσχουν σε περισσότερους διαγωνισμούς, συμπεριλαμβανομένου του NYIOOC του επόμενου έτους.

Ο τοπικός βουλευτής τους, Γεώργιος Κασαπίδης, υπήρξε ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της εφαρμογής του κανονισμού 432/2012 της ΕΕ για την επισήμανση. Στο επόμενο άρθρο μου θα αναφερθώ στις τελευταίες πρωτοβουλίες του για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο στην Ελλάδα όσον αφορά τη χρήση αυτού του κανονισμού της ΕΕ για τους ισχυρισμούς υγείας.

Συμπερασματικά, μετά το NYIOOC διαμορφώνεται μια θετική συναίνεση σχετικά με την αξία της συμμετοχής ελληνικών εμπορικών σημάτων ελαιολάδου σε οργανοληπτικούς διαγωνισμούς, σε συνδυασμό με συνεργατικές εκστρατείες μάρκετινγκ. Παρά τις ζοφερές οικονομικές προοπτικές για την Ελλάδα αυτές τις μέρες, το μέλλον φαίνεται λαμπρό για όσους είναι διατεθειμένοι να αγωνιστούν για την ποιότητα. Όλοι οι δείκτες δείχνουν μια αναζωπυρωμένη ανταγωνιστική διάθεση στην Ελλάδα, υπό τη σκιά της αρχαίας πολιτιστικής της ταυτότητας: της ελιάς.