Πρόταση για την εγγραφή της «Πεδιάδας των Ελαιόδεντρων» της Απουλίας στον κατάλογο της UNESCO
Τρεις δήμοι ένωσαν τις δυνάμεις τους για να προστατεύσουν μια περιοχή όπου συγκεντρώνονται ελαιόδεντρα ηλικίας χιλίων ετών.
Η πρώτη από τις τρεις συναντήσεις για την υποστήριξη της υποψηφιότητας της «Piana degli Ulivi» (Πεδιάδα των Ελαιόδεντρων) για την εγγραφή της στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO πραγματοποιήθηκε στο Οστούνι της Απουλίας.
Η πεδιάδα είναι μια περιοχή μεταξύ των χωριών Fasano, Ostuni και Carovigno, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αρχαίων ελαιόδεντρων στη Μεσόγειο: ορισμένα δέντρα χρονολογούνται πάνω από 3.000 χρόνια και θεωρούνται φυσικά αρχαιολογικά μνημεία.
Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι διαφόρων ενώσεων, καλλιεργητές, φορείς του τουρισμού και εκπρόσωποι θεσμικών οργάνων, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος του Οστούνι, Τζιανφράνκο Κοπόλα, και ο περιφερειακός διευθυντής Τζιοβάνι Επιφάνι.
Μνημεία της φύσης, που εξακολουθούν να παράγουν το ίδιο λάδι που δοκίμαζαν οι Μεσάπιοι, οι Ρωμαίοι, οι Βυζαντινοί, οι Ανδεγαυνοί, οι Αραγονέζοι και οι Ισπανοί
Η πρόταση συντονίζεται από τον Δρ. Gianfranco Ciola, διευθυντή του Πάρκου των Παραθαλάσσιων Αμμοθινών της Απουλίας. Σύμφωνα με τον Ciola, η εγγραφή των Πεδιάδων στο Παγκόσμιο Κληρονομιά της UNESCO «θα αποτελέσει σημαντικό πόλο έλξης για την περιοχή, η οποία είναι τόσο πλούσια σε μνημειώδη ελαιόδεντρα, αγροκτήματα, υπόγειους μύλους και παράκτιους πύργους. Αυτή η αναγνώριση θα αποτελέσει σίγουρα ένα σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της περιοχής και την τόνωση της αγροτικής οικονομίας και του τοπικού τουρισμού».
Το Olive Oil Times έθεσε στον Δρ. Ciola μερικές ερωτήσεις σχετικά με την πρόταση.
Πότε γεννήθηκε η ιδέα να προταθούν οι Πεδιάδες ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς;
Το έργο προήλθε από τη βούληση των τριών δημοτικών αρχών να αναδείξουν την αξία του τοπίου και του τεράστιου πολιτιστικού και αρχιτεκτονικού πλούτου του.
Η ιδέα για την πρόταση γεννήθηκε πριν από μερικά χρόνια από το Rotary International, το οποίο διοργάνωσε αρκετές διασκέψεις για το θέμα. Αργότερα, τα χωριά Fasano, Ostuni και Carovigno ενέκριναν την έναρξη της διαδικασίας υποψηφιότητας της Πεδιάδας. Μέχρι τότε, η πρόταση είχε την υποστήριξη πολλών τοπικών φορέων: περιβαλλοντικές ομάδες και πολιτιστικοί σύλλογοι, δημόσιοι φορείς, επιχειρήσεις, όλοι ήταν πεπεισμένοι ότι θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο για τη διατήρηση και την ανάπτυξη αυτού του μοναδικού γεωργικού τοπίου και της συνδεδεμένης με αυτό τουριστικής οικονομίας.
Πώς λειτουργεί η διαδικασία υποβολής της αίτησης;
Η αίτηση πρέπει αρχικά να διαβιβαστεί στην Ιταλική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO, για προκαταρκτική ανάγνωση, προσαρμογή και βελτίωση της πρότασης. Το έργο πραγματοποιείται από κοινού με το Υπουργείο Πολιτισμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με το Υπουργείο Γεωργίας. Εάν η πρόταση κριθεί αξιόλογη, εισάγεται σε έναν «Κατάλογο Προτεραιοτήτων». Στη συνέχεια, το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω του Ιταλικού Γραφείου της UNESCO, θα αποστείλει την αίτηση στο κεντρικό γραφείο της UNESCO στο Παρίσι.
Η πρόταση πρέπει να πληροί τις κατευθυντήριες γραμμές που έχει θεσπίσει η UNESCO και χωρίζεται σε τέσσερα μέρη:
α) την απόδειξη της εξαιρετικής παγκόσμιας αξίας του χώρου, μέσω μιας μελέτης που αναδεικνύει τα χαρακτηριστικά που καθιστούν τον χώρο μοναδικό και/ή τον καθιστούν κάτοχο εξαιρετικής παγκόσμιας αξίας
β) τη συγκριτική ανάλυση, η οποία συγκρίνει τον προτεινόμενο χώρο με παρόμοιους εθνικούς και διεθνείς χώρους, αποδεικνύοντας ότι ο υποψήφιος χώρος διαθέτει εξαιρετική αξία σε παγκόσμιο επίπεδο και όχι μόνο σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο
γ) τις απαιτήσεις ακεραιότητας, αυθεντικότητας και συνθηκών διαχείρισης, όπως ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές της UNESCO
δ) τα μέσα προστασίας του χώρου, σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο, τα οποία είναι απαραίτητα για την υποβολή της υποψηφιότητας.
Ποια είναι τα οφέλη από την ένταξη της Πεδιάδας στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς και ποιες είναι οι υποχρεώσεις για να διασφαλιστεί η διατήρησή της;
Η αναγνώριση ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς έχει μεγάλη συμβολική αξία, καθώς η UNESCO αποτελεί «σήμα ποιότητας», μια σφραγίδα κύρους στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δεύτερον, η αναγνώριση έχει οικονομική αξία, η οποία απορρέει από την υιοθέτηση πολιτικών που θα προσελκύσουν περισσότερους επισκέπτες και περισσότερη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη και τη διατήρηση του χώρου.
Η UNESCO διατηρεί σχέσεις τόσο με δημόσιους φορείς, για τη δημιουργία πολιτιστικών έργων (εκπαιδευτικές δραστηριότητες, έργα δημόσιας τέχνης κ.λπ.), όσο και με εταιρείες, που συμμετέχουν σε έργα συν-μάρκετινγκ για την προώθηση των αντίστοιχων εμπορικών σημάτων τους, με στόχο την προσέλκυση νέων στόχων στην αξιοποίηση του χώρου, στη βελτιστοποίηση των καναλιών διανομής και των οικονομικών πόρων.
Στην περίπτωση των Ελαιώνων, η αναγνώριση από την UNESCO απαιτεί από την κυβέρνηση και όλους τους ιδιωτικούς φορείς να εφαρμόσουν ένα σχέδιο διαχείρισης με στόχο τη διατήρησή τους. Αυτό το εργαλείο θα μας επιτρέψει να βρούμε όλα τα κατάλληλα μέσα για τη διατήρηση των βιώσιμων μεθόδων καλλιέργειας και τη φροντίδα της παραδοσιακής ελαιοκαλλιέργειας, προστατεύοντας έτσι το τοπίο και τη βιοποικιλότητά του.
Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η πρόταση;
Ετοιμάζουμε την πρόταση, αλλά το μόνιμο εργαστήριο που υποστηρίζει την υποψηφιότητα έχει ήδη εμπλουτιστεί από πολλά μέλη της κοινότητας. Οι τοπικές αρχές, οι αγρότες, οι παραγωγοί ελαιολάδου, οι επιχειρήσεις τουρισμού και αγροτουρισμού, οι πολιτιστικοί και περιβαλλοντικοί σύλλογοι, σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα, έχουν ενωθεί για την επίτευξη του στόχου, με την πεποίθηση ότι το τοπίο της πεδιάδας των μνημειακών ελαιώνων της Απουλίας αποτελεί μια περιοχή μοναδική στον κόσμο λόγω της έκτασής της και της ομοιογένειας των χιλιετών ελαιώνων, με τα δέντρα τους να έχουν εξαιρετικά όμορφους, ισχυρούς και στριμμένους κορμούς.
Πρόκειται για πραγματικά μνημεία της φύσης, δηλαδή μιας ζωντανής φύσης, που εξακολουθεί να παράγει ελιές και ελαιόλαδο· το ίδιο που, στα παλιά χρόνια, γεύονταν οι Μεσάπιοι (οι αρχαίοι κάτοικοι της Απουλίας), οι Ρωμαίοι, οι Βυζαντινοί, οι Ανδεγαυνοί, οι Αραγονέζοι και οι Ισπανοί. Οι παραδοσιακοί ελαιώνες της πεδιάδας, με 40-50 δέντρα ανά εκτάριο, αποτελούν μία από τις παλαιότερες γεωργικές περιοχές της Μεσογείου, εμπλουτισμένη από πολυάριθμα ιστορικά, πολιτιστικά, αρχαιολογικά και αρχιτεκτονικά ευρήματα, και είναι μοναδική στον κόσμο, καθώς εξακολουθεί να είναι παραγωγική μετά από περισσότερα από 2000 χρόνια ζωής.
Η διαδικασία υποβολής της πρότασης θα λήξει στις 28 Φεβρουαρίου.