Ποιότητα και παράδοση στο Valpaços

Η ύπαιθρος γύρω από το Βαλπάκος αποτελείται από ήπιους λόφους, όπου εναλλάσσονται εκτάσεις με πευκοδάση, φελλόδεντρα, ελιές, αμυγδαλιές και συκιές. Πρόκειται για το χαρακτηριστικό τοπίο της Τράς-ος-Μόντες, μιας κυρίως αγροτικής περιοχής στο εσωτερικό της βορειοδυτικής Πορτογαλίας, η οποία αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη περιοχή παραγωγής ελαιολάδου της χώρας, μετά το Αλεντέζο.

Ο José Ventura, γενικός διευθυντής του συνεταιρισμού ελαιοκαλλιεργητών του Valpaços, έδειξε σε έναν δημοσιογράφο του Olive Oil Times τους ελαιώνες που περιβάλλουν το χωριό.

Ο Ventura εργάζεται σε αυτόν τον συνεταιρισμό, έναν από τους μεγαλύτερους της Πορτογαλίας, για πάνω από 25 χρόνια.

«Ξεκίνησα σχεδόν από ανάγκη. Οι γονείς μου δεν είχαν τα μέσα να με στείλουν για σπουδές, οπότε δούλευα στον συνεταιρισμό και σπούδαζα ταυτόχρονα», είπε, καθώς οδηγούσε προς το Fonte Merce, ένα από τα μικρά χωριά που μεταφέρουν τις ελιές τους στον συνεταιρισμό.

«Μόλις μπήκα στον κόσμο του ελαιολάδου, το αγάπησα με πάθος».

Ο συνεταιρισμός Valpaços ιδρύθηκε το 1952 με μόλις 28 μέλη.

Σήμερα, σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα, αριθμεί πάνω από 2.200 μέλη από την πόλη του Valpaços και τη γειτονική Mirandela και παράγει πάνω από 2 εκατομμύρια λίτρα ελαιολάδου κάθε χρόνο.

Παρά τα μεγάλα αυτά νούμερα, ο συνεταιρισμός κατάφερε να συνδυάσει την παραγωγή υψηλής ποιότητας, καθιστώντας τον έναν από τους πιο φημισμένους παραγωγούς της Πορτογαλίας.

Φέτος κέρδισε δύο χρυσά και δύο ασημένια βραβεία στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ελαιολάδου NYIOOC, την πιο πρόσφατη αναγνώριση που προστέθηκε στα πολλά βραβεία που είχε κερδίσει σε προηγούμενες εκδόσεις του διαγωνισμού.

Η παραγωγή ελαιολάδου υψηλής ποιότητας δεν έχει μυστικά, επισήμανε ο Ventura. Ωστόσο, η συγκομιδή την κατάλληλη στιγμή, όταν ο καρπός βρίσκεται στο σωστό στάδιο ωρίμανσης, είναι καθοριστική.

Μπορεί να φαίνεται εύκολο. Ωστόσο, το να φέρει έναν τόσο μεγάλο συνεταιρισμό σε αυτό το σημείο δεν ήταν εύκολη υπόθεση.

«Υπήρχε αντίσταση μεταξύ ορισμένων μελών να συγκομίσουν ελιές σε πρώιμα στάδια, καθώς πίστευαν ότι η συγκομιδή αργότερα, όταν είναι ώριμες, θα αύξανε την απόδοσή τους», θυμήθηκε.

Προκειμένου να αλλάξει η αντίληψη των ανθρώπων σχετικά με τη σωστή στιγμή για τη συγκομιδή και τη βελτίωση της ποιότητας, ο συνεταιρισμός πρωτοστάτησε σε ένα μέτρο στην Πορτογαλία πριν από περίπου 15 χρόνια: «Θεσπίσαμε ένα σύστημα ανταμοιβών για τους συνεταιρισμένους αγρότες που συγκομίζουν στην αρχή της σεζόν. Όσοι συγκομίζουν νωρίς, λαμβάνουν ένα μπόνους 80 λεπτών ανά κιλό», εξήγησε ο Ventura. «Ο αριθμός των ανθρώπων που συμμετείχαν στην πρόωρη συγκομιδή αυξήθηκε σταθερά».

Η Πορτογαλία, με παραγωγή 132.000 τόνων ελαιολάδου πέρυσι, είναι ο έβδομος μεγαλύτερος παραγωγός μετά την Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα, την Τυνησία, την Τουρκία και το Μαρόκο, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου.

Το Valpaços, μια πόλη με πληθυσμό περίπου 16.000 κατοίκων, βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ των Terras Quentes (θερμών εδαφών) και των Terras Frias (ψυχρών εδαφών) του Trás-os-Montes. «Από εδώ προς τα νότια, καλλιεργούνται ελιές και άλλα οπωροφόρα δέντρα. Προς τα βόρεια, υπάρχουν επίσης κάποια οπωροφόρα δέντρα, αλλά κυρίως καλλιεργούνται καστανιές», εξηγεί ο Ventura.

Σε αντίθεση με άλλες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Πορτογαλίας, όπου τα τελευταία χρόνια έχουν φυτευτεί εντατικά αρδευόμενοι ελαιώνες, οι περισσότερες εκμεταλλεύσεις στην περιοχή αυτή παραμένουν παραδοσιακές, διατηρώντας απόσταση έξι μέτρων μεταξύ κάθε δέντρου.

«Η δυνατότητα διατήρησης και συντήρησης παραδοσιακών, μη αρδευόμενων ελαιώνων είναι καθοριστική για τη διαφορά στην ποιότητα. Αυτό, σε συνδυασμό με τις τοπικές ποικιλίες μας, είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που προσδίδουν στο ελαιόλαδό μας την ιδιαίτερη γεύση του», δήλωσε ο Ventura, δείχνοντας πώς ελαιόδεντρα αιώνων αναμειγνύονται με νεοφυτεμένα.

Όπως και στην υπόλοιπη περιοχή Trás-os-Montes, οι Cobrançosa, Madural και Verdeal Transmontana είναι οι κύριες ποικιλίες που καλλιεργούνται στο Valpaços.

«Συνεχίζουμε να κάνουμε τις νέες φυτεύσεις με τον ίδιο τρόπο που γίνονταν πριν από πέντε αιώνες», είπε ο Ventura.

«Στους εντατικούς ελαιώνες, τα κόστη είναι μικρά σε σύγκριση με εδώ. Αν και μέρος της συγκομιδής γίνεται με μηχανικά μέσα, μεγάλο μέρος της εξακολουθεί να γίνεται χειροκίνητα και τα κόστη είναι υψηλότερα. Επιδιώκουμε την ποιότητα. Δεν μπορούμε ποτέ να ανταγωνιστούμε σε όρους ποσότητας άλλες περιοχές».

«Γι' αυτό πρέπει να διατηρήσουμε τους παραδοσιακούς ελαιώνες χωρίς άρδευση. Αυτή είναι η έκκλησή μου και το πάθος μου».

---