Tarımsal Ürünlerin Menşei Konusunda Yeni AB Yasası

Wall Street Journal’ın 2009 tarihli bir makalesinde yer alan mizah girişimi, “İngiliz Köyü, Peynirli Geçmişiyle Bir Bağ Kurmaya Çalışıyor”(1), ABD’li yorumcuların Avrupa Birliği’nin (AB) ‘Coğrafi İşaretler (PDI), Menşe İsimleri (PDO) ve Geleneksel Özel Ürünler (TSG)’i koruma sistemine ilişkin ne kadar yanlış anladıklarını ve muhtemelen alay ettiklerini iyi bir şekilde ortaya koymaktadır.

WSJ makalesinde ele alınan, Avrupa’ya özgü bu fikri mülkiyet (IP) biçimini netleştirmek, pekiştirmek ve güncellemek amacıyla AB, 14 Aralık 2012 tarihli Resmi Gazete’de, Ocak 2013’ün başlarında yürürlüğe girecek yeni bir Yönetmelik yayınladı(2). Bu Yönetmelik, sadece zeytinyağı sektörü için değil, artık koruma kapsamına giren genişletilmiş ürün yelpazesi için de büyük önem taşımaktadır.(3)

Tıpkı 19. yüzyılın sonlarında konserve ve şişeleme uygulamalarının ortaya çıkmasıyla markalaşmanın yaygınlaşması gibi, gelişmiş bilimsel yöntemler sayesinde zeytinyağının menşeinin kesin olarak garanti edilebilmesi de artık önemli bir pazarlama aracının temelini oluşturmaktadır.

Bu durum, özellikle AB için önemlidir; zira, belgelendirilmiş lezzetlere ve Avrupa zeytinyağları hakkında bilgi sahibi olma ve bunları tüketmenin getirdiği statüye aç olan, giderek büyüyen bir dünya tüketici kitlesinin en üst kesiminde, üst düzey Avrupa tarım ürünlerine ve özel gıdalara olan talep artmaktadır. Ayrıca, PDO ve PGI izlenebilirliği kolaylaştırmakta ve Avrupa zeytinyağı turizminin gelişmesine katkıda bulunmaktadır.

Yeni Yönetmelik, daha önceki ayrı Yönetmelikleri(4) yürürlükten kaldırarak bunların yerine tek bir yasal kaynak getirmektedir. Ayrıca, “dağ ürünleri” ve (daha sonraki bir tarihte) “ada ürünleri” gibi yeni isteğe bağlı kalite terimlerine yönelik koruma getirmektedir. Zorunlu “AB” etiketlemesi dahil olmak üzere yeni etiketleme gereklilikleri ve bu programa tabi ürünlerle ilişkili doğal kaynaklar, peyzajlar ve çiftlik hayvanlarının refahı için yeni koruma önlemleri getirmektedir.

Ayrıca, doğrulama, kontrol ve itiraz prosedürlerini belirlemekte ve gıda hukuku ile ticari marka, genel terimler ve bitki çeşidi isimleri gibi etiketlemenin belirli alanları dahil olmak üzere AB hukukunun diğer alanlarına uygunluğu ele almaktadır. Ürün adı (bu, yalnızca tanımlanmış coğrafi alanda ürünü tanımlamak için kullanılan dillerde korunmaktadır); fiziksel, kimyasal, mikrobiyolojik veya organoleptik özellikler; ve ürün menşe kanıtı dahil olmak üzere ürün şartnamesi gereklilikleri de belirtilmiştir. Yönetmelik, önümüzdeki yıllarda başlatılacak yeni yerel tarım ve doğrudan satış etiketleme programlarını öngörmektedir.

Yönetmelik, “üreticilere, belirli özelliklere sahip ürünlerini daha iyi tanımlamak ve tanıtmak için doğru araçları sağlamak ve aynı zamanda bu üreticileri haksız uygulamalardan korumak” amacıyla tasarlanan “Avrupa 2020: Akıllı, Sürdürülebilir ve Kapsayıcı Büyüme Stratejisi”nde yer alan yeni bir dizi politika girişiminin parçasıdır.

---

Kaynaklar:

1. John W. Miller, Wall Street Journal, 9 Aralık 2009.

2. Tarımsal ürünler ve gıda maddeleri için kalite programlarına ilişkin 21 Kasım 2012 tarihli Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin (AB) 1151/2012 sayılı Yönetmeliği, Resmi Gazete L 343/1, 14.12.2012.

3. Orijinal Ortak Tarım Politikası listesinde yer almayan, ancak artık bu Tüzük kapsamında koruma hakkına sahip olan ürünler arasında bira, çikolata ve türev ürünleri, ekmek, hamur işleri, kekler, şekerlemeler, bisküviler, bitki özlerinden yapılan içecekler, makarna, tuz, doğal sakızlar ve reçineler, hardal ezmesi, saman, uçucu yağlar, mantar, koşineal, çiçekler ve süs bitkileri, pamuk, yün, hasır, keten, deri, kürk ve tüy bulunmaktadır. Yönetmelikte yer almayan ürünler arasında alkollü içecekler, aromalı şarap veya şarap sirkesi hariç üzüm ürünleri bulunmaktadır.

4. Geleneksel özel ürünlerin garantisi altına alınan tarım ürünleri ve gıda maddeleri hakkındaki 20 Mart 2006 tarihli ve 509/2006 sayılı Konsey Tüzüğü ve tarım ürünleri ile gıda maddelerinin coğrafi işaretleri ve menşe adlarının korunmasına ilişkin 20 Mart 2006 tarihli ve 510/2006 sayılı Konsey Tüzüğü.