Η Ελλάδα κάνει στροφή 180 μοιρών όσον αφορά την επισήμανση του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου

Πέρυσι, ο Δρ Προκόπιος Μαγιάτης και η Δρ Ελένη Μελιού από το Πανεπιστήμιο Αθηνών ανακοίνωσαν την ανακάλυψη ενός νέου, γρήγορου και ακριβούς εργαλείου για τη μέτρηση βασικών συστατικών του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου που προάγουν την υγεία, όπως η ελαιοκανθάλη και η ελαιακεΐνη. Χρησιμοποιώντας ποσοτικό 1H-NMR (πυρηνικό μαγνητικό συντονισμό) βαθμονομημένο σε συγκεκριμένη συχνότητα, η ποσότητα αυτών των δύο συστατικών που βρίσκονται στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο μπορεί να μετρηθεί με ακρίβεια.

Ταυτόχρονα, η ΕΕ διευκρίνισε τη χρήση των ισχυρισμών υγείας που αναγράφονται στις ετικέτες των εξαιρετικών παρθένων ελαιολάδων που περιέχουν μια βασική ποσότητα υδροξυτυροσόλης και των παραγώγων της: «Οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες».

Ο κανονισμός ορίζει περαιτέρω ότι «ο ισχυρισμός μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο για ελαιόλαδο που περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και των παραγώγων της (π.χ. σύμπλεγμα ελευροπεΐνης και τυροσόλη) ανά 20 g ελαιολάδου. Προκειμένου να φέρει τον ισχυρισμό, πρέπει να παρέχονται πληροφορίες στον καταναλωτή ότι η ευεργετική δράση επιτυγχάνεται με ημερήσια πρόσληψη 20 g ελαιολάδου».

Χρησιμοποιώντας τη μέθοδο μέτρησης NMR, διεξήχθησαν δοκιμές σε διάφορα ελληνικά EVOO. Πολλά βρέθηκαν να περιέχουν υψηλά επίπεδα ελαιοκανθάλης και ελαιακίνης. Οι ελαιοκαλλιεργητές ήταν πρόθυμοι να δημοσιοποιήσουν τα αποτελέσματά τους και ζήτησαν τη γνώμη των ελληνικών αρχών σχετικά με το αν η μέτρηση της ελαιοκανθάλης και της ελαιακίνης ήταν επαρκής για να αναγράφεται ο παραπάνω ισχυρισμός υγείας στην ετικέτα βάσει του κανονισμού 432/2012 της ΕΕ.

Στο ελληνικό κοινοβούλιο, ο Γιώργος Κασαπίδης, με την υποστήριξη αρκετών άλλων βουλευτών, υπέβαλε ερώτηση στον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αθανάσιο Τσαφτάρη, σχετικά με το αν η ποσότητα ολεοκανθάλης και ολεακεΐνης (και τα δύο παράγωγα της υδροξυτυροσόλης και της τυροσόλης) που υπάρχει στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει την αναγραφή του παραπάνω ισχυρισμού.

Η απάντηση του Τσαφτάρη ήταν αρνητική. «Η ολεοκανθάλη και η ολεακεΐνη δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την διατύπωση οποιουδήποτε ισχυρισμού υγείας, επειδή δεν περιλαμβάνονται στον Κανονισμό 432/2012 της ΕΕ», είπε.

Αυτό ήταν κακή είδηση για τους ελαιοκαλλιεργητές που έκαναν δοκιμές στα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδά τους και διαπίστωσαν ότι περιείχαν περισσότερο από αρκετές ποσότητες ολεοκανθάλης και ολεακεΐνης για να πληρούν τις προϋποθέσεις, αλλά δεν μπορούσαν να το δημοσιοποιήσουν στην ετικέτα, ενώ η απόφαση του Τσαφτάρη φαινόταν αντίθετη με την επιστημονική αντίληψη σχετικά με τη φύση των πολυφαινολών και των παραγώγων τους.

Τους τελευταίους μήνες, ο δημοσιογράφος έστειλε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και πραγματοποίησε τηλεφωνικές κλήσεις στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ζητώντας διευκρινίσεις σχετικά με την επιστημονική βάση της απόφασης.

Στις 5 Δεκεμβρίου 2013 — πάνω από 7 μήνες μετά την πρώτη ερώτηση — το Εθνικό Εργαστήριο Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) επιβεβαίωσε ότι «πράγματι, η ολεοκανθάλη και η ολεακεΐνη, ως παράγωγα της υδροξυτυροσόλης και της τυροσόλης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την αναγραφή της δήλωσης «Οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες»» στην ετικέτα του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.

Αυτή είναι μια μεγάλη νίκη για όσους στην Ελλάδα εργάζονται για την προώθηση του ελληνικού ελαιολάδου στο εξωτερικό με βάση τα οφέλη του για την υγεία. Δυστυχώς, ήρθε λίγο αργά. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2012-2013, η Ελλάδα είχε μια εξαιρετική σοδειά εξαιρετικής ποιότητας εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου (EVOO), η οποία ήταν η καλύτερη που είχε παραχθεί εδώ και πολύ καιρό. Για άλλη μια φορά, αυτά τα εξαιρετικά EVOO πωλήθηκαν κυρίως χύμα σε τιμή μικρότερη των 2,60 ευρώ ανά λίτρο.

Την περασμένη σεζόν, η ελληνική ελαιοσυγκομιδή ήταν καταστροφική, κυρίως λόγω των πολύ υψηλών θερμοκρασιών στις αρχές της σεζόν, οι οποίες προκάλεσαν απώλειες κατά τη φάση της ανθοφορίας των ελαιόδεντρων. Ταυτόχρονα, εμφανίστηκε η μύγα της ελιάς και δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως, επιτρέποντάς της να εξαπλωθεί. Στις περισσότερες περιοχές αναφέρθηκαν σημαντικές απώλειες της τάξης του 50 έως 100 τοις εκατό της ελαιοσυγκομιδής. Πολλές παραγγελίες θα μείνουν ανεκτέλεστες και οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί θα παραβιαστούν λόγω της έλλειψης ελληνικού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου για την κάλυψη της φετινής ζήτησης.

Οι ανεξάρτητοι ελαιοκαλλιεργητές σε όλο τον κόσμο αναμένεται να επωφεληθούν από το νέο εργαλείο μέτρησης της υγιεινής των προϊόντων τους, εν μέσω των συνεχιζόμενων συζητήσεων σχετικά με τα νέα πρότυπα ποιότητας.

Οι καταναλωτές θα μπορούν να αναγνωρίζουν τα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα από τα συγκεκριμένα οφέλη τους, με βάση την ποσότητα των πολυφαινολών που προάγουν την υγεία.

Το επόμενο βήμα θα είναι η επίσημη πιστοποίηση της μεθόδου μέτρησης Quantitive 1H-NMR από την ΕΕ ή το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου και η διάθεσή της σε εργαστήρια ελέγχου ελαιολάδου και ελαιοκαλλιεργητές παγκοσμίως.