Η νέα γεωργική πολιτική της Ε.Ε. θα μπορούσε να ωφελήσει τους Έλληνες ελαιοκαλλιεργητές, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις
Η χρηματοδότηση για τους Έλληνες αγρότες αναμένεται να ξεπεράσει τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ στο πλαίσιο του νέου προγράμματος επιδοτήσεων. Ωστόσο, ορισμένοι φοβούνται ότι οι μικροί ελαιοκαλλιεργητές θα μείνουν εκτός.
Η τελευταία μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ), του προγράμματος γεωργικών επιδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οριστικοποιήθηκε μετά την επίτευξη προσωρινής συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κυβερνήσεων των κρατών μελών της Ε.Ε. Οι νέοι κανόνες θα ισχύουν από το 2023 έως το τέλος του 2027.
Η επόμενη ΚΓΠ περιλαμβάνει χρηματοδότηση για τους αγρότες και την αγροτική ανάπτυξη συνολικού ύψους 387 δισεκατομμυρίων ευρώ, σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογισμού της Ε.Ε.
Είναι πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε (ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της νέας ΚΓΠ) και οι πληροφορίες που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα από το Υπουργείο Γεωργίας είναι ακόμα γενικές και ασαφείς.
Η Ελλάδα θα λάβει 19,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος, ποσό παρόμοιο με τα κονδύλια που παρέχει η ΚΑΠ που ισχύει σήμερα. Η χρηματοδοτική στήριξη των αγροτών της χώρας παρέμεινε η ίδια, παρά τη μείωση κατά 10% σε επίπεδο Ε.Ε. των κονδυλίων που διατίθενται για πληρωμές προς τους δικαιούχους με τη νέα πολιτική.
«Πραγματοποιήσαμε την πιο φιλόδοξη πολιτική μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής από τη δεκαετία του 1990», δήλωσε ο Σπύλος Λιβανός, Έλληνας Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. «Δημιουργήσαμε ένα κατάλληλο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ασφάλεια, την επάρκεια και τη βιωσιμότητα των αγροδιατροφικών συστημάτων μας.
Δείτε επίσης: Κροάτες παραγωγοί αμφισβητούν τον υπουργό σχετικά με την Κοινή Αγροτική Πολιτική«Πρόκειται για μια δίκαιη, πράσινη, κοινωνική και, τελικά, πιο βιώσιμη ΚΑΠ», πρόσθεσε ο υπουργός. «Η Ελλάδα θα διατηρήσει την ίδια χρηματοδότηση με την τρέχουσα ΚΑΠ. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία για τη χώρα μας να μετασχηματίσει την αγροτική της οικονομία, να επιτύχει την πολυπόθητη περιφερειακή ανάπτυξη και να αλλάξει ολόκληρο το παραγωγικό της μοντέλο».
Επιπλέον 2 δισεκατομμύρια ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο προοριζόταν για τη στήριξη της ανάκαμψης από την πανδημία Covid-19, αναμένεται επίσης να διοχετευθούν στον γεωργικό τομέα της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Όλες οι πληρωμές θα συνδέονται με ορισμένες ελάχιστες περιβαλλοντικές απαιτήσεις, όπως το να αφήνουν οι αγρότες τουλάχιστον το 3% της καλλιεργήσιμης γης ακαλλιέργητο για να ευδοκιμήσει η φύση, ή να εναλλάσσουν τις καλλιέργειες κάθε δύο χρόνια για την αναγέννηση του εδάφους.
Η νέα γεωργική πολιτική της Ε.Ε. ορίζει επίσης ότι μόνο οι «εν ενεργεία αγρότες» μπορούν να επωφεληθούν από τις επιδοτήσεις. Κάθε κράτος μέλος πρέπει να δώσει έναν ορισμό για τους δικούς του εν ενεργεία αγρότες σύμφωνα με ορισμένους γενικά αποδεκτούς όρους, όπως ότι οι γεωργικές δραστηριότητες αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον ένα συγκεκριμένο ποσοστό του εισοδήματος των αγροτών, αλλά έχει επίσης την ευελιξία να προσθέσει τα δικά του κριτήρια στον ορισμό.
Sparta Gourmet
Οι Έλληνες αξιωματούχοι διευκρίνισαν ότι μόνο οι αγρότες που παράγουν πραγματικά θα είναι επιλέξιμοι για να λάβουν άμεση εισοδηματική στήριξη στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ.
«Ο νέος στόχος των επιδοτήσεων σε συνδυασμό με τον ορισμό των ενεργών αγροτών μας παρέχει τη δυνατότητα να υποστηρίξουμε όσους παράγουν και δραστηριοποιούνται στην αλυσίδα αξίας χωρίς να εφαρμόζουν παράνομες πρακτικές», δήλωσε ο Γιάννης Οικονόμου, υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κατά τη διάρκεια διαβούλευσης στα Χανιά.
Τα ακριβή κριτήρια για τους ενεργούς αγρότες στην Ελλάδα στο πλαίσιο της επόμενης ΚΓΠ δεν έχουν ακόμη καθοριστεί από το υπουργείο.
Ο τομέας του ελαιολάδου της χώρας θα πρέπει επίσης να είναι προετοιμασμένος για ορισμένες αλλαγές που αποσκοπούν στην καλύτερη στήριξη των ελαιοκαλλιεργητών όταν τεθεί σε ισχύ η ΚΓΠ 2023-2027.
Αναμένεται ότι τα κονδύλια θα διατίθενται πιο γρήγορα και πιο εύκολα από ό,τι στο παρελθόν. Ωστόσο, στον κλάδο επικρατεί αβεβαιότητα σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και τον πραγματικό αντίκτυπό της στον κλάδο.
«Είναι πολύ νωρίς για να πούμε, και οι πληροφορίες που δημοσιοποιεί το υπουργείο Γεωργίας είναι ακόμα γενικές και ασαφείς», δήλωσε στην Olive Oil Times ο Νίκος Μιχελάκης, επιστημονικός σύμβουλος της Ένωσης Ελαιοπαραγωγών Δήμων Κρήτης (SEDIK). «Αναφέρονται στόχοι και στρατηγικές χωρίς να περιγράφεται πώς θα υλοποιηθούν».
«Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχουν επιστημονικά, περιβαλλοντικά ή αγρονομικά στοιχεία που να δικαιολογούν την εξίσωση των ελαιώνων, μιας επένδυσης υψηλού κόστους που απαιτεί την εργασία γενεών, με βοσκοτόπια και αρόσιμη γη», πρόσθεσε.
Δείτε επίσης: Η νέα ΚΓΠ προσφέρει πολλές ευκαιρίες στους Ιταλούς ελαιοκαλλιεργητέςΟ Μιχελάκης εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις σχετικά με την προγραμματισμένη αναδιανομή της εισοδηματικής στήριξης προς όφελος των μικρότερων αγροκτημάτων σε βάρος των μεγάλων αγροκτημάτων και εταιρειών που υποστηρίζει η νέα ΚΓΠ.
«Οι “αναδιανεμητικές πληρωμές” της νέας ΚΓΠ υποτίθεται ότι θα ευνοήσουν τους μικρούς αγρότες», είπε. «Ωστόσο, αν οι αναφορές στον αγροτικό Τύπο είναι ακριβείς, όλοι οι δικαιούχοι θα υποστούν περικοπή 10% στις άμεσες ενισχύσεις, προκειμένου να υποστηριχθούν οι μικρότεροι αγρότες, οι οποίοι πιθανότατα θα λάβουν περίπου 40 ευρώ ανά στρέμμα».
«Έτσι, οι μικροκαλλιεργητές ελιάς δεν θα ωφεληθούν στην πραγματικότητα, αλλά αντίθετα θα υποστούν κάποια απώλεια εισοδήματος», πρόσθεσε ο Μιχελάκης. «Δεν πρέπει να επιβληθεί καμία μείωση χρηματοδότησης στους μικρούς αγρότες».
Οι επιτραπέζιες ελιές, από την άλλη πλευρά, θα προστεθούν στον κατάλογο των γεωργικών προϊόντων που είναι επιλέξιμα για την εφαρμογή μηχανισμού ιδιωτικής αποθήκευσης στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ. Στόχος είναι να παρασχεθούν τα μέσα για τη ρύθμιση της προσφοράς και της ζήτησης και την ανάκαμψη των τιμών της αγοράς όταν απαιτείται.
Ελαιόλαδο Monogram
Η ιδιωτική αποθήκευση χρησιμοποιείται περιστασιακά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη σταθεροποίηση της αγοράς ελαιολάδου (μεταξύ άλλων προϊόντων) σε περιπτώσεις ανισορροπιών, ωστόσο με αμφίβολα αποτελέσματα.
Μια άλλη σημαντική πτυχή της νέας ΚΓΠ είναι η δυνατότητα δημιουργίας ενός ελκυστικού εργασιακού περιβάλλοντος για τους νέους.
Οι νέοι Ευρωπαίοι αγρότες δεν προσελκύονταν ιδιαίτερα από την τρέχουσα ΚΓΠ για να εισέλθουν στον γεωργικό τομέα, όπως διαπίστωσε έρευνα που διεξήχθη για την περίοδο 2014-2020 για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα «ανανέωσης της γενιάς» της ΚΓΠ, τα οποία στοχεύουν συγκεκριμένα στην ασφαλή μεταβίβαση των αγροκτημάτων από τη μία γενιά στην άλλη, δεν αρκούν από μόνα τους για να προσελκύσουν περισσότερους νέους να γίνουν αγρότες. Τα κύρια προβλήματα για τους νέους αγρότες παραμένουν η πρόσβαση σε κεφάλαια και γη.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Λιβάνος υποστήριξε ότι η νέα πολιτική της Ε.Ε. θα πρέπει να προβάλλει έντονα τα πλεονεκτήματά της και όχι τους μηχανισμούς επιβολής κυρώσεων.
«[Η νέα ΚΓΠ πρέπει να είναι] μοχλός για την είσοδο των νέων στον αγροτικό τομέα, όχι αποτρεπτικός παράγοντας», δήλωσε κατά τη διάρκεια συνάντησης των υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. στη Λισαβόνα. «[Πρέπει] να αποτελεί πηγή έμπνευσης για τους αγρότες, όχι φόβο για κυρώσεις».
Μια απαίτηση της νέας ΚΓΠ είναι κάθε κράτος μέλος να εφαρμόσει ένα στρατηγικό σχέδιο που θα περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόζονται οι αγροτικές πολιτικές και θα κατανέμονται τα κεφάλαια σύμφωνα με τις ανάγκες και τα ειδικά εθνικά χαρακτηριστικά του. Όλα τα σχέδια θα ελέγχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από την εκταμίευση οποιωνδήποτε κεφαλαίων.
Η Ελλάδα έχει ήδη αρχίσει να καταρτίζει το στρατηγικό της σχέδιο μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους φορείς, όπως οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι.
«Συνεχίζουμε το σχέδιό μας για την ανάπτυξη μιας «εταίρησης» και τη μέγιστη δυνατή διαβούλευση σχετικά με τη νέα ΚΓΠ», ανέφερε το ελληνικό Υπουργείο Γεωργίας σε δελτίο τύπου.
Η διαβούλευση αποτελεί ευκαιρία για έναν ανοιχτό δημόσιο διάλογο, όπως αναφέρεται στο δελτίο τύπου, «με σκοπό τη διάγνωση, τη συζήτηση και τον εντοπισμό όλων των ζητημάτων, των προβλημάτων και των προκλήσεων του ελληνικού γεωργικού τομέα, ώστε να διαμορφωθούν οι κατάλληλες προτάσεις και να αναζητηθούν οι βέλτιστες λύσεις για τον σχεδιασμό του στρατηγικού σχεδίου της νέας ΚΓΠ».
Το στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ που εκπόνησε η Ελλάδα αναμένεται να είναι έτοιμο για δημόσια διαβούλευση τον Οκτώβριο και να οριστικοποιηθεί έως τα τέλη του 2021. Στη συνέχεια, θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς έγκριση.