Νέα μέθοδος αναγνώρισης ποικιλιών ελιάς

Μια νέα ημιαυτόματη μέθοδος αναγνώρισης των ελαιοποικιλιών με βάση την εμφάνιση των φύλλων και των καρπών προορίζεται να αποτελέσει τη βάση για μια εφαρμογή κινητού τηλεφώνου που θα απευθύνεται στους παραγωγούς, καθώς και να συμβάλει στη δημιουργία μιας νέας διεθνούς βάσης δεδομένων για την ελιά, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Μπλαζάκη, ερευνητή που συνεργάζεται με τον Παναγιώτη Καλαΐτζη στο Τμήμα Κηπευτικής Γενετικής και Βιοτεχνολογίας του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου των Χανίων (ΜΑΙΧ) στην Κρήτη.

Ο Μπλαζάκης ελπίζει ότι μία από τις εφαρμογές αυτής της νέας μεθόδου θα είναι μια εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που θα μπορεί να αναγνωρίζει την ποικιλία από μια φωτογραφία ενός καρπού, φύλλου ή ενδοκαρπίου ελιάς. Προβλέπει να ξεκινήσει με ελληνικές ποικιλίες μέσα στην επόμενη διετία και ελπίζει να εξασφαλίσει υποστήριξη για να προσθέσει διεθνείς ποικιλίες σε αυτή την εφαρμογή ως συμπληρωματικό έργο αργότερα. Παραδέχεται ότι η εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα θα είναι πιθανώς πιο χρήσιμη σε χώρες με πολλές διαφορετικές ποικιλίες ελιάς, καθώς οι αγρότες θέλουν να είναι σίγουροι ότι γνωρίζουν ποια ποικιλία καλλιεργούν.

Ένας άλλος στόχος του Blazakis είναι να συμβάλει στη δημιουργία μιας νέας διεθνούς ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων που θα καταγράφει, μεταξύ άλλων, πληροφορίες σχετικά με την εμφάνιση και τη χημική ανάλυση των ποικιλιών ελιάς σε όλο τον κόσμο. Ανέφερε ότι δεκαπέντε εταίροι από διάφορες χώρες συνεργάζονται για την προετοιμασία αυτής της φιλικής προς τον χρήστη βάσης δεδομένων για το ευρύ κοινό, η οποία θα «βασίζεται στη γενετική, φυσιολογική, μοριακή και μορφολογική μελέτη κάθε ποικιλίας». Οι ερευνητές σκοπεύουν να ενσωματώσουν δεδομένα που έχουν συλλεχθεί και ελεγχθεί διπλά στο παρελθόν, καθώς και να προσθέσουν νέες πληροφορίες.

Αυτό αποτελεί μέρος του ευρύτατου και φιλόδοξου έργου Bioresources For Oliviculture (BeFOre), το οποίο έχει λάβει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας «Ορίζοντας 2020» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας επιχορήγησης Marie Skłodowska-Curie και υποστηρίζεται επίσης από το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιολάδου.

Το BeFOre «εστιάζει στη θέσπιση ολοκληρωμένων κοινών πρωτοκόλλων για τον φαινοτυπικό προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό των φυτών σε μοριακό, μορφολογικό και φυσιολογικό επίπεδο, καθώς και στην αξιολόγηση της ποιότητας του ελαιολάδου σε σχέση με τις ποικιλίες», σύμφωνα με τον ιστότοπό του, «με στόχο τη βελτίωση του δυναμικού των συλλογών, των αποθετηρίων και των τραπεζών ελαιογενετικού υλικού ως κύριων πηγών ποικιλομορφίας και εργαλείων αξιολόγησης που θα χρησιμοποιηθούν για την αύξηση της βιωσιμότητας της ελαιοκαλλιέργειας και την αντιμετώπιση υφιστάμενων και αναδυόμενων προβλημάτων».

Τονίζοντας τη σημασία της αξιολόγησης και του χαρακτηρισμού της ποικιλομορφίας των ειδών ελιάς για τη διατήρηση της πλούσιας ποικιλίας γενετικών πόρων και των ξεχωριστών οφελών τους για την υγεία, ο Μπλαζάκης εστιάζει στη μορφή και τη δομή, ή μορφολογία, των ελιών, των ελαιόδεντρων και των φύλλων τους.

Στο 3ο Διεθνές Συμπόσιο Κηπουρικής στην Ευρώπη, που πραγματοποιήθηκε στα Χανιά της Κρήτης στα μέσα Οκτωβρίου, ο Μπλαζάκης παρουσίασε το έργο που πραγματοποιεί σε συνεργασία με τη Λουτσιάνα Μπαλντόνι και τη Μαρίνα Μπουφάκι από το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας της Ιταλίας, τον Αμπντελματζίντ Μουκλί από το INRA Μαρακές στο Μαρόκο και τον Παναγιώτη Καλαΐτζη από το MAICh (το οποίο αποτελεί μέρος του Διεθνούς Κέντρου Προηγμένων Μεσογειακών Αγρονομικών Σπουδών).

Σε μια παρουσίαση με τίτλο «Προηγμένοι Μαθηματικοί Αλγόριθμοι για τον Χαρακτηρισμό Ποικιλιών Ελιάς μέσω Μορφολογικών Παραμέτρων», ο Μπλαζάκης εξήγησε ότι η «μελέτη του στοχεύει να παρουσιάσει μια εντελώς νέα ημιαυτόματη μεθοδολογία για την ανίχνευση διαφόρων μορφολογικών παραμέτρων» διαφορετικών ποικιλιών ελιάς. Η μέθοδος του περιλαμβάνει 5 βήματα:

• συλλογή δειγμάτων φύλλων και καρπών: 25 ή 30 από το μέσο ενός δέντρου του οποίου η ποικιλία έχει προσδιοριστεί σε φυτώριο
• δημιουργία δεδομένων απεικόνισης: λήψη φωτογραφιών τους
• τμηματοποίηση: διαχωρισμός της εικόνας των φύλλων, των ελιών ή των σπόρων από το φόντο με τη χρήση επιστημονικού λογισμικού
• εφαρμογή μαθηματικών αλγορίθμων: χρήση λογισμικού MATLAB για τη δημιουργία ενός συνόλου οδηγιών που σχετίζονται με διάφορες πτυχές της μορφής και της δομής της ελιάς ή του φύλλου, για παράδειγμα (για τον καρπό) εμβαδόν, περίμετρο, ύψος, μέγιστο πλάτος, θέση μέγιστου πλάτους, συμμετρία ή έλλειψη συμμετρίας, σχήμα έλλειψης, καμπυλότητα, θηλή
• μετατροπή αποτελεσμάτων: καταλήξτε σε αριθμούς που περιγράφουν κάθε πτυχή της μορφής και της δομής κάθε ποικιλίας ελιάς

Ο Blazakis ανέφερε ότι είναι απαραίτητο να διεξαχθούν πρόσθετες δοκιμές για να διασφαλιστεί ότι οι μορφολογικές παράμετροι με τις οποίες εργάζεται η ομάδα του μπορούν να διακρίνουν μεταξύ διαφορετικών ποικιλιών, αλλά πιστεύει ότι θα επιτύχουν. Πρόσθεσε ότι το αυτοματοποιημένο εργαλείο που αναπτύσσει θα παρέχει μια ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή μέθοδο για τον προσδιορισμό μιας ποικιλίας ελιάς σε σύγκριση με την ανάλυση DNA και θα προσφέρει μια πολύτιμη επιλογή για πολλούς αγρότες που αναζητούν πληροφορίες σχετικά με τα δέντρα τους.

---

• Βιοπόροι για την Ελαιοκαλλιέργεια, ή BeFOre Περιγραφή του έργου


• III Διεθνές Συμπόσιο για την Κηπουρική στην Ευρώπη – SHE2016