Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών για τη γεωργία κάνει περισσότερο κακό παρά καλό
Μεγάλο μέρος των 540 δισεκατομμυρίων δολαρίων που διατίθενται κάθε χρόνο στον αγροτικό τομέα βλάπτει το περιβάλλον, βλάπτει τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού και δημιουργεί ανισότητες στην αγορά.
Σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, σημαντικό μέρος της παγκόσμιας δημόσιας χρηματοδότησης για τη γεωργία βλάπτει την υγεία των ανθρώπων, υποβαθμίζει το περιβάλλον, στρεβλώνει τις τιμές των τροφίμων και είναι εξαιρετικά αναποτελεσματικό.
Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) δήλωσε ότι τα κονδύλια αυτά είναι συχνά άδικα, καθώς ευνοούν τις μεγάλες αγροτικές επιχειρήσεις σε βάρος των μικρών αγροτών. Στόχος της έκθεσης είναι να ασκηθεί πίεση για την υιοθέτηση νέων πολιτικών χρηματοδότησης της γεωργίας σε όλο τον κόσμο.
Η μεταρρύθμιση των γεωργικών πολιτικών δεν αφορά την κατάργηση της στήριξης προς τους αγρότες, αλλά την αναπροσαρμογή της
ώστε να επιβραβεύει τις ορθές πρακτικές.
Η έκθεση διαπίστωσε ότι το 87% αυτών των 540 δισεκατομμυρίων δολαρίων (457 δισεκατομμύρια ευρώ) παγκόσμιας δημόσιας χρηματοδότησης προκαλεί περισσότερο κακό παρά καλό. Αυτά τα παγκόσμια κεφάλαια αντιπροσωπεύουν το 15% της συνολικής αξίας της γεωργικής παραγωγής.
Δείτε επίσης: 100 δισ. ευρώ δαπανών της Ε.Ε. δεν κατάφεραν να μειώσουν τις εκπομπές στον αγροτικό τομέα, σύμφωνα με έλεγχοΑπό το ποσό αυτό, περίπου 294 δισεκατομμύρια δολάρια (249 δισεκατομμύρια ευρώ) δόθηκαν με τη μορφή κινήτρων τιμών και περίπου 245 δισεκατομμύρια δολάρια (207 δισεκατομμύρια ευρώ) για φορολογικές επιδοτήσεις στους αγρότες. Εν τω μεταξύ, το 70% συνδέθηκε με την παραγωγή ενός συγκεκριμένου εμπορεύματος.
«Μόνο 110 δισεκατομμύρια δολάρια (93 δισεκατομμύρια ευρώ) χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση μεταβιβάσεων στον αγροτικό τομέα συνολικά, υπό τη μορφή γενικών υπηρεσιών ή δημόσιων αγαθών», αναφέρεται στην έκθεση.
Ο FAO, το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών υπογράμμισαν ότι η έκθεση δεν ζητά τη διακοπή της δημόσιας χρηματοδότησης, αλλά την αλλαγή της.
Οι προβλέψεις του ΟΗΕ δείχνουν ότι, με βάση τις τρέχουσες πολιτικές, η παγκόσμια δημόσια χρηματοδότηση της γεωργίας θα ξεπεράσει τα 1,8 τρισεκατομμύρια δολάρια (1,5 τρισεκατομμύρια ευρώ) έως το 2030, κάτι που, όπως υποστηρίζουν, θα προκαλέσει περαιτέρω ζημιά, εκτός αν χαραχθεί μια σαφής πορεία προς τη μεταρρύθμιση.
«Περίπου το 73% αυτού του ποσού, 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια (1,1 τρισεκατομμύρια ευρώ), θα έχει τη μορφή συνοριακών μέτρων, τα οποία επηρεάζουν το εμπόριο και τις τιμές της εγχώριας αγοράς», αναφέρει η έκθεση. «Το υπόλοιπο 27%, 475 δισεκατομμύρια δολάρια (402 δισεκατομμύρια ευρώ), θα έχει τη μορφή φορολογικών επιδοτήσεων που στηρίζουν τους αγροτικούς παραγωγούς και θα μπορούσε να συνεχίσει να προάγει την υπερβολική χρήση εισροών και την υπερπαραγωγή».
Η τρέχουσα δημόσια στήριξη προς τη γεωργία δεν αποδίδει, έγραψαν οι ερευνητές. Ο υποσιτισμός εξακολουθεί να πλήττει το 9,9% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το 2020, περισσότερα από 720 εκατομμύρια άτομα στον κόσμο αντιμετώπισαν την πείνα και 2,37 δισεκατομμύρια άτομα – περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού – δεν είχαν πρόσβαση σε επαρκή τροφή.
Οι ερευνητές τόνισαν επίσης ότι το 2019 η υγιεινή διατροφή ήταν απρόσιτη για τουλάχιστον 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλες τις ηπείρους.
«Ταυτόχρονα, η αύξηση του πληθυσμού οδηγεί σε μια συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα», ανέφερε ο FAO. «Αυτές οι προκλήσεις έχουν επιδεινωθεί από την πανδημία Covid-19, η οποία κινδυνεύει να κατακλύσει τα συστήματα διατροφής».
Επιπλέον, η έκθεση παραθέτει τα ευρήματα της Έκθεσης «Ζωντανός Πλανήτης 2020», που εκπόνησε το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF), η οποία έδειξε ότι «η μετατροπή της γης σε γεωργική έχει οδηγήσει στο 70% της παγκόσμιας απώλειας βιοποικιλότητας και στο ήμισυ της συνολικής απώλειας δασικής κάλυψης».
«Εκτιμάται ότι 1,9 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα άγριας και ακατοίκητης γης έχουν χαθεί λόγω της μετατροπής της γης σε γεωργική», πρόσθεσε το WWF. «Από το 1980 έως το 2000, περισσότερο από το ήμισυ της νέας γης για γεωργία στις τροπικές περιοχές προήλθε από την αποδάσωση ανέπαφων δασών. Ομοίως, για την περίοδο 2000-2010, εκτιμάται ότι το 80% της αποδάσωσης σε αυτές τις περιοχές ήταν αποτέλεσμα της μετατροπής σε γεωργικές εκτάσεις και βοσκοτόπια».
Η νέα έκθεση του ΟΗΕ δημοσιεύεται πριν από διάφορες διεθνείς συνόδους κορυφής, όπως η COP26, και έχει ως στόχο να προσφέρει έξι συμβουλές για την αλλαγή της πορείας δράσης σε κυβερνήσεις και θεσμούς.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι, εάν σχεδιαστεί και εφαρμοστεί σωστά, η δημόσια χρηματοδότηση της γεωργίας μπορεί να «συμβάλει στην εξάλειψη της φτώχειας, στην καταπολέμηση της πείνας και στην επίτευξη της επισιτιστικής ασφάλειας, βελτιώνοντας παράλληλα τη διατροφή, προωθώντας τη βιώσιμη γεωργία, κατανάλωση και παραγωγή, μετριάζοντας την κλιματική κρίση, αποκαθιστώντας τη φύση, περιορίζοντας τη ρύπανση και μειώνοντας τις ανισότητες».
«Μια διαφανής προσέγγιση με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερόμενων μερών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας αναπροσανατολισμού σε έξι βήματα», αναφέρει η έκθεση. «Η διαφάνεια και οι διαβουλεύσεις χωρίς αποκλεισμούς είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση των θεσμικών εμποδίων και των κατεστημένων συμφερόντων που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τη μεταρρύθμιση και την αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής».
«Η μεταρρύθμιση της γεωργικής στήριξης δημιουργεί ανησυχίες σχετικά με τη μείωση των εισοδημάτων και την προσιτότητα των τροφίμων, και είναι πιθανό να συναντήσει την αντίθεση των αγροτών που επωφελούνται από το τρέχον σύστημα», προσθέτει η έκθεση. «Είναι, επομένως, ζωτικής σημασίας να γίνει σαφές ότι η μεταρρύθμιση των γεωργικών πολιτικών δεν αφορά την αφαίρεση της στήριξης από τους αγρότες, αλλά την ανακατεύθυνσή της, έτσι ώστε να επιβραβεύει τις ορθές πρακτικές αντί να διαιωνίζει πρακτικές που απειλούν τη σταθερότητα των συστημάτων διατροφής, την ευημερία των αγροτών και το περιβάλλον».
«Καλούμε τις χώρες να αδράξουν αυτή την ευκαιρία και να εξετάσουν επιλογές για την αναπροσαρμογή της γεωργικής στήριξης», έγραψαν οι διευθυντές των εμπλεκόμενων οργανισμών τροφίμων του ΟΗΕ στην εισαγωγή της έκθεσης.
«Βουλευτές, υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων, αγρότες, κατασκευαστές, παραγωγοί, διανομείς, καταναλωτές και όλοι οι άλλοι ενδιαφερόμενοι του αγροδιατροφικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των νέων, των αυτοχθόνων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων – όλοι μας πρέπει να οργανωθούμε για να απομακρύνουμε τη γεωργική μας στήριξη από την τρέχουσα πορεία της», κατέληξαν οι διευθυντές.