Η Ευρώπη απομακρύνεται από την πράσινη ατζέντα της
Ένα χρόνο μετά τις εκλογές, στις οποίες οι δεξιές δυνάμεις ενίσχυσαν τη δύναμή τους στο Κοινοβούλιο, η πολυδιαφημισμένη «Πράσινη Συμφωνία» της Ε.Ε. χάνει τη δυναμική της.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί από καιρό υπέρμαχο της προστασίας του περιβάλλοντος, έχοντας δρομολογήσει το πρώτο της πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης το 1973.
Το 2020, η Ε.Ε. υιοθέτησε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ένα ολοκληρωμένο σύνολο κανόνων που στοχεύει να καταστήσει την Ένωση ουδέτερη ως προς τις εκπομπές άνθρακα έως το 2050 και να εξασφαλίσει ένα βιώσιμο μέλλον για όλους τους Ευρωπαίους.
Μέχρι σήμερα έχουν εισαχθεί περισσότερες από 150 πολιτικές στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας σε τομείς όπως τα τρόφιμα, η βιομηχανία, η ενέργεια και οι μεταφορές. Οι πολιτικές αυτές έχουν σχεδιαστεί για να μετριάσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και να μειώσουν τη ρύπανση σε αυτούς τους οικονομικούς τομείς.
Δείτε επίσης: Οι Βρυξέλλες εξετάζουν την αλλαγή στάσης σχετικά με το γλυφοσάτη και τον καρκίνοΩστόσο, μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2024, όταν τα πράσινα πολιτικά κόμματα της Ευρώπης έχασαν έδαφος έναντι των δεξιών συντηρητικών κομμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, παρατηρήθηκε σημαντική οπισθοδρόμηση στην εφαρμογή της πράσινης ατζέντας της Ένωσης.
Η αλλαγή στις προτεραιότητες της Ένωσης έγινε πιο εμφανής μετά την υπαναχώρηση από την Οδηγία για τις Πράσινες Διαφημίσεις, ενός σχετικά ήσσονος σημασίας κανόνα που στοχεύει στο εταιρικό «πράσινο πλύσιμο» —μια πρακτική μέσω της οποίας οι εταιρείες παρουσιάζουν ψευδώς τον εαυτό τους ως πιο βιώσιμες από ό,τι είναι.
Ενώ οι διαπραγματεύσεις για την οδηγία μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν ξεκινήσει τον Ιανουάριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ξαφνικά τον περασμένο μήνα ότι θα αποσύρει την πρότασή της για την εφαρμογή της οδηγίας.
Η ανακοίνωση της Επιτροπής ήρθε δύο ημέρες αφότου το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), ένα συντηρητικό κεντροδεξιό κόμμα και η μεγαλύτερη ομάδα στο Κοινοβούλιο, έστειλε επιστολή στο νομοθετικό όργανο της Ε.Ε. ζητώντας την ανάκληση της πρότασης για την οδηγία.
«Η Επιτροπή προφανώς ήθελε να ικανοποιήσει τις επιθυμίες της δεξιάς, και αυτό είναι το σκανδαλώδες», δήλωσε ο Tiemo Wölken, μέλος του κεντροαριστερού κόμματος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Κοινοβούλιο. «Το ΕΛΚ συνεργάζεται και πάλι με την ακροδεξιά για να ξεφορτωθεί τα θέματα του Πράσινου Συμφώνου, αλλά προσποιείται ότι εξακολουθεί να βρίσκεται στο κέντρο και να συνεργάζεται με τις φιλοευρωπαϊκές δημοκρατικές δυνάμεις».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι τα τρία κεντρικά όργανα λήψης αποφάσεων στην Ε.Ε. Μεταξύ αυτών, μόνο η Επιτροπή μπορεί να προτείνει νέα νομοθεσία, ενώ το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είτε την εγκρίνουν είτε την απορρίπτουν.
Σε άλλη περίπτωση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να αναθεωρήσει το σύστημά της για την κατηγοριοποίηση των χωρών παγκοσμίως ανάλογα με τον κίνδυνο αποδάσωσης και να επιτρέψει την «περιφερειακή διαφοροποίηση».
Επί του παρόντος, ο κατάλογος των χωρών «υψηλού κινδύνου» περιλαμβάνει τη Βόρεια Κορέα, τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και τη Μιανμάρ. Άλλες χώρες που παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά αποδάσωσης, όπως η Βραζιλία και η Ινδονησία, έχουν χαρακτηριστεί ως «τυπικού κινδύνου» από την Επιτροπή.
Από τον ερχόμενο Δεκέμβριο, οι εταιρείες που επιθυμούν να εισάγουν εμπορεύματα στην Ε.Ε. από χώρες της κατηγορίας υψηλού κινδύνου αποδάσωσης αναμένεται να υποβληθούν σε αυστηρότερους ελέγχους όσον αφορά τις περιβαλλοντικές ζημίες και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η «Πράσινη Συμφωνία» της Ε.Ε., η οποία εισήχθη το 2020 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπονομεύεται κατά τη δεύτερη θητεία της.
«Το γεγονός ότι η Πράσινη Συμφωνία έγινε το σύμβολο της πρώτης Επιτροπής φον ντερ Λάιεν προκάλεσε έκπληξη στην κοινωνία των πολιτών, τη βιομηχανία και τις ομάδες πίεσης», δήλωσε ο Μάρκο Κοντιέρο, διευθυντής της Greenpeace για την αγροτική πολιτική της ΕΕ. «Με πολύ παρόμοιο τρόπο, το ίδιο ισχύει και για την απόφασή της να αλλάξει ριζικά την προσέγγισή της.»
Άλλα ποικίλα ζητήματα, όπως ο συνεχιζόμενος πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και οι διαμαρτυρίες των αγροτών που συγκλόνισαν την Ένωση το 2024, οδήγησαν επίσης τις Βρυξέλλες να δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών και των βιομηχανικών τομέων, εις βάρος των περιβαλλοντικών δράσεων.
Ωστόσο, η σημαντικότερη αιτία της απομάκρυνσης από τα μεγάλης κλίμακας πράσινα έργα είναι το ύψος των δαπανών που συνδέονται με τέτοιες πολιτικές: η αποκαρβονιοποίηση των βιομηχανιών, η μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η υιοθέτηση αυστηρών περιβαλλοντικών κανονισμών απαιτούν τεράστιες επενδύσεις που είναι δύσκολο να υλοποιηθούν σε περιόδους οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
«Η Πράσινη Συμφωνία συχνά παραβλέπει προκλήσεις όπως το υψηλό κόστος ενέργειας ή τις χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης», δήλωσε ο Markus Breyer, γενικός διευθυντής της βιομηχανικής ένωσης BusinessEurope.
Παρ’ όλα αυτά, μια έρευνα που διεξήχθη τον Φεβρουάριο μεταξύ Ευρωπαίων ηλικίας 16 έως 30 ετών διαπίστωσε ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί τη δεύτερη πιο επείγουσα ανησυχία τους, μετά το υψηλό κόστος διαβίωσης.
«Οι νέοι σήμερα ανησυχούν για την αύξηση των τιμών, την κλιματική αλλαγή, την ασφάλεια και τις πιθανότητές τους να βρουν μια καλή δουλειά», δήλωσε η Roberta Metsola, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μετά τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της έρευνας.
«Αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη σε κάθε απόφαση που παίρνουμε και σε κάθε νόμο που ψηφίζουμε», πρόσθεσε. «Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να χάσουμε μια γενιά λόγω απογοήτευσης».