Οι ελαιοκαλλιεργητές της Χαλκιδικής αντιμετωπίζουν τραγική πτώση της καρποφορίας μετά από έναν ακόμη ήπιο χειμώνα
Οι παραγωγοί επιτραπέζιων ελιών στη βόρεια χερσόνησο της Ελλάδας βρίσκονται στο έλεος του συνεχώς μεταβαλλόμενου μικροκλίματος της περιοχής, το οποίο απειλεί να καταστρέψει την επικείμενη συγκομιδή.
Οι παραγωγοί επιτραπέζιων ελιών στη Χαλκιδική, στη βόρεια χερσόνησο της Ελλάδας, αντιμετωπίζουν εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα καρποφορίας, με τα δέντρα να είναι ανησυχητικά άδεια εν όψει της έναρξης της συγκομιδής τον Σεπτέμβριο.
«Τα ελαιόδεντρα στη Χαλκιδική υποφέρουν από πλήρη έλλειψη καρποφορίας», δήλωσε ο Αθανάσιος Μολασιώτης, καθηγητής γεωπονίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Η κατάσταση είναι τραγική, και αυτό δεν αποτελεί υπερβολή».
Σύμφωνα με ορισμένες πρώιμες εκτιμήσεις, αναμένεται απότομη πτώση σχεδόν 90% στην παραγωγή επιτραπέζιων ελιών της Χαλκιδικής για την καλλιεργητική περίοδο 2023/24 σε σύγκριση με την προηγούμενη.
Δείτε επίσης: Ενημερώσεις για τη συγκομιδή του 2023«Είναι η κλιματική αλλαγή και οι ήπιοι χειμώνες που παίζουν παιχνίδια με τις ελιές της περιοχής», δήλωσε ο Ελπιδοφόρος Καραθανασόπουλος, πρόεδρος του αγροτικού συνεταιρισμού Άγιος Μαμάντος. «[Τα δέντρα] δεν “κουράζονται” και, κατά συνέπεια, δεν έχουν τη δύναμη να καρποφορήσουν όταν αναμένεται».
Ο Καραθανασόπουλος πρόσθεσε ότι τα μέλη του συλλόγου, συνολικά 200 καλλιεργητές που καλλιεργούν περίπου 600 εκτάρια ελαιόδεντρων στη Χαλκιδική, στο νότιο τμήμα της χερσονήσου, αντιμετωπίζουν ολοκληρωτική καταστροφή την επόμενη σεζόν.
Όλο και περισσότεροι ελαιοκαλλιεργητές της περιοχής αντιμετωπίζουν μια «χρονιά χαμένη», μια χρονιά χαμηλής παραγωγής στο φυσικό κύκλο εναλλασσόμενης καρποφορίας των ελαιόδεντρων, παρά τις προσπάθειες να διατηρηθεί ένα επαρκές επίπεδο παραγωγής.
Χρονιές παραγωγής και μη
Στο πλαίσιο της παραγωγής ελαιολάδου, ο όρος «χρονιά χαμηλής παραγωγής» αναφέρεται σε μια χρονιά κατά την οποία οι ελιές παράγουν χαμηλότερη σοδειά. Οι ελιές έχουν έναν φυσικό κύκλο εναλλασσόμενων ετών υψηλής και χαμηλής παραγωγής, γνωστών ως «χρονιές υψηλής παραγωγής» και «χρονιές χαμηλής παραγωγής», αντίστοιχα. Κατά τη διάρκεια μιας «χρονιάς παραγωγής», οι ελιές αποδίδουν μεγαλύτερη ποσότητα καρπών, με αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής ελαιολάδου. Αυτό επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των καιρικών συνθηκών, όπως οι βροχοπτώσεις και η θερμοκρασία, καθώς και η ηλικία και η γενική υγεία του δέντρου. Αντίθετα, μια «χρονιά χαμηλής παραγωγής», γνωστή και ως «ελαφριά χρονιά» ή «χρονιά χαμηλής παραγωγής», χαρακτηρίζεται από μειωμένη παραγωγή ελιών. Αυτό μπορεί να συμβεί λόγω παραγόντων όπως το στρες από την προηγούμενη «χρονιά υψηλής παραγωγής», δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή φυσικές διακυμάνσεις στην παραγωγικότητα του δέντρου. Οι παραγωγοί ελαιολάδου παρακολουθούν συχνά αυτούς τους κύκλους για να προβλέπουν και να σχεδιάζουν τις διακυμάνσεις στην παραγωγή.
«Πάντα φροντίζαμε καλά τα δέντρα μας με κλάδεμα, λίπανση και πότισμα», δήλωσε στην Olive Oil Times ο Ανέστης Καραγιαννάκης, ελαιοπαραγωγός από τη μικρή πόλη της Νέας Τρίγλιας στα δυτικά της χερσονήσου.
«Ωστόσο, από το 2013, όταν ο καιρός άρχισε να γίνεται όλο και πιο ζεστός, δεν καταφέραμε να έχουμε υψηλές αποδόσεις για δύο έως τρία συνεχόμενα έτη, όπως συνέβαινε στο παρελθόν», πρόσθεσε. «Ο ένοχος δεν είναι άλλος από την κλιματική αλλαγή».
Ο Καραγιαννάκης ανέφερε επίσης ότι ο περασμένος χειμώνας ήταν ασυνήθιστα ζεστός και τα ελαιόδεντρα δεν είχαν τις απαραίτητες ώρες ψύχους για να βγουν από τη νάρκη των μπουμπουκιών και να καρποφορήσουν εγκαίρως.
«Η επικείμενη συγκομιδή θα είναι μια τεράστια απογοήτευση στην περιοχή μας», είπε. «Αναμένουμε να πάρουμε μόνο το 5 έως 10 τοις εκατό του συνήθους όγκου παραγωγής μας, οπότε θα είμαστε στα χωράφια για συγκομιδή μόνο για περίπου μία εβδομάδα».
Συνολικά, 20.000 παραγωγοί καλλιεργούν περίπου έξι εκατομμύρια ελαιόδεντρα επιτραπέζιας ελιάς στη Χαλκιδική, σε έκταση 33.000 εκταρίων της χερσονήσου. Σε μια καλή χρονιά, η παραγωγή ανέρχεται σε περισσότερες από 120.000 τόνους ελιών. Περίπου το 90% της ετήσιας παραγωγής προορίζεται για εξαγωγή σε ξένες αγορές.
Είναι η δεύτερη φορά τα τελευταία τρία χρόνια που τα χαμηλά επίπεδα καρποφορίας επηρεάζουν τους παραγωγούς επιτραπέζιων ελιών στη Χαλκιδική.
Το 2021/22, η παραγωγή μειώθηκε και πάλι δραστικά λόγω της αδυναμίας των ελαιόδεντρων να καρποφορήσουν. Ωστόσο, κατά την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο 2022/23, οι παραγωγοί επιτραπέζιων ελιών της Χαλκιδικής απολάμβαναν μια πλούσια συγκομιδή περίπου 160.000 τόνων.
«Η απώλεια εισοδήματος των παραγωγών – η οποία υπολογίζεται σε πάνω από 200 εκατομμύρια ευρώ – επιβαρύνει την ανάπτυξη της περιοχής», δήλωσε ο Γιάννης Κουφίδης, πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Χαλκιδικής, αναφερόμενος στην αναμενόμενη μείωση της παραγωγής ελιάς.
«Θα εκπονηθεί επιστημονική μελέτη για να τεκμηριωθεί ότι ο τομέας των επιτραπέζιων ελιών της Χαλκιδικής έχει πληγεί περισσότερο από την κλιματική αλλαγή σε σύγκριση με άλλους τομείς της χώρας», πρόσθεσε ο κ. Κουφίδης. «Ήδη αναζητούμε “κλώνους” της ποικιλίας, οι οποίοι ενδέχεται να χρειάζονται λιγότερο κρύο και θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τις ελιές της Χαλκιδικής, ώστε να μην χάσουμε το “πράσινο χρυσάφι” του νομού μας».
Πρόσφατη έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και του Εμπορικού Επιμελητηρίου Χαλκιδικής έδειξε ότι η ελαιοκαλλιέργεια στη Χαλκιδική πιθανότατα θα καταστεί μη βιώσιμη μακροπρόθεσμα λόγω του ολοένα και θερμότερου μικροκλίματος της χερσονήσου.