Η κλιματική αλλαγή απειλεί τους παραγωγούς επιτραπέζιων ελιών της Χαλκιδικής, σύμφωνα με έρευνα
Παρά την καλή σοδειά, το μέλλον των ελιών της Χαλκιδικής απειλείται λόγω της αύξησης των χειμερινών θερμοκρασιών και της μείωσης των βροχοπτώσεων.
Νέα έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κατέδειξε ότι το αναδυόμενο καιρικό φαινόμενο στη βόρεια Χαλκιδική, το οποίο οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τους ελαιοκαλλιεργητές της περιοχής.
Η έρευνα, που χρηματοδοτήθηκε από το Εμπορικό Επιμελητήριο Χαλκιδικής, κατέγραψε τις αλλαγές στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και στα επίπεδα βροχόπτωσης της περιοχής και εξέτασε τον αντίκτυπό τους στις ελιές.
Η αύξηση της θερμοκρασίας, η μείωση των βροχοπτώσεων, καθώς και η ανάγκη για νερό, (η οποία είναι) ιδιαίτερα σημαντική για την ελαιοκαλλιέργεια, προμηνύουν ένα ζοφερό μέλλον για την ελαιοκαλλιέργεια στη Χαλκιδική.
Σύμφωνα με την Χριστίνα Αναγνωστοπούλου, καθηγήτρια κλιματολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο που ηγήθηκε της έρευνας, η Χαλκιδική γίνεται θερμότερη και ξηρότερη, διαταράσσοντας το υπάρχον πρότυπο της ελαιοκαλλιέργειας στη χερσόνησο.
«Η μελέτη μας εξέτασε τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στην ελαιοκαλλιέργεια της Χαλκιδικής», δήλωσε η Αναγνωστοπούλου στην Olive Oil Times.
Δείτε επίσης: Οι επιτραπέζιες ελιές της Χαλκιδικής πλήττονται από χαλάζι πριν από τη συγκομιδή«Διαπιστώσαμε ότι η μέση θερμοκρασία στην περιοχή έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5 ºC από τη δεκαετία του 1980, κυρίως στο νοτιοδυτικό τμήμα της περιοχής», πρόσθεσε. «Σύμφωνα με το χειρότερο σενάριο, οι θερμοκρασίες το καλοκαίρι θα αυξηθούν κατά 2,5 ºC έως 3,0 ºC, ενώ αναμένεται μια πιο ήπια αύξηση κατά 1,5 ºC το χειμώνα τις επόμενες δεκαετίες».
Η καθηγήτρια εξήγησε ότι ο ασυνήθιστα ζεστός χειμώνας μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την καρποφορία των ελαιόδεντρων.
«Οι ελιές απαιτούν ειδικές συνθήκες ψύξης κατά τη διάρκεια του χειμώνα για να σπάσει η νάρκη των οφθαλμών», είπε. «Σε θερμές χρονιές, η απουσία κατάλληλου κρύου χειμερινού καιρού οδηγεί σε μειωμένη ανθοφορία την άνοιξη και, κατά συνέπεια, σε μειωμένη απόδοση κατά τη συγκομιδή».
«Είναι πλέον σαφές για εμάς ότι, στις επόμενες δεκαετίες, οι ελιές [στη Χαλκιδική] δεν θα είναι σε θέση να συγκεντρώσουν τις απαραίτητες «μονάδες ψύχους» [γνωστές και ως ώρες ψύχους] για να σπάσει η νάρκη των οφθαλμών λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας», πρόσθεσε η Αναγνωστοπούλου. «Επομένως, είναι πολύ πιθανή η μείωση της ανθοφορίας των δέντρων, η οποία θα επηρεάσει τόσο την ποσότητα όσο και την ποιότητα των ελιών.»
Διαλογή ελιών με το χέρι στη Χαλκιδική, Ελλάδα
Η Αναγνωστοπούλου ανέφερε ότι οι βροχοπτώσεις στη χερσόνησο έχουν επίσης μειωθεί σε σύγκριση με το παρελθόν, ιδίως στις περιοχές της ενδοχώρας.
Επιπλέον, η προβλεπόμενη τάση για ακόμη χαμηλότερα επίπεδα βροχοπτώσεων τα επόμενα χρόνια πιθανότατα θα μειώσει τα αποθέματα νερού της περιοχής, αποδυναμώνοντας τελικά την αρδευτική ικανότητα της περιοχής με αρνητικές επιπτώσεις στους μη αρδευόμενους ελαιώνες.
«Οι μη αρδευόμενοι ελαιώνες στη Χαλκιδική δεν θα είναι βιώσιμοι», δήλωσε η Αναγνωστοπούλου.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι η χρήση έξυπνων συστημάτων άρδευσης και η μετάβαση σε ποικιλίες ελιάς που είναι πιο ανθεκτικές σε ζεστές και ξηρές καιρικές συνθήκες ενδέχεται να λύσουν εν μέρει το πρόβλημα.
Περίπου 60.000 αγρότες καλλιεργούν ελιές στη χερσόνησο της Χαλκιδικής στη βόρεια Ελλάδα.
Δείτε επίσης: Ερευνητές μελετούν πώς η έλλειψη ωρών ψύχους επηρεάζει την ανάπτυξη της ελιάς και την ποιότητα του ελαιολάδουΟι χαρακτηριστικές πράσινες, ωοειδείς ελιές της Χαλκιδικής προορίζονται κυρίως για κατανάλωση ως επιτραπέζιες ελιές και εξάγονται κυρίως σε αγορές παγκοσμίως.
Άλλες ποικιλίες ελιάς που είναι πιο κατάλληλες για την παραγωγή ελαιολάδου καλλιεργούνται επίσης στη χερσόνησο, με μέση ετήσια παραγωγή 7.000 τόνων.
Οι ελαιοκαλλιεργητές της Χαλκιδικής είχαν εκφράσει προηγουμένως τους φόβους τους για τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στην περιοχή σε μια έρευνα για τη συγκομιδή του 2019 που διεξήγαγε το Olive Oil Times στα τέλη του 2019.
Οι φόβοι τους έγιναν πραγματικότητα το 2021, όταν οι χειμερινές θερμοκρασίες παρέμειναν υψηλότερες από το συνηθισμένο στην περιοχή, επηρεάζοντας τον κύκλο παραγωγής των ελαιόδεντρων και εμποδίζοντάς τα να ανθίσουν πλήρως.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι ζημιές που προκλήθηκαν στους παραγωγούς επιτραπέζιων ελιών της Χαλκιδικής και μόνο λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών ανήλθαν σε 80 εκατομμύρια ευρώ. Οι επιστήμονες απέδωσαν τις ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες της καλλιεργητικής περιόδου 2021/22 στην κλιματική αλλαγή.
Η συγκεκριμένη καλλιεργητική περίοδος, ωστόσο, αποδείχθηκε επικερδής για τους ελαιοκαλλιεργητές της περιοχής, με συνολική παραγωγή 160.000 τόνων ελιών Χαλκιδικής, υπερβαίνοντας κατά πολύ τις αρχικές προσδοκίες για μια πιο μέτρια παραγωγή των 100.000 τόνων.
Παρ' όλα αυτά, η έρευνα του πανεπιστημίου δεν αφήνει περιθώρια στους τοπικούς παραγωγούς να είναι αισιόδοξοι και σίγουροι για το μέλλον.
«Η αύξηση της θερμοκρασίας, η μείωση των βροχοπτώσεων, καθώς και η ανάγκη για νερό, [η οποία είναι] ιδιαίτερα σημαντική για την ελαιοκαλλιέργεια, προμηνύουν ένα ζοφερό μέλλον για την ελαιοκαλλιέργεια στη Χαλκιδική», δήλωσε η Αναγνωστοπούλου.
«Η μελέτη μας πρέπει να θεωρηθεί ως η αρχή της ενημέρωσης των αγροτών και του κοινού στη Χαλκιδική σχετικά με τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και πρέπει να συμβάλει στη βελτίωση της αντίδρασής μας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο», κατέληξε.