Η παραγωγή ελαιολάδου θεωρείται δρόμος προς την αναζωογόνηση στην περιοχή Γκάφσα της Τυνησίας
Η παραγωγή φωσφορικών αλάτων κυριαρχεί στην τοπική οικονομία, αλλά ο τοπικός πληθυσμός δεν έχει δει τα οφέλη. Η επέκταση της ελαιοκαλλιέργειας και της παραγωγής ελαιολάδου μπορεί να προσφέρει μια λύση.
Η αύξηση της ελαιοπαραγωγής στην περιοχή της Γκάφσα, στην κεντρική Τυνησία, αποτελεί μια στρατηγική για τη διαφοροποίηση της οικονομίας της περιοχής, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τομέα των ορυχείων, την αναζωογόνηση του φυσικού περιβάλλοντος και την προώθηση της ανάπτυξης.
Ιστορική όαση που κάποτε επηρεάστηκε έντονα από τους Ρωμαίους, η Γκάφσα είναι ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς φωσφορικών αλάτων της Τυνησίας, ενός βασικού συστατικού των λιπασμάτων, με αποθέματα που ξεπερνούν τα 800 εκατομμύρια τόνους. Ο τομέας συνεισφέρει 4% στο εθνικό ΑΕΠ και 15% στις ετήσιες εξαγωγές της χώρας.
Παρά τον πλούτο της Γκάφσα σε φωσφορικά άλατα, ο πληθυσμός της δεν έχει ωφεληθεί από τον τομέα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, και παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά φτώχειας και ανεργίας της χώρας.
Δείτε επίσης: Κορυφαίος εξαγωγέας ελαιολάδου χύδην της Τυνησίας στρέφεται στην προσθήκη αξίαςΜια νέα γενιά νέων ανθρώπων από την περιοχή συνεργάζεται με τοπικούς αξιωματούχους για την υλοποίηση του «Οράματος Γκάφσα 2050», το οποίο αποσκοπεί στη διαφοροποίηση της οικονομίας, αποκαθιστώντας παράλληλα το περιβάλλον που έχει καταστραφεί από την εξόρυξη.
Μια έκθεση του 2012 από την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης υπογράμμισε το δυναμικό για την καλλιέργεια ελιάς στην περιοχή, η οποία φιλοξενεί 700 εκτάρια οάσεων που έχουν χαρακτηριστεί ως Γεωργικά Συστήματα Παγκόσμιας Σημασίας από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών.
Μαζί με την καλλιέργεια αμυγδάλων και άλλων λαχανικών, η τράπεζα εκτίμησε ότι η ανανέωση της ελαιοκαλλιέργειας θα μπορούσε να δημιουργήσει 3.400 θέσεις εργασίας στον αγροτικό τομέα, παρέχοντας άμεσα οφέλη σε 10.000 άτομα και έμμεσα οφέλη σε άλλα 60.000. Περίπου 300.000 άτομα ζουν στην περιοχή.
Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, οι αγρότες αναμένουν να συγκομίσουν 88.000 τόνους ελιών κατά την καλλιεργητική περίοδο 2023/24, μια σημαντική αύξηση σε σχέση με τους 50.000 τόνους που συγκομίστηκαν πέρυσι, οι οποίοι απέδωσαν 12.000 τόνους ελαιολάδου. Η καλλιέργεια αποφέρει στην περιοχή έσοδα περίπου 3 δισεκατομμυρίων δηνάρια (900 εκατομμύρια ευρώ).
Σε αντίθεση με πέρυσι, που σημειώθηκε μείωση στην παραγωγή ελιάς λόγω ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών, οι καιρικές συνθήκες ήταν πιο ευνοϊκές κατά την περίοδο που οδήγησε στην τρέχουσα συγκομιδή.
Συνολικά, οι αξιωματούχοι της χώρας αναμένουν ότι η παραγωγή ελαιολάδου θα αυξηθεί σε σχέση με την απογοητευτική περσινή σοδειά των 180.000 τόνων. Γενικά, η δυτικοκεντρική Τυνησία αντιπροσωπεύει περίπου το 35% της ετήσιας παραγωγής ελαιολάδου.
Η κυβέρνηση της Τυνησίας ανακοίνωσε νωρίτερα φέτος σχέδια για την ενίσχυση της ελαιοκομικής βιομηχανίας της χώρας. Ο στόχος είναι η Τυνησία να παράγει 250.000 τόνους εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου κάθε χρόνο, να εξάγει 200.000 τόνους ελαιολάδου ετησίως και να αυξήσει την εγχώρια κατανάλωση σε 50.000 τόνους ετησίως έως το 2035.
Μέχρι στιγμής, η Τυνησία έχει παράγει κατά μέσο όρο 228.000 τόνους ελαιολάδου ετησίως την τελευταία πενταετία, συμπεριλαμβανομένου ενός ρεκόρ 440.000 τόνων κατά την καλλιεργητική περίοδο 2019/20, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου.
Ωστόσο, οι ερευνητές έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον τομέα του ελαιολάδου της Τυνησίας. Σε μια έκθεση του 2022, το Εθνικό Παρατηρητήριο Γεωργίας εκτίμησε ότι η παραγωγή ελαιολάδου θα μπορούσε να μειωθεί κατά 70% εάν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Μια ξεχωριστή έκθεση του Τυνησιακού Φόρουμ για τα Οικονομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα διαπίστωσε ότι η κλιματική αλλαγή απειλεί επίσης τις οάσεις της Γκάφσα, με την ξηρασία να αναφέρεται ως το σημαντικότερο πρόβλημα λόγω της έλλειψης βροχοπτώσεων.
Με τη βοήθεια χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, το 55% της ελαιοσυγκομιδής της Γκάφσα προέρχεται από αρδευόμενους ελαιώνες.
Οι αρχές εκτιμούν ότι οι αρδευόμενοι ελαιώνες θα συνεισφέρουν στο 53% της φετινής συγκομιδής στην Τυνησία, περίπου 106.000 τόνους ελαιολάδου.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις του ολοένα και πιο ζεστού και ξηρού κλίματος της περιοχής, σε συνδυασμό με την εξάντληση των υδάτινων πόρων από τη βιομηχανία φωσφορικών αλάτων, έχουν πιέσει τους αγρότες, οι οποίοι έχουν οργανώσει καθιστικές διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις στα ορυχεία φωσφορικών αλάτων.
Τον Ιούλιο, μια ομάδα αγροτών στη Γκάφσα διαδήλωσε ενάντια στις περικοπές άρδευσης που διήρκεσαν περισσότερο από ένα μήνα.
Σε απάντηση, ο Πρόεδρος Kaïs Saïed κάλεσε τους δημόσιους λειτουργούς να «θέσουν τέλος το συντομότερο δυνατό στις τακτικές διακοπές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος σε διάφορες περιοχές της χώρας», συμπεριλαμβανομένης της Γκάφσα, προσθέτοντας ότι «οι διακοπές δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από εργασίες συντήρησης ρουτίνας, οι οποίες θα έπρεπε να είχαν πραγματοποιηθεί πριν από την καλοκαιρινή περίοδο».
Το «Gafsa Vision 2050» αποτελεί ένα από τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση της Τυνησίας για να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των διαδηλωτών και του τομέα των ορυχείων, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του γεωργικού τομέα.
Παρά τις προκλήσεις, οι αξιωματούχοι παραμένουν αισιόδοξοι. Ο Ντόρσαφ Μπεν Αχμέτ, εκπρόσωπος της γεωργικής παραγωγής από το υπουργείο Γεωργίας της χώρας, αναμένει ότι η ελαιοκομική βιομηχανία της Τυνησίας θα ανθίσει.
Αναφέρθηκε στη βελτίωση της γενικής κατάστασης των ελαιόδεντρων στις περισσότερες περιοχές παραγωγής μετά τις έντονες βροχοπτώσεις που καταγράφηκαν τον Μάιο και τον Ιούνιο, καθώς και στις επιτυχημένες προσπάθειες για τον περιορισμό των προσβολών από παράσιτα.