Οι παραδοσιακοί ελαιώνες της Ισπανίας αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω της ραγδαίας αύξησης του κόστους παραγωγής

Μεταξύ του 2020 και του 2026, το μέσο κόστος παραγωγής ελαιολάδου στην Ισπανία αυξήθηκε κατά σχεδόν 57 τοις εκατό, με το κόστος στους πιο παραδοσιακούς ελαιώνες της χώρας να υπερβαίνει πλέον κατά πολύ τις τιμές της αγοράς.

Τα ευρήματα προέρχονται από την τελευταία έκδοση της Μελέτης για το Κόστος της Ελαιοκαλλιέργειας, που δημοσιεύθηκε από την Ισπανική Ένωση Δήμων Ελαιοκαλλιέργειας (AEMO). Η έκθεση θεωρείται ευρέως ως σημείο αναφοράς για τον ισπανικό τομέα του ελαιολάδου.

Σε αντίθεση με προηγούμενους υπολογισμούς, η μελέτη λαμβάνει υπόψη το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον, συμπεριλαμβάνοντας το κόστος ευκαιρίας της γης και την απόσβεση των επενδύσεων που απαιτούνται για την καλλιέργεια, συμπεριλαμβανομένων των μηχανημάτων.

Η αξία της γης συχνά εξαιρείται από τους υπολογισμούς του κόστους της γεωργικής παραγωγής. Ωστόσο, οι συντάκτες της μελέτης ανέφεραν ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα κατά τη σύγκριση της κερδοφορίας της ελαιοκαλλιέργειας με άλλες πιθανές χρήσεις της γης.

Οι ερευνητές καθόρισαν το κόστος της γης στα 500 ευρώ ανά εκτάριο για τους ελαιώνες χωρίς άρδευση και στα 1.050 ευρώ ανά εκτάριο για τους αρδευόμενους ελαιώνες.

Εξαιρέσαν αυτό το κόστος από τους παραδοσιακούς ελαιώνες που δεν επιδέχονται μηχανοποίηση, γνωστούς και ως ελαιώνες σε πλαγιές βουνών, επειδή η γη έχει γενικά μικρές δυνατότητες για εναλλακτική γεωργική ή εμπορική χρήση.

Η μελέτη ανέλυσε επτά κύρια μοντέλα ελαιοκαλλιέργειας, που κυμαίνονται από την παραδοσιακή καλλιέργεια έως την υπερεντατική γεωργία.

Τα αποτελέσματα παρουσιάζουν μια δυσοίωνη προοπτική για την παραδοσιακή ελαιοκαλλιέργεια στην Ισπανία.

Στους παραδοσιακούς ελαιώνες που δεν επιδέχονται μηχανοποίηση, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 17,7% της ελαιοκαλλιεργούμενης έκτασης της Ισπανίας, το συνολικό κόστος παραγωγής έφτασε τα 5,31 ευρώ ανά κιλό ελαιολάδου.

Η κατάσταση είναι λιγότερο σοβαρή στους μηχανοποιημένους και εν μέρει μηχανοποιημένους παραδοσιακούς ελαιώνες, αν και το κόστος παραμένει πάνω από τη μέση τιμή της αγοράς, η οποία υπολογίστηκε κατά τη στιγμή της μελέτης σε περίπου 3,26 ευρώ ανά κιλό για όλες τις κατηγορίες ελαιολάδου.

Οι παραδοσιακοί ελαιώνες στους οποίους είναι δυνατή κάποια μηχανοποίηση αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μερίδιο της ελαιοκαλλιεργητικής έκτασης της Ισπανίας, με ποσοστό 32,6%.

Αν και ο μηχανοποιητισμός μπορεί να είναι περιορισμένος σε αυτούς τους ελαιώνες, η μείωση της εξάρτησης από την δαπανηρή χειρωνακτική εργασία έχει σημαντική επίδραση στο συνολικό κόστος παραγωγής.

Η AEMO υπολόγισε το κόστος παραγωγής σε 4,18 ευρώ ανά κιλό στους παραδοσιακούς αρδευόμενους ελαιώνες και σε 4,67 ευρώ ανά κιλό στους παραδοσιακούς ελαιώνες χωρίς άρδευση.

Αν και η άρδευση αυξάνει σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα, οι υψηλότερες αποδόσεις αντισταθμίζουν με το παραπάνω τα πρόσθετα κόστη.

Η μελέτη υπολόγισε μέσες αποδόσεις 6.000 κιλών ελιών ανά εκτάριο στους αρδευόμενους ελαιώνες, σε σύγκριση με 3.500 κιλά ανά εκτάριο στους ελαιώνες χωρίς άρδευση, με αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος παραγωγής ανά κιλό ελαιολάδου.

Στο αντίθετο άκρο του φάσματος βρίσκονται τα εντατικά και υπερεντατικά συστήματα καλλιέργειας.

Για τους εντατικούς ελαιώνες χωρίς άρδευση, το μέσο κόστος παραγωγής υπολογίστηκε στα 3,52 ευρώ ανά κιλό. Αν και εξακολουθεί να είναι υψηλότερο από την επικρατούσα τιμή της αγοράς, το κόστος αυτό ήταν σημαντικά χαμηλότερο από το κόστος του πιο αποδοτικού παραδοσιακού μοντέλου.

Οι υψηλότερες αποδόσεις μείωσαν το κόστος της εντατικής αρδευόμενης καλλιέργειας στα 3,20 ευρώ ανά κιλό.

Στους υπερεντατικούς ελαιώνες, το κόστος παραγωγής ανήλθε κατά μέσο όρο σε 3,17 ευρώ ανά κιλό υπό συνθήκες ξηρής καλλιέργειας και σε 3,08 ευρώ ανά κιλό υπό συνθήκες άρδευσης, το χαμηλότερο ποσό που καταγράφηκε στη μελέτη.

Τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να εντείνουν τις ανησυχίες σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της παραδοσιακής ελαιοκαλλιέργειας.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο, το παράρτημα της Jaén της ισπανικής ένωσης αγροτών COAG υπολόγισε ότι οι καλλιεργητές που εκμεταλλεύονται παραδοσιακούς ελαιώνες χωρίς άρδευση με τη βοήθεια μηχανημάτων υπέστησαν άμεσες απώλειες 7,8%.

Οι απώλειες έφτασαν το 42,6% για τους καλλιεργητές που εκμεταλλεύονται παραδοσιακούς ελαιώνες που δεν επιδέχονται μηχανοποίηση.

Ως απάντηση, η COAG της Χαέν προέβη στην έκτακτη ενέργεια, την τελευταία ημέρα της προθεσμίας υποβολής φορολογικών δηλώσεων τον Ιούλιο, να κοινοποιήσει επίσημα στο Υπουργείο Οικονομικών ότι αμφισβητεί τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των φορολογικών υποχρεώσεων των ελαιοκαλλιεργητών.

Η οργάνωση ζήτησε μια ριζική αναθεώρηση του συστήματος, ώστε να αντανακλά τις νέες οικονομικές πραγματικότητες που αντιμετωπίζει ο ελαιοπαραγωγικός τομέας της Ισπανίας.