Τα αιωνόβια δέντρα είναι το κλειδί για υγιή δάση, σύμφωνα με τους επιστήμονες
Τα αιωνόβια δέντρα συμβάλλουν στη διατήρηση των δασών, μεταδίδοντας την εμπειρία και την ανθεκτικότητά τους σε άλλα δέντρα και φυτά του δάσους. Επιπλέον, δεσμεύουν το διοξείδιο του άνθρακα καλύτερα από τα δέντρα μέσης ηλικίας και προσφέρουν καταφύγιο σε απειλούμενα είδη.
Σύμφωνα με νέα έρευνα, τα δάση του πλανήτη βασίζονται σε μια μικρή ομάδα αρχαίων δέντρων για να επιβιώσουν και να αντέξουν τις περιβαλλοντικές αλλαγές και άλλους κινδύνους.
Ωστόσο, αυτά τα μακρόβια δέντρα μπορούν να αναπαραχθούν μόνο σε αρχέγονα δάση και απειλούνται σήμερα από την κλιματική αλλαγή και την αποδάσωση.
Όταν κόβουμε παλιά και αρχαία δέντρα, χάνουμε για πάντα τη γενετική και φυσιολογική κληρονομιά που περιέχουν, καθώς και τον μοναδικό βιότοπο για τη διατήρηση της φύσης.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, το Πανεπιστήμιο Tuscia στην Ιταλία και το Morton Arboretum στις Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποίησαν ένα μαθηματικό μοντέλο πιθανοτήτων για να εκτιμήσουν τον αριθμό των δέντρων που υπερβαίνουν τη μέση ηλικία των άλλων δέντρων σε ένα δάσος.
Αναλύσαν επίσης δεδομένα από προηγούμενες μελέτες για να κατανοήσουν πώς αυτά τα αρχαία δέντρα επηρεάζουν την υπόλοιπη χλωρίδα του οικοσυστήματος.
Δείτε επίσης: Χιλιετής ελιά καταστράφηκε στις πυρκαγιές της ΣαρδηνίαςΣτη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο Nature Plants, οι ερευνητές σημείωσαν ότι τα αρχαία δέντρα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% του δασικού πληθυσμού και μπορούν να φτάσουν σε ηλικία 10 ή ακόμα και 20 φορές μεγαλύτερη από αυτή των άλλων δέντρων του δάσους.
Παρά τη σπανιότητά τους, ωστόσο, τα «βετεράνα» του δάσους είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της υγείας και της βιοποικιλότητας των δασικών οικοσυστημάτων.
Είναι πιθανό τα δέντρα που επιτυγχάνουν εξαιρετική μακροζωία να μεταδώσουν τη γενετική τους ανθεκτικότητα στις νέες γενιές δέντρων που βρίσκονται κοντά τους, επιτρέποντάς τους να αντιμετωπίσουν το μεταβαλλόμενο περιβάλλον τους και να επιδιώξουν τη συνέχιση της ύπαρξής τους.
«Εξετάσαμε τα δημογραφικά μοτίβα που προκύπτουν από τα παλαιά δάση κατά τη διάρκεια χιλιάδων ετών, και ένα πολύ μικρό ποσοστό δέντρων αναδεικνύεται ως «νικητές της λοταρίας» της ιστορίας της ζωής, που φτάνουν σε πολύ υψηλότερες ηλικίες που γεφυρώνουν περιβαλλοντικούς κύκλους που εκτείνονται σε αιώνες», δήλωσε ο Chuck Cannon, διευθυντής του κέντρου δασολογίας στο Morton Arboretum και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.
«Στα μοντέλα μας, αυτά τα σπάνια, αρχαία δέντρα αποδεικνύονται ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη προσαρμοστική ικανότητα ενός δάσους, διευρύνοντας ουσιαστικά το χρονικό εύρος της συνολικής γενετικής ποικιλομορφίας του πληθυσμού», πρόσθεσε.
Οι επιστήμονες πρόσθεσαν ότι τα πλεονεκτικά χαρακτηριστικά των δέντρων ηλικίας εκατοντάδων και χιλιάδων ετών δεν περιορίζονται στην πρόληψη της φθοράς που προκαλεί η γήρανση. Επίσης, ξεπερνούν τα τυπικά ώριμα δέντρα στην απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα και παρέχουν ένα μοναδικό βιότοπο για απειλούμενα είδη.
Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι τα αρχαία δέντρα δεν ακολουθούν έναν φυσικό κύκλο ζωής παρόμοιο με αυτόν άλλων φυτικών ειδών ή ακόμη και των ανθρώπων· αντίθετα, η ύπαρξή τους οφείλεται κυρίως σε τυχαία γεγονότα, όπως ασθένειες ή πυρκαγιές.
«Τα ώριμα, καλά εδραιωμένα δέντρα δεν είναι προγραμματισμένα να γερνούν σε ένα συγκεκριμένο μέγεθος ή ηλικία», έγραψαν. «[Αυτά] πεθαίνουν ως συνέπεια σοβαρών ζημιών που οφείλονται σε εξωτερικούς βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες, όπως παράσιτα και ασθένειες, πυρκαγιές, καταιγίδες με άνεμο και πάγο, ή παρατεταμένες κακές περιβαλλοντικές συνθήκες».
Ωστόσο, η ύπαρξη των αιωνόβιων δέντρων απειλείται από την κλιματική αλλαγή και την αποδάσωση, και δεν υπάρχει φυσικός μηχανισμός που να αντικαθιστά την απώλεια της γονικής τους παρουσίας στο δάσος.
«Καθώς το κλίμα αλλάζει, είναι πιθανό τα ποσοστά θνησιμότητας των δέντρων να αυξηθούν και θα γίνει όλο και πιο δύσκολο για τα αρχαία δέντρα να αναδυθούν στα δάση», είπε ο Cannon. «Μόλις κόψουμε τα παλιά και αρχαία δέντρα, χάνουμε για πάντα τη γενετική και φυσιολογική κληρονομιά που περιέχουν, καθώς και τον μοναδικό βιότοπο για τη διατήρηση της φύσης».
Οι ερευνητές σημείωσαν τέλος ότι, ενώ η αποκατάσταση των δασών αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διατήρηση των οικοσυστημάτων, είναι επίσης ζωτικής σημασίας η προστασία των γηραιών δέντρων του δάσους και η διατήρηση της εξελικτικής ιστορίας που είναι εγγεγραμμένη σε αυτά.
«Τα αρχαία δέντρα είναι γνωστό ότι αποτελούν μοναδικούς κόμβους βιοποικιλότητας που παρέχουν βασικές ή μοναδικές λειτουργίες οικοσυστήματος που δεν μπορούν να συγκριθούν με αυτές των διαχειριζόμενων δασών», δήλωσαν.
«Η απώλεια αυτών των δέντρων είναι σαν την εξαφάνιση ενός είδους, στο ότι χάνεται ένας αναντικατάστατος γενετικός πόρος», κατέληξαν οι ερευνητές. «Για όλους αυτούς τους λόγους, τα παλαιά δάση με το μοναδικό απόθεμα αρχαίων δέντρων τους γίνονται όλο και πιο σημαντικά για προστασία».