Επιτροπή του ΟΗΕ: Ο χρόνος για την αποτροπή των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής εξαντλείται
Η τελευταία έκθεση της επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών προειδοποίησε ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα για να επιταχυνθεί η τάση μείωσης των εκπομπών, ιδίως στον αγροτικό τομέα.
Δεν είναι πολύ αργά για τον κόσμο να αναλάβει δράση και να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας, προειδοποίησαν τα Ηνωμένα Έθνη.
Η τελευταία έκθεση που δημοσίευσε η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) των Ηνωμένων Εθνών εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η έρευνα, η τεχνολογία και η συνεργασία μπορούν να καταστήσουν δυνατές τις στρατηγικές μετριασμού των χειρότερων συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.
Δεν μπορούμε να προσφέρουμε μόνο τεχνολογία και επιλογές μετριασμού χωρίς να εργαστούμε για τη δημιουργία των κατάλληλων τοπικών συνθηκών. Πρέπει να αλλάξουμε το πρότυπο.
Η έκθεση ζητά άμεση δράση και παραθέτει μια λεπτομερή σειρά παρεμβάσεων και στρατηγικών που μπορούν να εφαρμοστούν για την πρόληψη της σταθερής αύξησης των παγκόσμιων θερμοκρασιών. Εξετάζει επίσης τα θεσμικά, οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που σχετίζονται με αυτές τις παρεμβάσεις και στρατηγικές.
«Διαθέτουμε την επιστήμη. Διαθέτουμε την τεχνολογία. Τώρα χρειαζόμαστε μια συντονισμένη προσπάθεια τόσο σε διεθνές όσο και σε τοπικό επίπεδο», δήλωσε στο Olive Oil Times ο Rachid Mrabet, διευθυντής έρευνας στο Εθνικό Ινστιτούτο Γεωργικής Έρευνας του Μαρόκου και συν-συγγραφέας της έκθεσης.
Δείτε επίσης: Κάλυψη θεμάτων κλίματος«Η διακυβέρνηση και η θεσμική ικανότητα είναι απαραίτητες. Η χρηματοδότηση είναι ζωτικής σημασίας. Χρειαζόμαστε τη δράση όλων των παραγόντων, από τους πολίτες έως τη βιομηχανία, τις κυβερνήσεις και τους τοπικούς φορείς. Διαθέτουμε τα μέσα», πρόσθεσε.
Η τελευταία έκθεση της IPCC είναι το τρίτο μέρος της Έκτης Έκθεσης Αξιολόγησης του οργανισμού. Τα προηγούμενα μέρη παρουσίασαν τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι μια κλιματική καταστροφή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, διερεύνησαν τις επιπτώσεις της και τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα και ο φυσικός κόσμος μπορούν ή θα προσαρμοστούν.
Η νέα έκθεση είναι αφιερωμένη σε ό,τι γίνεται και θα μπορούσε να γίνει για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, εστιάζοντας στις συνθήκες που ευνοούν τον μετριασμό.
Σε μια σημείωση, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών António Guterres σχολίασε τη σημασία αυτής της «κρίσιμης» έκθεσης που συντάχθηκε από εκατοντάδες επιστήμονες από δεκάδες χώρες σε διάστημα σχεδόν τεσσάρων ετών.
«Αυτή είναι η έκθεση που μας δίνει επιλογές. Προτείνει στρατηγικές για την αντιμετώπιση των κρίσιμων ζητημάτων της εποχής μας», είπε. «Πώς μπορούμε να μειώσουμε τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου; Πώς μπορούμε να δεσμεύσουμε τον άνθρακα; Πώς μπορούν οι τομείς των κτιρίων, των μεταφορών, των πόλεων, της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της ενέργειας να γίνουν πιο βιώσιμοι;»
Οι εμπειρογνώμονες της IPCC ανέφεραν ότι οι αυξανόμενες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) έδειξαν σημάδια επιβράδυνσης από το 2010 έως το 2019 σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Ωστόσο, από το 1990, οι ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αυξάνονται σταθερά από όλες τις πηγές, με σημαντική επιτάχυνση στις εκπομπές που σχετίζονται με τα ορυκτά καύσιμα.
«Υπάρχει πολύ σημαντικό δυναμικό μετριασμού», δήλωσε ο κ. Mrabet. «Αυτό που χρειαζόμαστε είναι η μεταφορά τεχνολογίας από τον Βόρειο Κόσμο στον Νότιο Κόσμο, η οποία έχει επιβραδυνθεί λόγω της πανδημίας Covid-19.»
«Επίσης, απαιτείται χρηματοδότηση, με μεγαλύτερα ποσά να διατίθενται στη δασοκομία και τη βιώσιμη γεωργία», πρόσθεσε. «Πρέπει να αντιμετωπίσουμε πολλά διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια, όπου η φτώχεια και η επισιτιστική ανασφάλεια εξακολουθούν να πλήττουν εκατομμύρια ανθρώπους».
«Πρέπει να εξετάσουμε την τοπική κουλτούρα, τους τρόπους ζωής και τις κοινωνίες», συνέχισε ο κ. Mrabet. «Πρέπει να το σεβαστούμε αυτό και να συνεργαστούμε με τους θεσμούς. Δεν μπορούμε απλώς να προσφέρουμε τεχνολογία και επιλογές μετριασμού χωρίς να εργαστούμε για τη δημιουργία των κατάλληλων τοπικών συνθηκών. Πρέπει να αλλάξουμε το πρότυπο σκέψης».
Εάν οι εκπομπές δεν περιοριστούν σύντομα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι παγκόσμιες θερμοκρασίες στην επιφάνεια της γης θα υπερβούν εύκολα τους 1,5 ºC σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
«Αν δεν δράσουμε, οδεύουμε προς ένα σενάριο στο οποίο οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να έχουν αυξηθεί πάνω από 2 °C ή ακόμα και να έχουν διπλασιαστεί μέχρι το τέλος του αιώνα», δήλωσε ο κ. Mrabet.
Σύμφωνα με την έκθεση, για να παραμείνουμε εντός του ορίου των 1,5 °C, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να κορυφωθούν πριν από το 2025, και έως το 2023 οι παγκόσμιες εκπομπές θα πρέπει να μειωθούν κατά 43 τοις εκατό.
Μόνο οι καθαρές μηδενικές παγκόσμιες εκπομπές θα επιτρέψουν τη σταθεροποίηση των παγκόσμιων θερμοκρασιών, προειδοποίησαν οι επιστήμονες. Η υπέρβαση των 1,5 °C θα εκθέσει τον πλανήτη σε μια απρόβλεπτη κατάσταση ακραίων κλιματικών φαινομένων και σε άνευ προηγουμένου πίεση στο οικοσύστημα.
Η γεωργία, η δασοκομία και η διαχείριση της γης αντιπροσώπευαν το 13 έως 21% των παγκόσμιων ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από το 2010 έως το 2019. Πιστεύεται ότι τα διαχειριζόμενα και φυσικά οικοσυστήματα λειτούργησαν ως δεξαμενές άνθρακα κατά την ίδια περίοδο, απορροφώντας περίπου το ένα τρίτο όλων των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που προέρχονταν από ανθρώπινες δραστηριότητες.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αποδάσωση μειώνεται, αλλά εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει το 45% του συνόλου των εκπομπών από τη γεωργία, τη δασοκομία και τη διαχείριση της γης.
Οι ερευνητές σημείωσαν ότι αυτοί οι τρεις τομείς μπορούν να συμβάλουν κατά 20 έως 30 τοις εκατό στην παγκόσμια μείωση των εκπομπών που απαιτείται για την επίτευξη των ορίων των 1,5 °C ή 2 °C έως το 2050.
Η προστασία και η αποκατάσταση των δασών, των τυρφώνων, των παράκτιων υγροτόπων, των σαβανών και των λιβαδιών είναι ζωτικής σημασίας για την προσπάθεια μετριασμού.
Το δυναμικό μετριασμού της γεωργίας είναι τεράστιο, με έως και 4,1 γιγατόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως να προέρχονται από τη διαχείριση του άνθρακα στο έδαφος των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και των λιβαδιών, την αγροδασοκομία, τη χρήση βιοάνθρακα, τη βελτιωμένη καλλιέργεια ρυζιού και τη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου και των θρεπτικών ουσιών.
«Όταν εξετάζουμε τη γη, πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη τις πόλεις, οι οποίες γίνονται όλο και μεγαλύτερες», δήλωσε ο κ. Mrabet. «Αποτελούν γη και έχουν πολλαπλές ανάγκες, όπως η τροφή. Οι κάθετες φάρμες, οι οποίες είναι πλέον εφικτές, μπορούν να συμβάλουν στη μετριασμό του αντίκτυπού τους».
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι τα συστήματα διατροφής ευθύνονται για περίπου το 23 έως 42 τοις εκατό των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ότι επηρεάζουν το αποτύπωμα άνθρακα των νοικοκυριών ακόμη περισσότερο από την ενέργεια.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν το 48 έως 70 τοις εκατό του συνολικού αντίκτυπου στο νερό και τη γη. Καθώς αυξάνεται η κατανάλωση κρέατος, γαλακτοκομικών προϊόντων και επεξεργασμένων τροφίμων, αυξάνεται και ο συνολικός αντίκτυπος των νοικοκυριών, δεδομένων των υψηλών εκπομπών μεθανίου και οξειδίου του αζώτου που συνδέονται με την παραγωγή αυτών των τροφίμων.
Ως αποτέλεσμα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι ολόκληρο το σύστημα διατροφής, από την παραγωγή έως την κατανάλωση, θα πρέπει να υποστεί ριζικές αλλαγές για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.
Η έκθεση ζητά ρητά την υιοθέτηση φυτικών διατροφών, τη μείωση της σπατάλης τροφίμων και την κατασκευή κτιρίων με ξύλο, βιοχημικά και βιοϋφάσματα. Τέτοιες στρατηγικές θα μείωναν τις ανάγκες σε γη, παρέχοντας κρίσιμο χώρο για αναδάσωση και αποκατάσταση, ενώ θα μείωναν επίσης τις εκπομπές που τροφοδοτούν την αύξηση των θερμοκρασιών.
«Οι αναδυόμενες τεχνολογίες τροφίμων, όπως η κυτταρική ζύμωση, το καλλιεργημένο κρέας, οι φυτικές εναλλακτικές λύσεις για τα ζωικά προϊόντα διατροφής και η γεωργία ελεγχόμενου περιβάλλοντος, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις άμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την παραγωγή τροφίμων», έγραψαν οι επιστήμονες της IPCC. «Αυτές οι τεχνολογίες έχουν μικρότερο αποτύπωμα γης, νερού και θρεπτικών ουσιών και αντιμετωπίζουν τις ανησυχίες σχετικά με την ευημερία των ζώων».
Η έκθεση επισημαίνει μέτρα όπως διατροφικές οδηγίες που υποστηρίζονται από ετικέτες τροφίμων για την ενθάρρυνση καινοτόμων συστημάτων διατροφής, τα οποία, κατά την άποψη των ερευνητών, θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά, καθώς ενδυναμώνουν τους πολίτες και αυξάνουν την ευαισθητοποίηση σχετικά με σημαντικά ζητήματα, όπως η καλή διαβίωση των ζώων και το δίκαιο εμπόριο.
Η συνεχιζόμενη απώλεια βιοποικιλότητας καθιστά τα οικοσυστήματα λιγότερο ανθεκτικά στις ακραίες κλιματικές αλλαγές, και αυτό ενδέχεται να εμποδίσει την πρόοδο των δυνατοτήτων μετριασμού στον τομέα της γεωργίας, της δασοκομίας και της διαχείρισης της γης, προειδοποιεί περαιτέρω η έκθεση.
«Πρέπει να εργαστούμε ταυτόχρονα σε όλους τους τομείς», δήλωσε ο κ. Mrabet. «Στη γεωργία και τα τρόφιμα, φυσικά, αλλά και στις μεταφορές, την ενέργεια, τις κατασκευές και ούτω καθεξής. Πρέπει να αλλάξουμε τη συμπεριφορά μας, τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε τρόφιμα και χρησιμοποιούμε ενέργεια. Η ζωή μας πρέπει να κινηθεί προς την κατεύθυνση της αρνητικής εκπομπής, σε αντίθεση με την τρέχουσα κατάσταση θετικής εκπομπής».
Οι στρατηγικές μετριασμού της γεωργίας, της δασοκομίας και της διαχείρισης της γης δεν ισχύουν μόνο για τις μεγαλύτερες χώρες, σημείωσαν οι ερευνητές, καθώς πολλές μικρότερες χώρες και περιοχές, ιδίως με υγροτόπους, έχουν δυσανάλογα υψηλά επίπεδα πυκνότητας δυναμικού μετριασμού από τους τρεις τομείς.
Σύμφωνα με τον Γκουτέρες, αυτά τα ευρήματα και οι άλλες εκθέσεις της IPCC που έχουν δημοσιευτεί από τη COP26 στη Γλασκόβη θα προετοιμάσουν το έδαφος για τη COP27, την επόμενη διεθνή σύνοδο κορυφής για την κλιματική αλλαγή που θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Νοέμβριο στην Αίγυπτο.
«Είμαι βέβαιος ότι αυτά θα είναι κεντρικά στις συνομιλίες για το κλίμα, στη λήψη αποφάσεων και στη δράση σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο», είπε.