Siyasi kargaşa, Suriye’nin ihracatını canlandırma çabalarını zorlaştırıyor

Eski Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ın otoriter yönetimini devirdikten sonra, Suriye’nin yeni iktidar koalisyonu serbest piyasa reformları uygulayacağını ve ihracatı canlandıracağını açıkladı.

Suriye’nin yeni fiili hükümetindeki yetkililer, ülkenin durgunlaşmış ekonomisini canlandırmak amacıyla, eski Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ın dramatik bir şekilde devrilmesinden bir haftadan az bir süre sonra bakanlıklara ve işyerlerine yeniden açılma talimatı verdi.

Esad, Hayat Tahrir al-Sham liderliğindeki isyancı koalisyonunun hükümetini devirip başkent Şam’ı ele geçirmesinin ardından Rusya’ya kaçtı. Şam'ı ele geçirdi ve yarım milyondan fazla insanın öldüğü ve 13 milyon kişinin yerinden edildiği 13 yıllık iç savaşı beklenmedik bir şekilde sona erdirecek gibi görünüyor.

Maliye Bakanı Vekili Riad Abd El Raoud, Financial Times'a verdiği deme­çte, yeni hükümetin “mev­cut tüm para ve ekonomi poli­tika­larını yeniden gözden geçireceğini” söyledi.

Ayrıca bakınız: 2024 Hasat Güncellemesi

Bu poli­tika­lar arasında, Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanlığı’nın Eylül 2023’te ihracatı yasakladıktan sonra Ekim ayında 10.000 met­rik ton zeyt­kin yağı ihracatı­na yeşil ışık yakma kararı da yer al­ıyor. İhracat lisansları, hükümetin onayı­nı almış şirketlerle sınırlandırıldı.

Bir sonraki hükümetin bu düzenlemeyi nasıl değiştireceği veya ihracat yasağını tamamen kaldırıp kaldırmayacağı henüz belli değil. Ancak, liderleri serbest piyasa reformları yapmayı ve devlet aygıtında yaygın olan yolsuzluğa karşı sert önlemler almayı taahhüt ettiler.

Bu karar, tarım bakanlığının zeytinyağında fazlalık olacağını ve Esad rejiminin kontrolündeki bölgelerde üretimin 55.000 tona ulaşmasının beklendiğini açıklamasının ardından geldi; Suriye’de yıllık zeytinyağı tüketimi ise yaklaşık 48.000 tondur.

Ülkedeki zeytinliklerin yaklaşık yüzde 40’u, yaklaşık on yıldır Türkiye tarafından işgal edilen veya devlet dışı aktörler tarafından yönetilen Suriye’nin kuzeybatısında bulunuyor.

Tarım Bakanlığı’na göre, Suriyeli zeytin çiftçileri 2023/24 sezonuna göre yüzde 11 daha fazla zeytin hasadı bekliyor. Bakanlık ayrıca sofralık zeytin üretiminin 86.000 tona ulaşacağını tahmin ediyor.

Ancak, ülkenin kuzeyindeki bazı çiftçiler yerel basına, sonbahar yağmurlarının azlığı ve artan haşere istilası nedeniyle başlangıçta düşünülenden daha düşük bir hasat beklediklerini söyledi.

Kalite konusunda da endişeler var. Bir tarım uzmanı yerel basına yaptığı açıklamada, iç savaşın yol açtığı ekonomik krizin yağhanelerin günlük çalışmasını engellediğini ve bunun sonucunda çiftçilerin zeytinleri öğütülmek üzere çuval içinde günlerce bekletmek zorunda kaldığını söyledi.

Ziraat mühendisi, yıllarca süren kuraklığın ardından yaşanan su sıkıntısı nedeniyle zeytinlerin çoğunun yıkanamadığını ve bu durumun en son yapılan ilaçlamalardan kalan pestisit kalıntılarının zeytinlerde kalmasına neden olduğunu da sözlerine ekledi.

Ülkedeki ekonomik kriz yerel tüketimi de etkiledi; kişi başına zeytinyağı tüketimi yıllık altı kilogramdan yaklaşık üç kilograma düştü.

Önceki rejimin yetkilileri, zeytinyağı ihracatının ekonomiyi canlandıracağını umuyorlardı. Zeytinlikler yaklaşık 423.000 hektarlık bir alanı kaplıyor ve 61 milyon meyve veren ağaçtan oluşuyor. Sektör, nüfusun yüzde 20'sine fayda sağlayan stratejik bir sektör olarak görülüyordu.

Yeni hükümet şu anda Batı'nın yaptırımlarını kaldırmak için çalışıyor; böylece İtalya da dahil olmak üzere Avrupa ülkelerine ihracat yapılabilecektir. İtalya'da hayal kırıklığı yaratan hasat, şarap üreticilerinin ürün tedarik etmek için yurtdışına yönelmesine neden olacaktır.

Daniel Dawson bu habere katkıda bulunmuştur.