Συνέδριο στο Βατικανό εξετάζει την αναβίωση της μεσογειακής διατροφής στον 21ο αιώνα
Εμπειρογνώμονες συναντήθηκαν στις 14 Φεβρουαρίου στην Παπική Ακαδημία Επιστημών στο Βατικανό, με σκοπό να ξεκινήσουν μια συζήτηση σχετικά με τις διατροφικές αξίες, καθώς και τον ρόλο και τη σημασία της μεσογειακής διατροφής.
Ομιλητές και προσκεκλημένοι από ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η επιστημονική κοινότητα, τα μέσα ενημέρωσης, η πολιτική και η εκπαίδευση, συναντήθηκαν στις 14 Φεβρουαρίου στην Παπική Ακαδημία Επιστημών στην Πόλη του Βατικανού, με σκοπό να ξεκινήσουν μια συζήτηση και να εξετάσουν τις «τιμές των τροφίμων» στο πλαίσιο του σημερινού ρόλου και της σημασίας της μεσογειακής διατροφής.
Δείτε επίσης: Πρόγραμμα της διάσκεψης «Food Values»Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή (MedDiet) και ο τρόπος ζωής θεωρούνται πλέον ως ένα από τα πιο υγιεινά πρότυπα διατροφής και ζωής. Ωστόσο, οι χρόνιες ασθένειες και η παχυσαρκία αυξάνονται σε κοινωνίες όπου το κόστος και η αντιληπτή αξία των τροφίμων μειώνονται λόγω της αυξημένης διαθεσιμότητας και της εκβιομηχάνισης.
Η αξία των παραδοσιακών διατροφικών προτύπων, όπως η MedDiet, αρχίζει επιτέλους να γίνεται κατανοητή, και σε αυτή την αναγέννηση βρίσκεται η ευκαιρία να ξυπνήσει εκ νέου η σχέση των ανθρώπων με αυτό που τρώνε, στο περιβάλλον στο οποίο ζουν, και να βελτιωθεί η υγεία τους, όπως εκφράστηκε στην εισαγωγή από τον Paolo Pasquali και τον Monsignor Marcelo Sànchez Sorondo, οι οποίοι επεσήμαναν πώς η τήρηση της μεσογειακής διατροφής ενισχύει τον ευεργετικό σύνδεσμο μεταξύ ποιότητας τροφίμων, πολιτιστικών παραδόσεων, υγείας, ευεξίας και βιωσιμότητας.
Στην πραγματικότητα, τα διατροφικά πρότυπα σε επίπεδο πληθυσμών έχουν επίσης σημαντικό αντίκτυπο σε κάθε πτυχή της υγείας του πλανήτη, από το κλίμα έως τη βιοποικιλότητα, δήλωσε ο πρόεδρος της The True Health Initiative, David L. Katz. «Θα αποδειχθεί ότι μπορούμε να αγαπάμε τα τρόφιμα που αγαπούν την υγεία μας και τον πλανήτη».
Μεταξύ των πιο πρόσφατων ερευνών, μια «ομπρέλα ανασκόπησης» που διεξήχθη από τον Francesco Sofi από το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Careggi, εκτίμησε τη ευεργετική συσχέτιση μεταξύ της Μεσογειακής Διατροφής και 34 διαφορετικών αποτελεσμάτων υγείας, με βάση 12 μετα-αναλύσεις παρατηρητικών μελετών και 14 μετα-αναλύσεις RCT (Τυχαιοποιημένων Ελεγχόμενων Δοκιμών), για έναν συνολικό πληθυσμό άνω των 12.700.000 ατόμων. «Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μεσογειακή διατροφή είχε αντίκτυπο στις χρόνιες παθήσεις και στη συνολική θνησιμότητα», επιβεβαίωσε ο Sofi.
«Επιπλέον, οι μετα-αναλύσεις των RCT κατέδειξαν ότι τα άτομα που ακολουθούσαν τη Μεσογειακή Διατροφή είχαν, σε σύγκριση με τα άτομα που ακολουθούσαν μια δίαιτα ελέγχου, καλύτερους ανθρωπομετρικούς, μεταβολικούς και φλεγμονώδεις παράγοντες κινδύνου».
Υπό αυτή την έννοια, έχει αποδειχθεί ότι οι πολυφαινόλες και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ασκούν αντιφλεγμονώδη δράση, μέσω πολλαπλών μηχανισμών δράσης, όπως έδειξε ο Francesco Visioli από το Τμήμα Μοριακής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Πάδοβας. Επισήμανε την ευεργετική δράση των μικροθρεπτικών συστατικών, όπως βιταμίνες, μέταλλα, πολυφαινόλες και απαραίτητα λιπαρά οξέα που περιέχονται στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, η οποία δεν περιορίζεται στην αντιοξειδωτική τους δράση, αλλά συνδέεται επίσης με μια ποικιλία μηχανισμών, συχνά αλληλένδετων.
Ο Stefano Benedettelli, από το Τμήμα Αγροδιατροφικής Παραγωγής και Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας, επέστησε την προσοχή στα αρχαία είδη σιταριού, τα οποία παρουσιάζουν ένα πιο υγιεινό και καλύτερο διατροφικό προφίλ από το σύγχρονο σιτάρι, παρέχοντας περισσότερες βιταμίνες, μέταλλα και φαρμακοτροφικές ενώσεις, καθώς και στη βιολογική καλλιέργεια.
«Η Μεσογειακή Διατροφή ενθαρρύνει τη βιώσιμη γεωργία, συμβάλλει στην προώθηση της τοπικής παραγωγής και κατανάλωσης και προστατεύει τα τοπία ως εξαιρετικό πόρο βιώσιμης ανάπτυξης», δήλωσε η Αντωνία Τριχοπούλου, από το Ελληνικό Ίδρυμα Υγείας και το Κέντρο Συνεργασίας του ΠΟΥ για τη Διατροφή και την Υγεία της Ιατρικής Σχολής Αθηνών. Η Μεσογειακή Διατροφή έχει αναγνωριστεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) ως παράδειγμα βιώσιμης διατροφής, στην οποία η διατροφή, η βιοποικιλότητα, η τοπική παραγωγή τροφίμων και ο τοπικός πολιτισμός είναι στενά αλληλένδετα.
Όσον αφορά την παράδοση της διατροφής και την πολιτιστική κληρονομιά, ο σεφ και ιδιοκτήτης του Locanda Locatelli στο Λονδίνο, Τζιόρτζιο Λοκατέλι, τόνισε την αξία της συντροφικότητας στο φαγητό και τα οφέλη που αυτή έχει στην ευημερία. «Η μεσογειακή διατροφή δεν αφορά μόνο το φαγητό και το περιβάλλον, αλλά και τις συνθήκες και το περιβάλλον στο οποίο καταναλώνεται το φαγητό. Η ευεξία μας μπορεί να επηρεαστεί από το «πώς» τρώμε», επισήμανε, τονίζοντας τον «παράγοντα ευεξίας» αυτού του διατροφικού προτύπου.
Στη συνέχεια, η πρωτοβουλία Menus of Change παρουσιάστηκε από τον Greg Drescher, αντιπρόεδρο Στρατηγικών Πρωτοβουλιών και Ηγεσίας του Κλάδου στο The Culinary Institute of America. Σχεδιάστηκε για να ενσωματώνει τα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τις βέλτιστες επιλογές υγιεινής διατροφής και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, σε συνδυασμό με γαστρονομικές και επιχειρηματικές γνώσεις.
Ο καθηγητής και επιστήμονας αισθητηριακής ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο της Ντέιβις, Καλιφόρνια, Jean-Xavier Guinard, πρότεινε αισθητηριακές στρατηγικές για διατροφικές αλλαγές στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Έρευνας για Υγιεινές Γεύσεις. Σε συνεργασία με το Culinary Institute of America και τις Υπηρεσίες Εστίασης του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Ντέιβις, έχουν αναπτυχθεί αισθητηριακές δοκιμές και μαγειρικές στρατηγικές για πιο υγιεινές συνταγές χωρίς συμβιβασμούς στην αισθητηριακή απόλαυση.
Η ευρεία, παγκόσμια συναίνεση μεταξύ εμπειρογνωμόνων σε διάφορους τομείς σχετικά με τις βασικές αρχές της διατροφής που ευνοούν τόσο την ανθρώπινη όσο και την πλανητική ευημερία επιβεβαιώθηκε από τη Sara Baer-Sinnott, πρόεδρο της Oldways, ενός οργανισμού που στοχεύει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας μέσω της προώθησης των πολιτισμικών διατροφικών παραδόσεων και του τρόπου ζωής. «Καθώς μαθαίνουμε ότι οι κορυφαίες καταναλωτικές τάσεις για το 2017 είναι η αυθεντικότητα και ο υγιεινός τρόπος ζωής, υπάρχει μεγάλη δυνατότητα να επιφέρουμε αλλαγή μέσω μιας αναγέννησης της Μεσογειακής Διατροφής τα επόμενα χρόνια.»
Για να γίνει αυτό εφικτό, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για μια νέα προσέγγιση, ειδικά όσον αφορά την εκπαίδευση και την επικοινωνία σε θέματα διατροφής και τροφίμων, σύμφωνα με τον Daniele Del Rio, του Τμήματος Τροφίμων και Φαρμάκων του Πανεπιστημίου της Πάρμας και του NNEdPro Global Centre for Nutrition and Health, St John’s Innovation Centre του Κέιμπριτζ.
Η βασική και εφαρμοσμένη έρευνα στον τομέα των τροφίμων και της διατροφής θα πρέπει να υπόκειται σε πιο αυστηρό ποιοτικό έλεγχο, όπως συμβαίνει στην ιατρική και φαρμακευτική έρευνα, δήλωσε ο Del Rio. Απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις στην τεκμηριωμένη εκπαίδευση για τα τρόφιμα και τη διατροφή, παρέχοντας υψηλής ποιότητας γνώσεις και δεξιότητες σε αυτά τα θέματα, με προτεραιότητα στα παιδιά. Επίσης, η πολύ καλύτερη προσοχή στην επικοινωνία των διατροφικών συστάσεων, καθώς και η μεταφορά γνώσης με βάση νέες ανακαλύψεις και πρωτοποριακά στοιχεία, αποτελεί θεμελιώδες βήμα για να καταστεί ο πληθυσμός πιο συνειδητοποιημένος σχετικά με τον απίστευτο αντίκτυπο των διατροφικών επιλογών του στην προσωπική του υγεία.
«Η μεταμόρφωση των συστημάτων διατροφής αναδύεται ως ένας σημαντικός χώρος λύσεων που είναι μοναδικός στην ικανότητά του να κινητοποιεί την αλλαγή από το ατομικό έως το παγκόσμιο επίπεδο», επισήμανε ο Fabrice DeClerck, επιστημονικός διευθυντής στο Ίδρυμα EAT και στο Stockholm Resilience Center και ανώτερος επιστήμονας στο Bioversity International της Ρώμης. «Η παγκόσμια βιώσιμη ανάπτυξη είναι εφικτή μέσω της διατροφής και αυτή η μεταμόρφωση θα επιτευχθεί μόνο μέσω μιας συστημικής, συνολικής απομάκρυνσης της κοινωνίας από το status quo προς μια καινοτόμο και συντονισμένη δράση γύρω από τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης των τροφίμων. Αυτή η μεταμόρφωση, αν και αποτελεί πρόκληση, είναι εφικτή», πρόσθεσε.
«Υπάρχει ανάγκη για μια πιο διαφωτισμένη άποψη σχετικά με τις πιθανές βλάβες που προκύπτουν από τις σύγχρονες μεθόδους επεξεργασίας τροφίμων και για μια καλύτερη κατανόηση των οφελών που προκύπτουν από την απονομή μεγαλύτερης αξίας στο τι και πώς τρώμε», επιβεβαίωσε ο γιατρός και συγγραφέας Simon Poole.
«Εμείς που έχουμε το προνόμιο να κατανοούμε την επείγουσα ανάγκη για ένα νέο πρότυπο σε θέματα διατροφής και τρόπου ζωής, έχουμε καθήκον να διαδώσουμε αυτό το μήνυμα».
Ο Poole θεώρησε ότι μπορούν να αντληθούν πολλά διδάγματα από τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική αλλαγή έχει καταστεί μέχρι σήμερα πολιτική επιταγή, χάρη στην πίεση της επιστημονικής κοινότητας και τη διάδοση της ανάγκης για αλλαγή. «Χρειάζεται επειγόντως μια αναγέννηση της αξίας που αποδίδουμε στα τρόφιμα, προκειμένου να αναστρέψουμε την αυξανόμενη κρίση υγείας σε πολλά μέρη του κόσμου», κατέληξε.