Οι αγρότες στην Ελλάδα βιώνουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής μετά από μια ιστορικά χαμηλή συγκομιδή
Αγρότες και ελαιοτριβείς σε όλη την Ελλάδα αναφέρουν ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά όλο και πιο δύσκολη την παραγωγή βραβευμένου εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.
Ο ελληνικός τομέας ελαιολάδου δοκιμάστηκε στα όρια του φέτος, με τη χώρα να καταγράφει ιστορικά χαμηλή παραγωγή, κάτω των 150.000 τόνων ελαιολάδου, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών και του γεγονότος ότι οι ελιές βρισκόταν σε «χρονιά ανάπαυσης» στις περισσότερες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της χώρας.
Μερικοί από τους 56 Έλληνες παραγωγούς που βραβεύτηκαν στον φετινό Παγκόσμιο Διαγωνισμό εξακολουθούν να νιώθουν τις επιπτώσεις της δύσκολης συγκομιδής.
Αν και δεν έχουμε άμεσο έλεγχο στην κλιματική αλλαγή και τις σχετικές θερμότερες συνθήκες, έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε αλλαγές στους ελαιώνες μας για να μετριάσουμε μερικές από τις επιπτώσεις της.
«Φέτος, συνειδητοποιήσαμε ότι η καλλιέργεια ελαιόδεντρων δεν είναι πλέον βιώσιμη», δήλωσε ο Απόστολος Πορσανίδης, ιδιοκτήτης της Dr. Kavvadia, ενός επαναλαμβανόμενου συμμετέχοντα από το νησί της Κέρκυρας στο Ιόνιο. «Πρέπει να εξελιχθούμε σύμφωνα με τις προκλήσεις που φέρνει η κλιματική αλλαγή.»
Ο παραγωγός κέρδισε το Αργυρό Βραβείο στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ελαιολάδου NYIOOC 2024 για ένα μεσαίου σώματος μονοποικιλιακό ελαιόλαδο από την τοπική ποικιλία Λιανέλια.
Δείτε επίσης: Τα καλύτερα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα από την Ελλάδα«Η καρποφορία ήταν ελάχιστη και η μύγα της ελιάς προκάλεσε σοβαρές ζημιές στις ελιές», είπε ο Πορσανίδης. «Δουλέψαμε σκληρά για να παράγουμε το ελαιόλαδό μας και χαρήκαμε πολύ που λάβαμε το Αργυρό Βραβείο φέτος. Το NYIOOC ήταν πάντα το ιδανικό μέρος για να παρουσιάσουμε το ελαιόλαδό μας σε περισσότερους καταναλωτές από όλο τον κόσμο».
Τα λόγια του Πορσανίδη επαναλήφθηκαν από τον Βλάσιο Νησιώτη της Rafteli Protouli από τη Λέσβο, ο οποίος δήλωσε ότι το Χρυσό Βραβείο που κέρδισε η εταιρεία στο NYIOOC 2024 εγγυάται την ευνοϊκή υποδοχή της μάρκας της εταιρείας στο εξωτερικό.
«Με τη συμμετοχή του Aegean Gold ΠΓΕ Λέσβος στον διαγωνισμό, θέλαμε να επιβεβαιώσουμε ότι συνεχίζουμε στον δρόμο της ποιότητας που ακολουθούμε εδώ και χρόνια», δήλωσε ο Νισιώτης.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι η κλιματική αλλαγή άφησε το σημάδι της στη μίζερη συγκομιδή που γνώρισε η Λέσβος αυτή τη γεωργική χρονιά.
«Η συγκομιδή του 2023/24 ήταν μία από τις χειρότερες των τελευταίων 20 ετών», είπε. «Η ελαιοκαλλιέργεια έχει πληγεί σκληρότερα από ποτέ, με πρωτοφανώς χαμηλούς όγκους παραγωγής λόγω της κλιματικής αλλαγής».
«Οι χαμηλές αποδόσεις ελαιολάδου και η έλλειψη νερού που αντιμετωπίζουμε τακτικά στο νησί μπορεί να σημαίνουν ότι ήρθε η ώρα για εμάς τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουμε όλες τις ζημιές που έχουμε προκαλέσει στον πλανήτη εδώ και χρόνια», πρόσθεσε ο Νισιώτης.
Σημείωσε ότι η συγκομιδή του 2024/25 φαίνεται για την ώρα ελπιδοφόρα. «Ελπίζουμε σε μια πλούσια συγκομιδή το επόμενο έτος. Όλα τα σημάδια είναι ενθαρρυντικά», είπε ο Νισιώτης. «Ωστόσο, υπάρχει ακόμα ένας μαραθώνιος να διανυθεί μέχρι να ξεκινήσει η συγκομιδή, και οτιδήποτε μπορεί να συμβεί».
Ο Νισιώτης απέδωσε τη ιστορικά χαμηλή συγκομιδή στο νησί της Λέσβου στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. (Φωτογραφία: Ραφτέλη Πρωτούλη)
Η Agriston, ένας άλλος βραβευμένος παραγωγός που βρίσκεται στο μέσο της διαδρομής μεταξύ Θεσσαλονίκης και Καβάλας, εκπροσώπησε τους παραγωγούς της Βόρειας Ελλάδας στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό, κερδίζοντας ένα Αργυρό Βραβείο για ένα μεσαίου μεγέθους μονοποικιλιακό ελαιόλαδο από ελιές της Χαλκιδικής.
Ο ιδιοκτήτης Βαγγέλης Χρυσαφούδης πιστεύει ότι το συσκευασμένο ελαιόλαδο είναι το μέλλον για τους Έλληνες παραγωγούς.
«Όταν πουλάς χύμα, είσαι στο έλεος των Ιταλών», είπε. «Αν το πουλάς συσκευασμένο, τουλάχιστον έχεις τον έλεγχο της κατάστασης».
Η εταιρεία εξάγει το επώνυμο ελαιόλαδό της σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Γαλλία, ο Καναδάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γερμανία. Ωστόσο, η πενιχρή παραγωγή του περασμένου έτους έκανε τον Χρυσαφούδη να επανεξετάσει τη στρατηγική του.
«Πριν από δύο χρόνια, παράγαμε 500 τόνους ελαιόλαδου, και πέρυσι, 70», είπε. «Η μειωμένη παραγωγή κατέστρεψε τα όνειρά μου. Θα μπορούσα να είχα ανοίξει πολλές περισσότερες πόρτες αν είχα περισσότερο ελαιόλαδο. Ωστόσο, δεν θα επιστρέψω στην πώληση στα 1,50 ευρώ ανά κιλό. Θα τα καταφέρω».
Ο Αθανάσιος Μολασιώτης, καθηγητής γεωπονίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, δήλωσε ότι οι υψηλότερες από το συνηθισμένο θερμοκρασίες, οι οποίες αποδίδονται στην κλιματική αλλαγή, επηρεάζουν τον ελληνικό τομέα ελαιολάδου με πολλαπλούς τρόπους.
Πρόσθεσε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες εμφανίζονται κυρίως το καλοκαίρι, εξαντλώντας τις ελιές.
«Ένα άλλο πρόβλημα είναι αυτό που αντιμετωπίζει η κεντρική και ειδικά η βόρεια Ελλάδα: οι υψηλές θερμοκρασίες το χειμώνα», είπε ο Μολασιώτης. «Οι ελιές πρέπει να δέχονται αρκετά χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα για να έχουν ισχυρή ανθοφορία και καρποφορία».
«Ωστόσο, [η μειωμένη καρποφορία] των ελαιόδεντρων δεν πρέπει να μας φοβίζει», πρόσθεσε. «Οι ελιές έχουν «καλές» και «κακές» χρονιές, παρουσιάζοντας μερική καρποφορία ή ακόμη και ακαρπία μετά από μια χρονιά έντονης καρποφορίας. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν οι κλιματικοί παράγοντες που επηρεάζουν την καρποφορία, και από την άλλη, οι ελιές από τη φύση τους δεν καρποφορούν με συνέπεια».
Ο Διαμαντής Πιεράκος της Laconiko, βραβευμένος παραγωγός από την Πελοπόννησο, δήλωσε ότι απαιτείται μια στοχευμένη προσέγγιση για την εξισορρόπηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στους ελαιώνες και τα ελαιόδεντρα.
«Αν και δεν έχουμε άμεσο έλεγχο της κλιματικής αλλαγής και των σχετικών θερμότερων συνθηκών, έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε αλλαγές στους ελαιώνες μας για να μετριάσουμε ορισμένες από τις επιπτώσεις της», είπε.
«Οι ελαιώνες μας, που βρίσκονται κατά μήκος της νότιας ακτής της Πελοποννήσου, αντιμετωπίζουν προκλήσεις όπως η έλλειψη θρεπτικών συστατικών στο έδαφος και η χαμηλή κατακράτηση νερού λόγω του αμμώδους εδάφους», πρόσθεσε ο Πιουερράκος.
«Η στρατηγική μας έχει επικεντρωθεί στη βελτίωση και την ενίσχυση των εδαφικών συνθηκών, προκειμένου να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα των ελαιόδεντρων μας έναντι του μεταβαλλόμενου κλίματος», εξήγησε. «Με την ενίσχυση του εδάφους και των δέντρων μας, έχουμε παρατηρήσει σημαντικές βελτιώσεις και αυξημένη ανθεκτικότητα στους ελαιώνες μας».
Η Laconiko κέρδισε τέσσερα βραβεία (δύο χρυσά και δύο ασημένια) στον φετινό Παγκόσμιο Διαγωνισμό, φτάνοντας συνολικά τα 21 βραβεία και εδραιώνοντας τη θέση της ως ο πιο βραβευμένος Έλληνας παραγωγός στην Παγκόσμια Κατάταξη του Olive Oil Times.
«Φέρνουμε τα φετινά βραβεία με υπερηφάνεια», είπε ο Πιεράκος. «Δεδομένου ότι ήταν η πιο δύσκολη συγκομιδή μας μέχρι σήμερα, με έλλειψη εργατών και συνεχείς καθυστερήσεις κατά τη διάρκεια της συγκομιδής, το γεγονός ότι καταφέραμε να αναγνωριστούμε για άλλη μια φορά λέει πολλά για τη δέσμευσή μας στην ποιότητα».