Tunus, zeytinyağı sektörünü canlandırmak için bir plan hazırladı
Bu strateji, sızma zeytinyağının yıllık üretimini artırırken, paketlenmiş ihracatı ve iç tüketimi de artırmayı hedeflemektedir.
Tunus Tarım, Su Kaynakları ve Balıkçılık Bakanlığı, planın bir kopyasını ele geçiren Agence Tunis Afrique Presse (TAP) haber ajansına göre, önümüzdeki on yıl boyunca zeytin yetiştiriciliğini ve zeytinyağı üretimini teşvik etmek amacıyla yeni bir strateji açıklayacak.
Hedef, Tunus’un 2035 yılına kadar her yıl 250.000 ton sızma zeytinyağı üretmesi, yıllık 200.000 ton zeytinyağı ihraç etmesi ve yıllık iç tüketimi 50.000 tona çıkarmasıdır.
Uluslararası Zeytin Konseyi verilerine göre, Tunus son beş yılda her yıl ortalama 228.000 ton zeytinyağı üretti; buna 2019/20 hasat yılında kaydedilen rekor seviye olan 440.000 ton da dahildir.
Ayrıca bakınız: İtalya, Tunus’un Organik Zeytinyağı İhracatının En Büyük Pazarı OlduIOC verileri, mevcut hasat yılında ihracatın son altı yılın en düşük seviyesine ulaşmasına rağmen, bu dönemde yıllık ortalama ihracatın 216.000 ton olduğunu da göstermektedir. Öte yandan, tüketim yıllık ortalama 33.600 ton ile nispeten düşük seviyede kalmıştır.
TAP’a göre bakanlık, her yıl 1.000 hektarlık eski zeytinlikleri yenileyerek, yeni çeşitler dikerek ve her yıl 10.000 hektarlık yağmurla sulanan bahçeleri süper yüksek yoğunluklu dikim alanlarına dönüştürerek üretimi artırmayı planlıyor. Tunus’taki zeytin bahçelerinin yaklaşık yüzde 93’ü yağmurla sulanmaktadır.
2020/21 sezonundaki hayal kırıklığı yaratan hasatın ardından, ülkenin Zeytin Enstitüsü'nün baş bilim adamı Ajmi Larbi, sulama eksikliğinin ve yetersiz tarım uygulamalarının, üreticilerin tutarlı bir şekilde daha yüksek verim elde etmesini engellediğini söyledi.
Daha iyi budama uygulamaları ve diğer tarımsal tekniklerin verimi büyük ölçüde artıracağını ve bu Kuzey Afrika ülkesinde "verimli yıllar" ile "verimsiz yıllar" arasındaki önemli farkı en aza indireceğini de sözlerine ekledi.
Verimli ve verimsiz yıllar
Zeytinyağı üretimi bağlamında, "verimsiz yıl" terimi, zeytin ağaçlarının daha düşük verim verdiği yılı ifade eder. Zeytin ağaçları, sırasıyla “verimli yıllar” ve “verimsiz yıllar” olarak bilinen, yüksek ve düşük verim yıllarının birbirini izlediği doğal bir döngüye sahiptir. Verimli bir yılda, zeytin ağaçları daha fazla meyve verir ve bu da zeytinyağı üretiminin artmasına neden olur. Bu durum, yağış ve sıcaklık gibi hava koşullarının yanı sıra ağacın yaşı ve genel sağlık durumu gibi çeşitli faktörlerden etkilenir. Tersine, “zayıf yıl” veya “düşük verim yılı” olarak da bilinen verimsiz bir yıl, zeytin veriminin azalmasıyla karakterize edilir. Bu durum, önceki verimli yıldan kaynaklanan stres, elverişsiz hava koşulları veya ağacın verimliliğindeki doğal dalgalanmalar gibi faktörler nedeniyle ortaya çıkabilir. Zeytinyağı üreticileri, üretimdeki dalgalanmaları öngörmek ve buna göre planlama yapmak için genellikle bu döngüleri takip ederler. Hasat ve işleme için daha fazla miktarda zeytin sağladıkları ve zeytinyağı üretiminin artmasına yol açtıkları için, genellikle verimli yıllar tercih edilir.
Bakanlığın stratejisi ayrıca sektörün yönetişim yapısının yeniden yapılandırılmasını, kaliteyi artırmak için yağhanelere yatırım yapılmasını, bilimsel araştırma programlarını geliştirmek için daha fazla fon ayrılmasını ve analitik bir veri tabanı oluşturmak üzere özel sektörle ortaklıklar kurulmasını da içermektedir.
Tunus Ulusal Zeytinyağı Ofisi’ne (ONH) göre, kaliteye yatırım yapmak, üreticilerin ekonomik durumunu iyileştirmenin ve sektörü uzun vadede sürdürülebilir hale getirmenin en iyi yoludur.
Kurum, kaliteye bu odaklanmanın, ülkenin geleneksel olarak ilişkilendirildiği geleneksel dökme ihracata kıyasla üreticiler için çok daha karlı olan, tek tek paketlenmiş zeytinyağı ihracatının artmasını kolaylaştıracağına inanıyor.
Bakanlık, stratejisi kapsamında Tunus zeytinyağı ihracatını genişletmeyi de planlıyor. Tunus zeytinyağı ihracatının yaklaşık yüzde 95'i Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'ne yöneliktir. Ancak bakanlık, Japonya, Çin, Hindistan ve Afrika ülkeleriyle daha yakın ilişkiler kurmak için artık doğuya yöneliyor.
Yetkililer, hükümet ve üreticilerin devam eden çabaları şimdiden meyve vermeye başladı. Geçen ay Tunuslu ticaret yetkilileri, ülkenin dünyanın en büyük on ikinci zeytinyağı ithalatçısı olan Güney Kore’ye ihracatını artıracağını duyurdu.
Tunus Ulusal Tarım Gözlemevi’ne (Onagri) göre, ülke büyüyen organik zeytinyağı pazarına da girmeye hazırdır; organik ihracat miktarı, ülkenin yıllık toplam üretiminin yaklaşık yarısına ulaşmıştır.
Stratejide dikkat çeken bir eksiklik ise, giderek daha sıcak, kurak ve orman yangınlarına yatkın hale gelen ülkede Tunuslu üreticilerin iklim değişikliğinin etkileriyle nasıl başa çıkacakları konusunun yer almamasıdır.
Onagri tarafından yayınlanan bir raporda, zeytinyağı üretiminin yıllık ortalama 61.000 tona düşebileceği tahmin ediliyor. Raporda, kışların daha sıcak geçmesi nedeniyle ağaçların gerekli soğuk saatlerini alamaması, ilkbahar sıcaklıklarının artmasının çiçeklenmeyi engellemesi ve kuraklık dönemlerinin uzaması gibi faktörlere atıfta bulunuldu.