Η Xylella έφτασε στην Ιταλία από ένα φυτό καφέ της Κόστα Ρίκα, σύμφωνα με ερευνητές
Μια μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα γονιδιώματα του Xylella fastidiosa στα ελαιόδεντρα της Απουλίας προέρχονται απευθείας από καφεόδεντρα της Κόστα Ρίκα.
Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων διερεύνησε το διαχρονικό ερώτημα του πώς η Xylella fastidiosa έφτασε στην Ευρώπη και προσαρμόστηκε στο νέο της περιβάλλον.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Microbial Genomics, ρίχνει νέο φως στην προέλευση του βακτηρίου Xylella fastidiosa και στον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε ο παθογόνος οργανισμός, σκοτώνοντας εκατομμύρια ελαιόδεντρα στην Απουλία.
Η ανάλυσή μας υποδηλώνει ότι το παθογόνο έφτασε στην Ιταλία με μία μόνο εισαγωγή από την Κόστα Ρίκα, επιβεβαιώνοντας το 2008 ως το πιο πιθανό έτος εισαγωγής του Xylella στην Ιταλία.
Ενώ η παρουσία του βακτηρίου επιβεβαιώθηκε αρχικά στην Ευρώπη το 2013, εξακολουθούν να υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με τη βιολογική σχέση μεταξύ των γονότυπων του βακτηρίου και των ειδών των φυτών-ξενιστών, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς το Xylella fastidiosa συνεχίζει να εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη.
Αναλύοντας έναν πληθυσμό στελεχών από ιταλικές ελιές και στενά συγγενικά γονιδιώματα από άλλα είδη φυτών και τοποθεσίες, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ιταλική επιδημία προκλήθηκε από ένα μόνο φυτό καφέ που εισήχθη από την Κεντρική Αμερική το 2008.
Δείτε επίσης: Ερευνητές εντοπίζουν άλλη μια ασθένεια που πλήττει τους ελαιώνες στην ΑπουλίαΗ μελέτη διήρκεσε πέντε χρόνια – από το 2013 έως το 2017 – κατά τη διάρκεια των οποίων οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα κλαδιών από περισσότερα από 70 δέντρα που έπασχαν από το Σύνδρομο Ταχείας Παρακμής της Ελιάς, τη νόσο που προκαλείται από το Xylella fastidiosa, χρησιμοποιώντας ένα νέο πρωτόκολλο για την εξαγωγή του DNA των δέντρων.
Στη συνέχεια, οι γονιδιωματικές αλληλουχίες του απομονωμένου στελέχους του Xylella fastidiosa που προσβάλλει τις ελιές συγκρίθηκαν με τρία απομονωμένα στελέχη καφέ και πικροδάφνης από την Κόστα Ρίκα, τα οποία είχαν προηγουμένως αλληλουχηθεί και ήταν διαθέσιμα στο κοινό.
Προηγούμενες μελέτες – και πολυάριθμες αναφορές για φυτά καφέ μολυσμένα με το Xylella fastidiosa που εισήχθησαν στην Ευρώπη από την Κεντρική Αμερική – εντόπισαν το ίδιο βακτήριο σε ορισμένα φυτά της Κεντρικής Αμερικής. Ωστόσο, δεν υπήρχαν επιστημονικά στοιχεία για γενετική συγγένεια μεταξύ των απομονωμένων στελεχών από καφέ της Κόστα Ρίκα και των απομονωμένων στελεχών από ελαιόδεντρα της Απουλίας.
Η σύγκριση των δεδομένων των γενετικών αλληλουχιών που αναφέρονται στη μελέτη έδειξε ότι το βακτήριο Xylella fastidiosa από τις ελιές σχετίζεται άμεσα με τις παραλλαγές της Κεντρικής Αμερικής.
Τα δεδομένα υποδηλώνουν επίσης ότι η μετάδοση συνέβη με την εισαγωγή ενός «ασυμπτωματικού» μολυσμένου φυτού καφέ, το οποίο πιθανώς εισήχθη στην Ιταλία ως καλλωπιστικό φυτό.
Η μελέτη διεξήχθη από μια διεθνή ομάδα που περιλάμβανε επιστήμονες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και την Ιταλία.
Μεταξύ των συγγραφέων, η Ιταλίδα βιολόγος Maria Saponari του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ιταλίας στην Απουλία ήταν η πρώτη που ανίχνευσε το Xyella fastidiosa στην κοντινή περιοχή του Σαλέντο το 2013.
Κοπή ελαιόδεντρων στην Απουλία, Ιταλία (Getty Images)
«Παρότι προηγουμένως θεωρείτο ότι περιοριζόταν στην Αμερική, η ανίχνευση του Xylella fastidiosa στην Ευρώπη έχει προκαλέσει νέες ανησυχίες παγκοσμίως λόγω του εξαιρετικά επιβλαβούς δυναμικού του», ανέφερε. «Η πρώτη επιβεβαιωμένη αναφορά στην Ευρώπη το 2013 ακολουθήθηκε σύντομα από την προοδευτική ανίχνευσή του σε αρκετές άλλες χώρες της Ε.Ε.».
«Ο παθογόνος οργανισμός επέκτεινε σταδιακά το γεωγραφικό του εύρος παγκοσμίως, καθώς και την ικανότητά του να δημιουργεί νέες συσχετίσεις με φυτά-ξενιστές», πρόσθεσε. «Σε αυτό το πλαίσιο, χρησιμοποιήσαμε ένα γονιδιωματικό εργαλείο για να μελετήσουμε τις διαδικασίες που οδηγούν ένα αναδυόμενο βακτήριο προς μια επιδημία φυτικής νόσου».
«Όσον αφορά ειδικότερα την εξάπλωση του βακτηρίου στη νότια Απουλία, τα γονιδιωματικά δεδομένα μας επέτρεψαν να ανακατασκευάσουμε την εμφάνιση του Συνδρόμου Ταχείας Παρακμής της Ελιάς, το οποίο οδήγησε στον θάνατο εκατομμυρίων ελαιόδεντρων, με σημαντικές περιβαλλοντικές, κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνέπειες», συνέχισε η Saponari.
«Η ανάλυσή μας υποδηλώνει ότι ο παθογόνος οργανισμός είχε φτάσει στην Ιταλία με μία μόνο εισαγωγή από την Κόστα Ρίκα, επιβεβαιώνοντας το 2008 ως το πιο πιθανό έτος εισαγωγής της Xylella στην Ιταλία», πρόσθεσε. «Αυτό συνάδει με τις πρώτες αναφορές των αγροτών της Απουλίας για μολυσμένα δέντρα το 2010, δεδομένου ότι η περίοδος επώασης της νόσου μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από δύο χρόνια.»
Τα φυτά καφέ χρησιμοποιούνται ευρέως σε κήπους, βίλες και θέρετρα: το έντονο πράσινο φύλλωμά τους τα καθιστά ιδανικά για τη διακόσμηση εξωτερικών χώρων.
«Ενώ σε ψυχρότερες περιοχές, το φυτό διατηρείται σχεδόν πάντα σε εσωτερικούς χώρους, στο Σαλέντο πιθανότατα διατηρούνταν σε εξωτερικούς χώρους, ευνοώντας έτσι τη μετάδοση», δήλωσε η Saponari.
Για να αποδείξουν ότι το Xylella fastidiosa θα μπορούσε να έχει μεταδοθεί από το ένα είδος στο άλλο, οι ερευνητές διεξήγαγαν επίσης πειράματα όπου εμβολίασαν τα βακτήρια σε φυτά καφέ και διέδωσαν τη μόλυνση σε ελαιόδεντρα με ελεγχόμενο τρόπο χρησιμοποιώντας τζιτζίκια, τον φυσικό φορέα του Xylella fastidiosa.
«Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα φυτά καφέ μπορεί να αποτελούν λανθάνοντα φορείς του βακτηρίου», κατέληξαν οι ερευνητές.