Οφέλη της κατανάλωσης ελαιολάδου στη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο διαβήτης τύπου 2 έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας, με πάνω από 300 εκατομμύρια άτομα να πάσχουν ήδη από τη νόσο, ενώ εκτιμάται ότι ο αριθμός των διαγνωσμένων περιπτώσεων θα φτάσει τα 600 εκατομμύρια έως το έτος 2030.

Οι πληροφορίες σχετικά με τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 είναι αρκετά διαδεδομένες. Ωστόσο, η εύρεση πληροφοριών σχετικά με τη θεραπεία και τη διαχείριση για ένα άτομο που ήδη πάσχει από διαβήτη τύπου 2 μπορεί να είναι κάπως πιο δύσκολη.

Ως εκ τούτου, το παρόν άρθρο έχει σχεδιαστεί ως μια μίνι βιβλιογραφική ανασκόπηση, η οποία επισημαίνει μερικές από τις πρόσφατες έρευνες σχετικά με το ελαιόλαδο και τα πιθανά οφέλη της χρήσης του ως διατροφικής παρέμβασης στη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.

Το στρες του ενδοπλασματικού δικτύου (ER) αποτελεί κεντρικό μεσολαβητή της δυσλειτουργίας των β-κυττάρων του παγκρέατος στον διαβήτη τύπου 2. Μια in vitro μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Biochemical and Biophysical Research Communications, το 2016, διερεύνησε εάν η τυροσόλη, μια αντιοξειδωτική πολυφαινολική ένωση που βρίσκεται στο ελαιόλαδο, θα μπορούσε να προστατεύσει από τη δυσλειτουργία των β-κυττάρων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τυροσόλη προστάτευε πράγματι από τον κυτταρικό θάνατο που προκαλείται από το στρες του ER στα β-κύτταρα, υποδηλώνοντας ότι θα πρέπει να διερευνηθεί ως θεραπευτικός παράγοντας για τη βελτίωση της ινσουλινοαντίστασης και του διαβήτη.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη (IR) είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν στις δυσκολίες στη διατήρηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Diabetologia, το 2015, έθεσε τυχαία 642 ασθενείς είτε σε μια μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με ελαιόλαδο (MedDiet) (35% λιπαρά, 22% από μονοακόρεστα λιπαρά) είτε σε μια δίαιτα χαμηλών λιπαρών (λιγότερο από 28% λιπαρά) για να προσδιορίσει εάν η διατροφική παρέμβαση επηρεάζει την ιστική IR και τη λειτουργία των β-κυττάρων. Η μελέτη διαπίστωσε ότι και οι δύο δίαιτες βελτίωσαν την IR, ωστόσο, η IR του ήπατος βελτιώνεται περισσότερο μέσω μιας δίαιτας χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, ενώ η IR των μυών και η IR μυών+ήπατος θα μπορούσαν να ωφεληθούν περισσότερο από τη MedDiet εμπλουτισμένη με ελαιόλαδο.

Προς το παρόν δεν υπάρχουν κλινικές δοκιμές που να αξιολογούν τον ρόλο των διατροφικών προτύπων στην επίπτωση μικροαγγειακών επιπλοκών, όπως η αμφιβληστροειδοπάθεια και η νεφροπάθεια, στον διαβήτη τύπου 2. Μια εκ των υστέρων ανάλυση μιας κοόρτης συμμετεχόντων με διαβήτη τύπου 2, που δημοσιεύθηκε στο Diabetes Care το 2015, δείχνει ότι η MedDiet συμπληρωμένη με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο μπορεί να προστατεύει από τη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, μια επιπλοκή που οδηγεί σε τύφλωση, αλλά όχι από τη νεφροπάθεια.

Σύμφωνα με μια λεπτομερή ανασκόπηση 2824 μελετών, που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal το 2015, η κατανάλωση της μεσογειακής διατροφής συνδέεται με καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και καλύτερους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, ακόμη και σε σύγκριση με μια δίαιτα χαμηλότερη σε λιπαρά.

Κλινικές καταστάσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2, παρουσιάζουν βελτίωση με την καθημερινή πρόσληψη συζευγμένου λινολεϊκού οξέος (CLA) ή εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου. Μια μελέτη σε ποντίκια που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Nutritional Biochemistry το 2015 διερεύνησε εάν η συμπλήρωση της διατροφής με CLA ή εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο θα μπορούσε να αλλάξει τον μεταβολισμό του σώματος που σχετίζεται με την ενεργειακή λειτουργία των μιτοχονδρίων. Η μελέτη διαπίστωσε ότι, ενώ το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο από μόνο του δεν άλλαξε κανένα μεταβολικό παράμετρο, σε συνδυασμό με το CLA προστατεύει από την ινσουλινοαντίσταση και τη διόγκωση του ήπατος, ενώ το CLA βελτιώνει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και τον μεταβολισμό του σώματος.

Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Biochimia et Biophysica Acta, το 2014, το ελαϊκό οξύ, ένα σημαντικό βιολογικό συστατικό του ελαιολάδου, αποτελεί πρωταρχικό συστατικό των λιπιδίων της μεμβράνης και βοηθά στη ρύθμιση των δομών της μεμβράνης, καθώς έχει την ικανότητα να ενσωματώνεται στα φωσφολιπίδια, κάτι που προσφέρει διάφορα οφέλη στη σύνθεση των κυττάρων. Θεωρείται επίσης ότι οι μεμβράνες που είναι πλούσιες σε ελαϊκό οξύ έχουν αυξημένη ευκαμψία, ώστε να προάγουν τη μεταφορά γλυκόζης μέσω του GLUT4 στα κύτταρα και να βοηθούν στην αναστροφή της ινσουλινοαντίστασης που προκαλείται από τα κορεσμένα λιπαρά οξέα.

Μια παρακολούθηση 8,1 ετών μιας τυχαιοποιημένης δοκιμής 4 ετών, που δημοσιεύθηκε στο Diabetes Care, 2014, αξιολόγησε τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις δύο διατροφικών παρεμβάσεων σε 215 υπέρβαρους συμμετέχοντες με νεοδιαγνωσμένο διαβήτη τύπου 2. Μια δίαιτα MedDiet χαμηλή σε υδατάνθρακες (LCMD) (λιγότερο από 50% υδατάνθρακες) συγκρίθηκε με μια τυπική δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά (λιγότερο από 30% λιπαρά) ως προς την ανάγκη για αντιυπεργλυκαιμικά φάρμακα. Η LCMD οδήγησε σε σημαντικά μεγαλύτερη μείωση των επιπέδων HBA1c, υψηλότερο ποσοστό ύφεσης του διαβήτη και διαφορά 2 ετών στην ανάγκη για φάρμακα για τον διαβήτη σε σύγκριση με τη δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά.

Η δυσλιπιδαιμία είναι συνέπεια του μεταβολικού συνδρόμου και είναι συχνή σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Μια in vitro μελέτη σε ηπατικά κύτταρα αρουραίων, που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Nutritional Biochemistry το 2014, έδειξε ότι η υδροξυτυροσόλη, η τυροσόλη και η ελευροπεΐνη, φαινόλες που υπάρχουν στο EVOO, αναστέλλουν τη σύνθεση λιπαρών οξέων και τριγλυκεριδίων, υποστηρίζοντας άλλες έρευνες που δείχνουν ότι το ελαιόλαδο ασκεί θετικά οφέλη στα επίπεδα χοληστερόλης.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Clinical Nutrition το 2013, τυχαιοποίησε 110 ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο σε τρεις ομάδες: Μεσογειακή Διατροφή + EVOO, Μεσογειακή Διατροφή + ξηροί καρποί ή δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά, προκειμένου να διερευνήσει την επίδραση της Μεσογειακής Διατροφής στους συστηματικούς οξειδωτικούς βιοδείκτες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, σε σύγκριση με τη δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά, η Μεσογειακή Διατροφή μείωσε την οξειδωτική βλάβη στα λιπίδια και το DNA σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο.

Αυτή δεν είναι μια εξαντλητική λίστα των ερευνών που εξετάζουν τα οφέλη του ελαιολάδου στη θεραπεία και τη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2, αλλά απλώς μια σύντομη ανασκόπηση των πρόσφατων στοιχείων. Ωστόσο, η έρευνα φαίνεται να δείχνει ότι το ελαιόλαδο, οι φαινόλες, οι πολυφαινόλες και οι ιδιότητές του μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση ορισμένων από τους βασικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και την εξέλιξη του διαβήτη τύπου 2, αποτελώντας μια κατάλληλη σύσταση ως μέρος μιας υγιεινής διατροφικής παρέμβασης.

---