Η έκτιση ποινής στο τελευταίο νησιωτικό σωφρονιστικό ίδρυμα της Ιταλίας σημαίνει παραγωγή ελαιολάδου

Μερικά από τα πιο όμορφα και παρθένα νησιά του κόσμου είναι φυλακές. Σημεία που κόβουν την ανάσα — από το νησί Μπαστόι στη Νορβηγία έως το Ιβαχίν στις Φιλιππίνες — φιλοξενούν ή έχουν φιλοξενήσει σωφρονιστικές αποικίες.

Η αναγκαστική απομόνωση έχει οδηγήσει σε ένα αναπόφευκτο παράδοξο: την παραφροσύνη του εγκλήματος και τον θρίαμβο της δημιουργίας.

Η τελευταία νησιωτική φυλακή της Ιταλίας είναι η Γκοργκόνα.

Εδώ, κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης των κρατουμένων, πραγματοποιείται ένα μικρό θαύμα: οι κρατούμενοι παράγουν εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Επιπλέον, το νησί είναι η γενέτειρα μιας εξαιρετικά σπάνιας ποικιλίας ελιάς που αριθμεί μόνο μερικές δεκάδες φυτά: η Bianca di Gorgona.

Το νησί βρίσκεται στο Εθνικό Πάρκο του Αρχιπελάγους της Τοσκάνης, ένα θαλάσσιο πάρκο στις επαρχίες Γκροσέτο και Λιβόρνο της Τοσκάνης, που περιλαμβάνει μια ομάδα νησιών, μεταξύ των οποίων η Έλβα, το νησί Τζίλιο και το Μοντεκρίστο.

Εδώ, μια πρότυπη φυλακή φιλοξενεί 60 κρατούμενους, εκ των οποίων τουλάχιστον 50 είναι ελεύθεροι να ζουν στον ανοιχτό αέρα, χωρίς να είναι κλειδωμένοι σε κελιά, ασχολούμενοι με αγροτικές εργασίες και τη φροντίδα των ζώων της φάρμας. Μόνο με την απογευματινή απαγόρευση κυκλοφορίας πρέπει να επιστρέφουν στα δωμάτιά τους.

Εκτός από ένα ξυλουργείο και ένα μηχανουργείο, οι κρατούμενοι φροντίζουν περίπου 250 ζώα, μεταξύ των οποίων βοοειδή, πρόβατα, χοίρους και πουλερικά. Διατηρούν μελισσοκομείο, διαχειρίζονται τυροκομείο και αρτοποιείο και παράγουν κρασί Vermentino και Ansonica από έναν αμπελώνα περίπου 5 στρεμμάτων.

Από έναν ελαιώνα που αποτελείται από 1.000 δέντρα των ποικιλιών Leccino, Moraiolo και Bianca di Gorgona, ένα μικρό μέρος είναι αφιερωμένο στην παραγωγή ελαιολάδου.

«Η Σωφρονιστική Αποικία της Γκοργκόνα είναι το αποτέλεσμα ενός σπουδαίου έργου της Διοίκησης Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων», δήλωσε ο Ειδικός Επιθεωρητής Μάριο Πασκάλ. «Η ευκαιρία εργασίας που προσφέρεται στους κρατούμενους που έχουν τοποθετηθεί στο νησί είναι μοναδική στην Ιταλία. Εκπαιδεύονται και προετοιμάζονται για την επανένταξή τους στην κοινωνία, αφού εκτίσουν την ποινή τους».

Μετά από μια διετή διακοπή στην παραγωγή ελαιολάδου λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, αυτή τη σεζόν συλλέχθηκαν περίπου 300 κιλά ελιές Bianca di Gorgona.

«Από περίπου 30 φυτά της αυτόχθονης ποικιλίας αποκομίσαμε περίπου 40 λίτρα ενός φωτεινού πράσινου, ελαφρώς φρουτώδους μονοποικιλιακού εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, με νότες φρεσκοκομμένου χόρτου», εξήγησε ο Τεχνικός Διευθυντής Γεωργίας Federico Falossi.

Μετά τη συγκομιδή, οι ελιές πιέστηκαν αμέσως σε ένα ελαιοτριβείο στην Casciana Terme, στην επαρχία της Πίζας. Υπάρχει ένα ελαιοτριβείο στο νησί, αλλά θα ήταν πολύ δύσκολο να τεθεί ξανά σε λειτουργία, αφού παρέμενε αδρανές για δύο χρόνια, για τη μικρή ποσότητα ελιών που συλλέχθηκε. «Ευχόμαστε να έχουμε σύντομα μια πλούσια συγκομιδή για να το θέσουμε ξανά σε λειτουργία», πρόσθεσε ο Falossi.

«Την πρώτη φορά που έφτασα στο νησί ήμουν διστακτικός», λέει ο γεωπόνος, «αλλά μετά άλλαξα γνώμη. Οι κρατούμενοι εργάζονται με φροντίδα και πάθος. Παρακολουθούν μαθήματα κατάρτισης, συσσωρεύοντας γνώσεις που θα τους φανούν χρήσιμες όταν αποφυλακιστούν. Και μπορείς να νιώσεις την αφοσίωσή τους στην ποιότητα των προϊόντων του νησιού».

Η έρευνα για τον προσδιορισμό της σπάνιας αυτόχθονης ποικιλίας ολοκληρώθηκε το 2012 από τον γεωπόνο Francesco Presti, σε συνεργασία με τον Claudio Cantini, ερευνητή στο Ινστιτούτο Δέντρων και Ξυλείας του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ιταλίας.

Η μορφολογική και γενετική ανάλυση αποκάλυψε ότι το φυτό έχει ένα ιδιόμορφο μοριακό προφίλ, διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο — μια νέα ποικιλία που χρειαζόταν μια νέα ονομασία. «Η κόρη μου ονομάζεται Bianca και όταν έπρεπε να επιλέξουμε την ονομασία για τη νέα ποικιλία, επέλεξα Bianca di Gorgona προς τιμήν της», ομολόγησε ο Francesco Presti.

Τα όμορφα αιωνόβια δέντρα του νησιού φυτεύτηκαν πιθανώς από Καρθουσιανούς μοναχούς, οι οποίοι ζούσαν σε ένα μοναστήρι εδώ μέχρι τα τέλη του 1700. Η απομόνωση αυτού του οικοσυστήματος συνέβαλε πιθανώς στην ανάπτυξη της μοναδικής ποικιλίας, καθώς και άλλων ειδών φυτών και ζώων.

Δεδομένου ότι οι ιδιαίτερες συνθήκες του νησιού καθιστούν δύσκολη την πρόσβαση σε όλες τις ελιές, ορισμένα φυτά βρίσκονται πλέον ενσωματωμένα σε μια δασώδη περιοχή.

Η γηγενής ποικιλία φαίνεται να είναι πολύ ανθεκτική, παρά τον άνεμο και το αλάτι λόγω της αδιάκοπης έκθεσης στο θαλασσινό νερό, και είναι δυνατό να ληφθεί ένα πολύ καλό προϊόν ακόμη και με βιολογική καλλιέργεια, με μέση περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες και υψηλή περιεκτικότητα σε τοκοφερόλη, σύμφωνα με χημικές αναλύσεις.