Μια μελέτη διαπιστώνει ότι τα δέντρα είναι λιγότερο αποτελεσματικά στην αποθήκευση άνθρακα σε έναν πιο ζεστό και ξηρό κόσμο
Οι υψηλές θερμοκρασίες και η έλλειψη νερού μπορούν να προκαλέσουν στρες στα δέντρα σε όλο τον κόσμο, με αποτέλεσμα να εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα αντί να το απορροφούν.
Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), η υψηλή συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα της Γης προκαλεί ασφυξία στα δέντρα των θερμών περιοχών του πλανήτη, με αποτέλεσμα να αναστρέφεται η φυσιολογική τους λειτουργία.
«Διαπιστώσαμε ότι τα δέντρα σε θερμότερα και ξηρότερα κλίματα ουσιαστικά βήχουν αντί να αναπνέουν», δήλωσε ο Max Lloyd, επίκουρος καθηγητής γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Penn State των Ηνωμένων Πολιτειών και κύριος συγγραφέας της μελέτης. «Εκπέμπουν CO2 πίσω στην ατμόσφαιρα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι τα δέντρα σε πιο δροσερές και υγρές συνθήκες».
Κατά τη διάρκεια της φωτοσύνθεσης, τα δέντρα χρησιμοποιούν το φως του ήλιου, το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα για να δημιουργήσουν τα ενεργειακά τους καύσιμα. Ωστόσο, όταν υποβάλλονται σε στρες λόγω υψηλών θερμοκρασιών ή περιορισμένης παροχής νερού, απελευθερώνουν το διοξείδιο του άνθρακα πίσω στην ατμόσφαιρα σε μια διαδικασία που ονομάζεται φωτοαναπνοή.
Δείτε επίσης: Οι ειδικοί υποστηρίζουν τις ελιές σε έναν θερμότερο και ξηρότερο κόσμοΟι ερευνητές ανέλυσαν ένα παγκόσμιο σύνολο δεδομένων δειγμάτων ιστών δέντρων για να εκτιμήσουν την ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που απελευθερώνουν τα δέντρα κατά τη φωτοαναπνοή.
Διαπίστωσαν ότι η φωτοαναπνοή μπορεί να επιταχυνθεί έως και 100% σε θερμότερα κλίματα, ειδικά όταν το νερό είναι σπάνιο. Σε υποτροπικά κλίματα, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων εκτάσεων των μεσογειακών χωρών, τα δέντρα εισέρχονται σε φωτοαναπνοή όταν οι μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες υπερβαίνουν περίπου τους 20 °C.
Το εύρημα αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι τα δέντρα σε θερμότερες κλιματικές ζώνες δεν μπορούν πλέον να λειτουργούν ως δεξαμενές άνθρακα για την αντιστάθμιση των εκπομπών άνθρακα της ανθρωπότητας.
Με την αποθήκευση και την απελευθέρωση άνθρακα, τα δέντρα διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση του «κύκλου του άνθρακα», της συνεχούς κίνησης του άνθρακα από τη γη και το νερό μέσω της ατμόσφαιρας και των ζωντανών οργανισμών, μια διαδικασία θεμελιώδης για όλες τις μορφές ζωής στον πλανήτη.
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η αλλαγή της χρήσης της γης και οι ανθρωπογενείς εκπομπές άνθρακα από την καύση άνθρακα και φυσικού αερίου, μπορούν να διαταράξουν τον κύκλο του άνθρακα της Γης.
Το Υπουργείο Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών έχει υπολογίσει ότι τα δέντρα και τα άλλα φυτά του κόσμου μπορούν να απορροφήσουν περίπου το 25% του διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα από ανθρώπινες δραστηριότητες. Ωστόσο, οι επιστήμονες αναμένουν ότι η ικανότητα των δέντρων να δεσμεύουν CO2 θα μειωθεί καθώς ο πλανήτης συνεχίζει να θερμαίνεται.
«Όταν σκεφτόμαστε το μέλλον του κλίματος, προβλέπουμε ότι το CO2 θα αυξηθεί, κάτι που θεωρητικά είναι καλό για τα φυτά, επειδή αυτά είναι τα μόρια που αναπνέουν», είπε ο Lloyd. «Αλλά έχουμε δείξει ότι θα υπάρξει μια αντιστάθμιση που ορισμένα επικρατούντα μοντέλα δεν λαμβάνουν υπόψη. Ο κόσμος θα ζεσταθεί, πράγμα που σημαίνει ότι τα φυτά θα είναι λιγότερο ικανά να απορροφήσουν αυτό το CO2.»
Εν τω μεταξύ, ο επιστήμονας που είχε παροτρύνει τον κόσμο να φυτέψει ένα τρισεκατομμύριο δέντρα για να παγιδεύσει τις ανθρωπογενείς εκπομπές άνθρακα έκανε πίσω στη σύστασή του, υποστηρίζοντας ότι οι μαζικές φυτεύσεις δεν είναι η λύση που ισχυρίζονταν ότι είναι.
Σε μια μελέτη του 2019, ο Thomas Crowther, καθηγητής οικολογίας στο Πανεπιστήμιο ETH της Ζυρίχης στην Ελβετία, πρότεινε ότι θα μπορούσαν να φυτευτούν 1,2 τρισεκατομμύρια δέντρα στη Γη για να απορροφήσουν έως και τα δύο τρίτα των ανθρωπογενών εκπομπών άνθρακα.
Αν και η μελέτη του δέχτηκε κριτική από άλλους επιστήμονες, οι οποίοι υποστήριξαν ότι είχε υπερεκτιμήσει τη διαθέσιμη γη για την αποκατάσταση των δασών, προκάλεσε έναν αγώνα μεταξύ παγκόσμιων ηγετών και οργανώσεων για τη φύτευση δέντρων, αγνοώντας σε μεγάλο βαθμό τη δέσμευσή τους για τη μείωση των εκπομπών.
Στη σύνοδο κορυφής για το κλίμα COP28 τον Δεκέμβριο, ο Crowther προέτρεψε τις χώρες του κόσμου να σταματήσουν το «greenwashing» – την πρακτική της διατύπωσης παραπλανητικών ή ψευδών ισχυρισμών σχετικά με τα περιβαλλοντικά οφέλη ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, την οποία η ίδια η μελέτη του είχε προωθήσει.
«Η εξάλειψη του greenwashing δεν σημαίνει να σταματήσουμε να επενδύουμε στη φύση», είπε. «Σημαίνει να το κάνουμε σωστά. Σημαίνει να διανέμουμε τον πλούτο στους αυτόχθονες πληθυσμούς, τους αγρότες και τις κοινότητες που ζουν με τη βιοποικιλότητα.»
Σε πρόσφατο άρθρο του, ο Crowther έγραψε ότι η διατήρηση των υφιστάμενων δασών μπορεί να έχει σημαντικότερη επίδραση στη μείωση των εκπομπών άνθρακα από τη φύτευση νέων δέντρων που θα χρησιμοποιηθούν ως αποθέτες άνθρακα.