Kötü hasadın ardından bazı Faslı üreticiler için bir umut ışığı
Zeytinyağı üretimi, bir önceki hasat dönemindeki düşük seviyelerden toparlandı, ancak beş yıllık ortalamanın oldukça altında kaldı. Yine de bazı üreticiler, ödül kazanan kalitesini kutladı.
Fas’ta hayal kırıklığı yaratan bir hasat dönemi, az sayıda üretici için bazı iyi haberlerle sona erdi.
Ziraat mühendisi ve Fas’ın zeytinyağına özel ilk yüksek lisans programının koordinatörü Adil Bajoub, Olive Oil Times’a verdiği demeçte, Fas’ın 2023/24 hasat yılında 109.836 ton zeytinyağı üretmesinin beklendiğini söyledi.
Başlangıçtaki kuraklık endişe yaratmış olsa da, Marakeş'te son zamanlarda yağan yağmurlar önümüzdeki sezon için beklentilerimizi olumlu yönde etkiledi.
Bu rakam, 106.000 tonluk ilk beklentiyi ve geçen yılın verimini (Uluslararası Zeytin Konseyi tarafından 156.000 tondan 107.000 tona revize edilen) aşsa da, 160.000 tonluk beş yıllık ortalamanın önemli ölçüde altında kalmaktadır.
Fas Zeytin Sektörlerarası Federasyonu Başkanı Rachid Benali, yerel basına yaptığı açıklamada, hasat öncesi aylarda yağışların yetersiz kalmasının, yağ birikiminin daha önce beklenenin çok altında kalmasına neden olduğunu söyledi.
Ayrıca bakınız: Fas'ın en iyi sızma zeytinyağları“Kuru bölgelerde üretim asgari düzeydeydi,” dedi. “Zeytin meyve tutumu iyi olan bölgelerde bile zeytinler çok küçüktü. Yağ verimi yüzde 20 ila 22’ye ulaşmak yerine yüzde 10 ile 15 arasında kaldı.”
Ancak, bölgedeki bazı çiftçiler ve yağ üreticileri yine de ödül kazanacak kalitede ürünler elde etti. Üç üretici, 2024 NYIOOC Dünya Zeytinyağı Yarışması’nda bir Altın Ödül ve iki Gümüş Ödül kazandı.
Moresh markasıyla Gümüş Ödül kazanan CHO America’nın CEO’su Wajih Rekik, “Yağış eksikliğine rağmen bu yılki hasat beklenenden daha iyi geçti” dedi.
“Zeytinyağımızın kalitesi yüksekti ve üretimimizin büyük bir kısmında asitlik seviyesi yüzde 0,2’nin altında kaldı,” diye ekledi. “Başlangıçtaki kuraklık endişe yaratmış olsa da, Marakeş’te son zamanlarda yağan yağmurlar önümüzdeki sezon için umutlarımızı artırdı.”
CHO Group, Tunus’un en büyük zeytinyağı üreticisi olmasının yanı sıra, Marakeş yakınlarında 280 hektarlık zeytinlikleri de işletiyor.
Şirket verilerine göre, CHO Group bu hasat yılında 600 ton Moresh sızma zeytinyağı ihraç edecek ve Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada ana ihracat pazarları olacak. “2024 yılındaki satışlarımız 2023’e kıyasla dört katına çıktı,” dedi Rekik.
Marakeş'in yaklaşık 400 kilometre kuzeydoğusunda, Noor Fès markasının arkasındaki üreticiler de nispeten başarılı bir hasat ve organik Picholine zeytinyağıyla Altın Ödül'ü kutladı. Aile, Saïss yakınlarında yaklaşık 300 hektarlık bir alanda zeytin ağaçları yetiştiriyor.
Noor Fès'in arkasındaki üreticiler, yerel Picholine çeşidinin Fas'ta iklim değişikliğiyle ilgili zorlukların üstesinden gelmenin anahtarı olduğuna inanıyor. (Fotoğraf: Noor Fès)
Şirketin genel müdürü Ghizlane Tazi, “Bu yılki hasat gerçekten çok iyiydi” dedi. “Üretimimiz geçen yıla kıyasla istikrarlı: yaklaşık 400 ton sızma zeytinyağımız var.”
Tazi, şirketin dayanıklılığını zeytinliklere yaptığı yatırımlara ve tarımsal uygulamalara bağladı. Yine de, devam eden kuraklık ve şiddetli sıcak dalgalarının ülkedeki birçok zeytinyağı üreticisi üzerinde yarattığı etkiyi kabul etti.
“Dayanıklı ve verimli bir damla sulama sistemimiz var,” diyen Tazi, Picholine zeytinlerinin genellikle nisan başında çiçek açtığını, bu sayede diğer çeşitlerin çiçek açtığı mayıs ayında yaşanan şiddetli sıcak dalgalarından ve kuru rüzgarlardan etkilenmediklerini ekledi.
“Sulamayı titizlikle yöneterek ve uygun ağaç budaması ile zeytin ağacının verim dalgalanmasının etkilerini en aza indirip, tomurcukları korumak için elle toplama yaparak,” Noor Fès, diğer üreticilerin yaşadığı aşırı üretim düşüşlerinden kaçınabildi, dedi Tazi.
Buna ragarda, ülke giderek daha sıcak ve kuru hale geldikçe Faslı üreticiler ve yetkililer iklim değişikliğin etkileri konusunda endişeli olmaya devam ediyor. Bu durum, özellikle sulanmayan ülke zeytinliklerinin yüzde 40’unda hissedilecek.
Rekik, “Temel endişelerimiz, zeytinyağı endüstrisi için önemli zorluklar oluşturan küresel ısınma ve yağmur eksikliğinin etkileri etrafında dönüyor” dedi. “Üretim ve perakende fiyatlarındaki dalgalanma, alıcıların alternatif yağlara yönelmesi nedeniyle zeytinyağı tüketimini azaltma riski taşıyor.”
Bajoub, zeytinliklerdeki ilk işaretlerin, kıtanın en büyük ikinci zeytinyağı üreticisi olan bu Kuzey Afrika ülkesi için bir başka zorlu hasat dönemine işaret ettiğini ekledi.
“Meknes bölgesindeki bazı bahçelere yaptığım ziyaretler sırasında gözlemlediklerime göre, iklim değişikliğinin bu mahsul üzerinde önemli bir etkisi var: aslında, [baharın başlarında] yağan yağmurlar umut vermişti, ancak çiçeklenme süreci kesintiye uğradı; bazı ağaçlar tam çiçek açmışken, bazıları ise çiçek açmaya yeni başlamış, hatta hiç çiçek açmamış” dedi.
“2024/25 hasat yılında bir kez daha üretimde düşüş bekleyebiliriz,” diye ekledi Bajoub. “En azından Meknes bölgesinde, üretimin ortalamanın altında olacağından eminim.”
Zorluklara rağmen Tazi, Faslı üreticilerin yerel çeşitleri benimsemek, modern sulama sistemlerine yataırım yapmak ve hasat konusunda en iyi uygulamaları izlemek suretiyle bu duruma uyum sağlayabileceklerine inanıyor.
“İklim öngörülemez ve tüm bölgede değişkenlik gösteriyor, bu nedenle dalgalanma eğilimi var,” diye ekledi. “Yine de iyimseriz.”