Η Ε.Ε. θα σταματήσει τις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από την αποδάσωση
Με την υιοθέτηση του νέου κανονισμού, οι ευρωπαίοι νομοθέτες ελπίζουν να επηρεάσουν την παγκόσμια παραγωγή αγαθών και να προστατεύσουν τα δάση.
Μια συμφωνία που μόλις επιτεύχθηκε μεταξύ των δύο νομοθετικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) θα θέσει τέρμα στην εισαγωγή προϊόντων που παράγονται σε περιοχές όπου έχει πραγματοποιηθεί αποδάσωση. Οι νέοι κανόνες θα υποχρεώσουν την ΕΕ, ως τον σημαντικότερο οικονομικό χώρο των 27 κρατών-μελών, να σταματήσει την εισαγωγή πολλών προϊόντων που προέρχονται από φοινικέλαιο, ξυλεία, σόγια, καφέ, κακάο, καουτσούκ και βοδινό κρέας.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα υιοθετήσουν σύντομα επίσημα τον κανονισμό. Μετά από δύο χρόνια, ο κατάλογος θα επανεξεταστεί και ενδέχεται να προστεθούν και άλλα προϊόντα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σημαντικός καταναλωτής των εμπορευμάτων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο και είναι γνωστό ότι οι εισαγωγές της διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη σταδιακή απώλεια της δασικής κάλυψης.
Δείτε επίσης: Η Ε.Ε. προχωρά στην απαγόρευση των εισαγωγών που προέρχονται από την αποδάσωση, συμπεριλαμβανομένου και μέρους του φοινικέλαιουΣύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), από το 1990 έως το 2020, χάθηκαν 420 εκατομμύρια εκτάρια δασών, κυρίως λόγω της μετατροπής τους σε γεωργικές εκτάσεις και άλλων χρήσεων. Η έκταση αυτή είναι περίπου ίση με την έκταση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία καλύπτει 423,4 εκατομμύρια εκτάρια.
«Η μεγάλης κλίμακας εμπορική γεωργία (κυρίως η εκτροφή βοοειδών και η καλλιέργεια σόγιας και ελαιοφοινίκων) αντιπροσώπευε το 40% της αποδάσωσης των τροπικών δασών μεταξύ 2000 και 2010, ενώ η τοπική γεωργία αυτοσυντήρησης ένα επιπλέον 33%», σημειώνεται στην τελευταία έκθεση της FAO για την αποδάσωση.
Η τεχνολογία θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη νέα υποδομή εισαγωγών, καθώς οι επιχειρήσεις θα χρησιμοποιούν την παρακολούθηση μέσω GPS για να προσδιορίζουν με ακρίβεια την προέλευση των προϊόντων τους.
Σύμφωνα με σημείωμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι νέοι κανόνες θα μειώσουν επίσης τα γραφειοκρατικά εμπόδια τόσο για τους φορείς εκμετάλλευσης όσο και για τις αρχές. Οι μικρές εταιρείες θα μπορούν να συνεργάζονται με μεγάλες εταιρείες για την προετοιμασία των δηλώσεων δέουσας επιμέλειας που σχετίζονται με τα εξαγόμενα εμπορεύματα.
Ο νέος κανονισμός χρησιμοποιεί τον όρο «υποβάθμιση των δασών». Ο όρος αυτός, που έχει δανειστεί από τον FAO, ορίζεται ως «οι διαρθρωτικές αλλαγές στη δασική κάλυψη, οι οποίες λαμβάνουν τη μορφή μετατροπής φυσικά αναγεννημένων δασών και πρωτογενών δασών σε δασικές φυτείες και άλλες δασώδεις εκτάσεις, καθώς και της μετατροπής πρωτογενών δασών σε φυτεμένα δάση».
Όπως σημειώνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο νέος κανονισμός ορίζει ως καταληκτική ημερομηνία την 31η Δεκεμβρίου 2020. Αυτό σημαίνει «ότι μόνο προϊόντα που έχουν παραχθεί σε εκτάσεις που δεν έχουν υποστεί αποδάσωση ή υποβάθμιση των δασών μετά την εν λόγω ημερομηνία θα επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά της Ένωσης ή να εξάγονται».
Άλλα μέτρα θα περιλαμβάνουν ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης, το οποίο απονέμει συγκεκριμένη βαθμολογία κινδύνου με βάση την αποδάσωση σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εξωτερικούς εταίρους. Οι κατηγορίες κινδύνου (χαμηλός, μέσος, υψηλός) θα επηρεάζουν το επίπεδο γραφειοκρατίας και τα είδη των διαδικασιών ελέγχου που απαιτούνται για την εξαγωγή.
Μια βαθμολογία υψηλού κινδύνου θα ενεργοποιήσει επίσης αυστηρότερους ελέγχους στα εμπορεύματα, με ελέγχους σε έως και 9% των επιχειρήσεων. Οι χώρες με βαθμολογία μέσου κινδύνου θα υποβάλλονται σε ελέγχους στο 3% των επιχειρήσεων, ενώ εκείνες με βαθμολογία χαμηλού κινδύνου θα υποβάλλονται σε ελέγχους στο 1% των επιχειρήσεων.
«Η συμφωνία λαμβάνει επίσης υπόψη πτυχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συνδέονται με την αποδάσωση, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ελεύθερης, εκ των προτέρων και ενημερωμένης συγκατάθεσης των αυτοχθόνων πληθυσμών», έγραψε το Συμβούλιο.
Τα πρόστιμα θα είναι «ανάλογα με την περιβαλλοντική ζημία και την αξία των σχετικών εμπορευμάτων ή προϊόντων». Το ελάχιστο πρόστιμο θα ισούται με τουλάχιστον το 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών του φορέα εκμετάλλευσης στις εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον, ο φορέας εκμετάλλευσης θα αποκλείεται προσωρινά από τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων και από την πρόσβαση σε δημόσια χρηματοδότηση.
Μετά την επίσημη κύρωση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο νέος κανονισμός θα δώσει στους μεγάλους φορείς 18 μήνες και στους μικρούς φορείς 24 μήνες για να προσαρμοστούν στους νέους κανόνες.