Καρδιομεταβολικά οφέλη της μεσογειακής διατροφής με ελαιόλαδο σε άτομα με διαβήτη τύπου 2
Η τήρηση ενός μεσογειακού διατροφικού προτύπου προσφέρει ένα ευρύ φάσμα μακροπρόθεσμων οφελών για την υγεία, όσον αφορά τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης και τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.
Το σωματικό βάρος, η χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση (ΑΠ), τα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης καθώς και η λειτουργία του μεταβολισμού, το οξειδωτικό στρες και η φλεγμονή αποτελούν όλοι καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου που μπορούν να επηρεαστούν από τις διατροφικές επιλογές του ατόμου. Η μεσογειακή διατροφή (MedDiet) θεωρείται ένα από τα πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα και χαρακτηρίζεται από υψηλή κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, ελαιολάδου, ξηρών καρπών, σπόρων, ψαριών και πουλερικών.
Επί του παρόντος, ο κόσμος αντιμετωπίζει επιδημικές διαστάσεις όσον αφορά τα άτομα που διαγιγνώσκονται με διαβήτη τύπου 2. Ο διαβήτης τύπου 2 είναι κατά κύριο λόγο μια ασθένεια που σχετίζεται με τον τρόπο ζωής και μια μεταβολική πάθηση που συνοδεύεται από πολλούς από τους παραπάνω μεταβολικούς παράγοντες, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων. Σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία, «τουλάχιστον το 68% των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω με διαβήτη πεθαίνουν από κάποια μορφή καρδιακής νόσου, ενώ το 16% πεθαίνει από εγκεφαλικό επεισόδιο».
Τα τελευταία χρόνια, μια σημαντική πρόοδος στη διατροφική επιστήμη έχει αναγνωρίσει ότι το διατροφικό πρότυπο ενός ατόμου είναι πιο σημαντικό από την επιλεκτική πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Ένα διατροφικό πρότυπο πλούσιο σε πολλούς συνδυασμούς θρεπτικών συστατικών και ενώσεων, όπως το πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής (MedDiet), μπορεί να προσφέρει ένα συνολικό συνεργιστικό αποτέλεσμα που μειώνει σημαντικά τους κινδύνους για την υγεία και παρέχει ευεργετικά οφέλη για την υγεία.
Μια πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Endocrine» εξέτασε το πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής σε σχέση με διάφορους καρδιομεταβολικούς παράγοντες που σχετίζονται με τον κίνδυνο και τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2 και, σε σύγκριση με τις δίαιτες ελέγχου, κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:
Όσον αφορά την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2, η αυστηρότερη τήρηση του μεσογειακού διατροφικού προτύπου μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 κατά 18-40 τοις εκατό. Για όσους ακολουθούν τη μεσογειακή διατροφή, η πιθανότητα ύφεσης του μεταβολικού συνδρόμου είναι 34-74 τοις εκατό. Όσον αφορά τον γλυκαιμικό έλεγχο, σε σύγκριση με τις δίαιτες ελέγχου, η μεσογειακή διατροφή μείωσε το HbA1c κατά 0,30-0,47 τοις εκατό. Επιπλέον, ακολουθώντας τη Μεσογειακή Διατροφή με περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες κάτω του 50%, οι ασθενείς παρουσίασαν υψηλότερο ποσοστό πλήρους ύφεσης: 14,7% τον πρώτο χρόνο και 5% τον έκτο χρόνο, σε σύγκριση με 4% και 0% αντίστοιχα για τη δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά.
Όσον αφορά τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, συνολικά οι μελέτες δείχνουν μείωση της περιφέρειας μέσης κατά 42 cm, μείωση της ολικής χοληστερόλης κατά 5,4 έως 8,9 mg/dl, μείωση των τριγλυκεριδίων κατά 6,14 mg/dl, αύξηση της χοληστερόλης HDL κατά 1,17 mg/dl, μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 2,35 mmHg και μείωση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 1,5 mmHg. Η τήρηση της μεσογειακής διατροφής (MedDiet) μειώνει το συνολικό σωματικό βάρος κατά 0,29 έως 2,2 kg σε σύγκριση με τις δίαιτες ελέγχου. Συνολικά, τα άτομα που ακολουθούν τη Μεσογειακή Διατροφή για μέσο χρονικό διάστημα 4,8 ετών παρουσιάζουν 28-30 τοις εκατό μειωμένο κίνδυνο κλινικών καρδιαγγειακών επεισοδίων, όπως έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο.
Οι προτεινόμενοι μηχανισμοί για τις ευεργετικές επιδράσεις της μεσογειακής διατροφής στους καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου του διαβήτη τύπου 2 είναι η αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική φύση του διατροφικού προτύπου. Η μετάβαση από τροφές χαμηλής ποιότητας, όπως τα ραφιναρισμένα σάκχαρα, τα άμυλα, τα τρανς λιπαρά και τα τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας, σε τροφές υψηλής ποιότητας που περιέχουν φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και πολυφαινόλες, επηρεάζει θετικά το ανοσοποιητικό σύστημα, μειώνοντας το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονώδη αλυσιδωτή αντίδραση.
Η φλεγμονή συνδέεται με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία δεν αποτελεί μόνο πρόδρομο για τη διάγνωση του διαβήτη τύπου 2, αλλά και μια διαρκή πρόκληση για όσους έχουν ήδη διαγνωστεί με διαβήτη. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η κυκλοφορία των προφλεγμονωδών μορίων μειώνεται σε όσους ακολουθούν ένα πρότυπο διατροφής τύπου Μεσογείου (MedDiet), το οποίο, με τη σειρά του, μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και την ενδοθηλιακή λειτουργία σε αγγειακό επίπεδο. Βελτιώσεις στην ενδοθηλιακή λειτουργία έχουν επίσης παρατηρηθεί σε διαβητικούς που ακολουθούν ένα πρότυπο διατροφής τύπου Μεσογείου.
Ένα άλλο ενδιαφέρον σημείο είναι ότι τα οφέλη που αποκομίζουν όσοι ακολουθούν τη Μεσογειακή Διατροφή φαίνεται να είναι διαρκή, σε σύγκριση με όσους ακολουθούν δίαιτες ελέγχου, όπως οι δίαιτες χαμηλών λιπαρών.