Η ελαιοκαλλιέργεια γύρω από τον «Ομφαλό του Κόσμου»

Οι φετινές εκτιμήσεις για την ελαιοπαραγωγή της πεδιάδας των Δελφών, που πήρε το όνομά της από το ιστορικό μαντείο του Απόλλωνα και θεωρούνταν από τους αρχαίους Έλληνες ως ο ομφαλός του κόσμου, είναι μάλλον απογοητευτικές.

Όταν η ξηρασία μειώνει δραστικά τις αποδόσεις, οι ιδιοκτήτες των ελαιώνων απογοητεύονται και στρέφονται προς τις αστικές εργασίες, οι οποίες είναι πιο επικερδείς, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος των ελαιώνων να παραμελείται. - Ηλίας Ξίρος, Πρόεδρος του Συνεταιρισμού της Άμφισσας

Η ελαιοκαλλιέργεια, η σημασία της οποίας για την τοπική οικονομία είναι δεύτερη μόνο μετά τον τουρισμό, έχει παρουσιάσει αναιμική ανάπτυξη και η τρέχουσα εκτίμηση των 4.000 τόνων είναι μόλις το ένα τρίτο της δυνητικής παραγωγικής ικανότητας της περιοχής.

Παρά το γεγονός ότι είναι η τρίτη πιο εξαγόμενη ποικιλία και ένα καταχωρημένο Προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), η τοπική ελιά γνωστή ως «Κονσερβολιά» ή Αμφίσα, που πήρε το όνομά της από την πόλη που βρίσκεται στις καταπράσινες πλαγιές του Παρνασσού, μέχρι πρόσφατα αποστέλλετο από τον συνεταιρισμό σε μεγάλα βαρέλια προς προορισμούς στο εξωτερικό.

Δείτε επίσης: Παραγωγή ελαιολάδου

Προβλήματα όπως η χαμηλή παραγωγικότητα, η έλλειψη ποιοτικού ελέγχου, η απουσία εγκαταστάσεων επεξεργασίας, η παραμέληση και η εγκατάλειψη της γης και η έλλειψη άρδευσης έχουν συσσωρευτεί και αποτελούν εμπόδια που αναστέλλουν την ανάπτυξη και απειλούν την οικονομική βιωσιμότητα του παλαιότερου και μεγαλύτερου ενιαίου ελαιώνα της χώρας.

Ωστόσο, τα πράγματα έχουν αρχίσει να βελτιώνονται τα τελευταία χρόνια, εν μέρει χάρη στην πρωτοβουλία που ανέλαβε ο Συνεταιρισμός της Αμφίσσας για τον εκσυγχρονισμό της ελαιοκαλλιέργειας μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων.

Τα προγράμματα αυτά στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας της παραγωγής και στην αναβάθμιση των εγκαταστάσεων του συνεταιρισμού, προκειμένου να συμβάλουν στην απελευθέρωση του οικονομικού δυναμικού του ελαιώνα των Δελφών.

Πώς οι Δελφοί έμειναν πίσω

Η πτώση της παραγωγής της ελιάς ΠΟΠ «Αμφίσα» ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980.

«Ο ελαιώνας έχει μεγάλη παραγωγική ικανότητα, αλλά οι αποδόσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες και τις βροχοπτώσεις, επειδή, δυστυχώς, οι περισσότεροι ελαιώνες δεν αρδεύονται», δήλωσε ο Ηλίας Ξίρος, πρόεδρος του Συνεταιρισμού της Άμφισσας. «Όταν η ξηρασία μειώνει τις αποδόσεις, οι ιδιοκτήτες των ελαιώνων απογοητεύονται και στρέφονται προς αστικές εργασίες, οι οποίες είναι πιο επικερδείς, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος του ελαιώνα να παραμελείται».

Οι τοπικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι έως και το 30% των ελαιώνων δεν καλλιεργείται συστηματικά, ενώ πάνω από το 70% δεν αρδεύεται.

Ο Χίρος πρόσθεσε επίσης: «Η φυσική μαύρη ελιά των Δελφών έχει ειδικές απαιτήσεις διαχείρισης, είναι ώριμος καρπός και πρέπει να μεταφέρεται με μεγάλη προσοχή, διότι, σε αντίθεση με τις πράσινες ελιές που είναι ξυλώδεις, η σάρκα της είναι μαλακή. Για τον λόγο αυτό, και επειδή η τιμή των ελιών δεν ήταν πάντα ελκυστική, πολλοί καλλιεργητές πούλησαν τις ελιές τους στα ελαιοτριβεία για την παραγωγή ελαιολάδου».

Οι μικρότερες συσκευασίες αυξάνουν τις τιμές παραγωγού

Η νέα επένδυση στις υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις του Συνεταιρισμού της Άμφισσας, οι οποίες λειτουργούν από το 2017, έχει δημιουργήσει νέες προοπτικές για τις ελιές της Άμφισσας.

Μέχρι το 2017, οι ελιές «Κονσερβολία» αποστέλλονταν σε βαρέλια των 150 κιλών ή σε δοχεία των 13 κιλών, με την τιμή παραγωγού να κυμαίνεται στα 1,40 ευρώ (1,60 δολάρια) ανά κιλό.

Ωστόσο, με τις νέες γραμμές συσκευασίας που αποτελούν μέρος της μονάδας επεξεργασίας, ο Συνεταιρισμός μπορεί πλέον να εμπορεύεται πράσινες ή μαύρες ελιές σε μικρές συσκευασίες.

«Φέτος αναμένουμε να παραλάβουμε 800 έως 900 τόνους στα νέα εργοστάσια και μπορούμε να συσκευάσουμε 200 έως 300 τόνους σε γυάλινα βάζα ή πλαστικές συσκευασίες, ξεκινώντας από 120 γραμμάρια έως το μέγεθος που μπορεί να απαιτήσει ο πελάτης», δήλωσε ο κ. Ξίρος. «Η τυποποίηση μπορεί να αυξήσει την τιμή παραγωγού σε περίπου 1,80 έως 1,90 ευρώ (2,06 έως 2,17 δολάρια) ανά κιλό για τα μέλη του Συνεταιρισμού».

Βελτίωση της παραγωγής βήμα προς βήμα

Κατά την τελευταία δεκαετία, ο Συνεταιρισμός της Άμφισσας ασχολήθηκε με τη βελτίωση των γεωργικών πρακτικών και των διαδικασιών μεταποίησης μέσω εθνικών και χρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση προγραμμάτων, εκ των οποίων το σημαντικότερο ήταν το τριετές πρόγραμμα που υλοποιήθηκε μεταξύ 2015 και 2018 με έμφαση στην ιχνηλασιμότητα.

«Καθώς οι καταναλωτές απαιτούν περισσότερες πληροφορίες για τα τρόφιμα που αγοράζουν, ξεκίνησε ένα πρόγραμμα που μας επιτρέπει να συμβαδίζουμε με τις νέες ανάγκες της αγοράς και να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την καταγραφή κάθε σταδίου της παραγωγής των ελιών που παράγουμε», δήλωσε η Πέγκι Καραγεώργου, γεωπόνος του Συνεταιρισμού και υπεύθυνη για το τριετές πρόγραμμα.

«Αυτή τη στιγμή διαθέτουμε αρχεία για κάθε παρτίδα ελιών που παραλαμβάνουμε, καθώς και για τις δεξαμενές στις οποίες αποθηκεύονται», πρόσθεσε. «Στο στάδιο της συσκευασίας επιλέγουμε και δημιουργούμε αρχεία για τους καρπούς, καθώς και για όλα τα υλικά που χρησιμοποιούνται σε κάθε συσκευασία. Έτσι, ανά πάσα στιγμή, ο Συνεταιρισμός έχει πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο κάθε δεξαμενής και μπορεί, αν χρειαστεί, να ανιχνεύσει το προϊόν μέχρι τον παραγωγό από τον οποίο προήλθαν οι ελιές. Αυτό σημαίνει ότι έχουμε μεγαλύτερη δυνατότητα να διενεργούμε πιο στοχευμένους ελέγχους ποιότητας».

Πόροι από το ίδιο πρόγραμμα χρησιμοποιήθηκαν επίσης για την εκπαίδευση και πιστοποίηση περίπου 580 μελών του Συνεταιρισμού Αμφίσσας σε ορθές γεωργικές πρακτικές.

Επιπλέον, αναβαθμίστηκε η υποδομή της μονάδας επεξεργασίας και αποκτήθηκε ένας διαχωριστής χρωμάτων για τη βελτίωση των διαδικασιών ποιοτικού ελέγχου.

Έργα άρδευσης σε εξέλιξη

Ένα μεγάλο έργο άρδευσης, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, αναμένεται να βελτιώσει περαιτέρω τις προοπτικές του ελαιώνα των Δελφών.

Το έργο προβλέπει υπόγειους αγωγούς μήκους 105 μιλίων, εκ των οποίων έχουν ήδη εγκατασταθεί περίπου 62 μίλια, με δύο σημεία άντλησης από τον αγωγό του Μόρνου προς την Άμφισσα και τον Χρύσο.

Η αξία του έργου ανέρχεται σε 20 εκατομμύρια ευρώ (22,9 εκατομμύρια δολάρια) και έχει σημειωθεί καθυστέρηση δύο ετών στην παράδοσή του.

Μετά από τροποποίηση της αρχικής μελέτης και της σχετικής σύμβασης, σύμφωνα με τον Βαγγέλη Κατσαγούνο, αναπληρωτή γραμματέα της Περιφέρειας Φωκίδας, το έργο, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ, προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2019.

Το Olive Oil Times και η ελληνική έκδοση Agronews συνεργάζονται για να σας παρουσιάσουν αγροτικές ειδήσεις από την Ελλάδα.

---