Η τήρηση της μεσογειακής διατροφής μπορεί να αναστρέψει τη γνωστική έκπτωση στους ηλικιωμένους
Νέα έρευνα δείχνει ότι η τήρηση της μεσογειακής διατροφής μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση των λειτουργιών της μνήμης και στην αναστροφή της γνωστικής έκπτωσης που οφείλεται στη γήρανση.
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Clinical Nutrition», ορισμένες από τις πιο συνηθισμένες επιπτώσεις της γήρανσης στις γνωστικές ικανότητες μπορούν να περιοριστούν με την τήρηση της μεσογειακής διατροφής.
Σε πολλές περιπτώσεις, η απώλεια μνήμης μπορεί να βελτιωθεί και η γνωστική φθορά μπορεί να σταματήσει ή να επιβραδυνθεί, διαπίστωσε η ομάδα των Ισπανών ερευνητών.
Διαπιστώσαμε ότι οι συμμετέχοντες παρουσίασαν μικρές έως μέτριες σημαντικές βελτιώσεις σε διάφορους γνωστικούς τομείς μετά από τρία χρόνια εφαρμογής της μεσογειακής διατροφής.
Ενώ η μεσογειακή διατροφή έχει αποδεδειγμένα οφέλη για την καρδιαγγειακή και γνωστική υγεία κάθε ατόμου, δεν ωφελούνται όλοι οι ασθενείς – ειδικά οι ηλικιωμένοι – στο ίδιο επίπεδο ή με τον ίδιο τρόπο. Αυτό υποδηλώνει την ανάγκη για εξαιρετικά στοχευμένες διατροφικές συστάσεις.
Δείτε επίσης: Νέα για την υγείαΣύμφωνα με τους ερευνητές, η νέα μελέτη βελτιώνει την κατανόηση των συσχετίσεων μεταξύ γνωστικής απόδοσης και απώλειας βάρους, προσθέτοντας περαιτέρω στοιχεία για τα γνωστικά οφέλη που συνδέονται με την καλύτερη τήρηση της μεσογειακής διατροφής.
«Μελετήσαμε τις διαχρονικές σχέσεις μεταξύ γνωστικών λειτουργιών, δείκτη μάζας σώματος, σωματικής δραστηριότητας και ποιότητας ζωής σε ηλικιωμένους ενήλικες που ακολουθούν τη μεσογειακή διατροφή», έγραψαν οι ερευνητές.
Εστιάζοντας σε ένα δείγμα 487 εθελοντών, ανδρών και γυναικών, ηλικίας 65 ετών κατά μέσο όρο, οι συγγραφείς της μελέτης διαπίστωσαν μετρήσιμες βελτιώσεις χάρη στη Μεσογειακή Διατροφή. Όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος στη δοκιμή Predimed-Plus, μια σημαντική μελέτη στην οποία συνέβαλαν δεκάδες ισπανικά ερευνητικά κέντρα και η οποία εστίαζε στις επιδράσεις της Μεσογειακής Διατροφής σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής.
«Κατά την έναρξη της μελέτης, οι συμμετέχοντες ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι και πληρούσαν τουλάχιστον τρία κριτήρια για το μεταβολικό σύνδρομο, συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης, της υπεργλυκαιμίας, του υπερβολικού λίπους στη μέση, της χαμηλής χοληστερόλης HDL και των υψηλών επιπέδων τριγλυκεριδίων», αναφέρεται σε δελτίο τύπου.
«Διαπιστώσαμε ότι οι συμμετέχοντες παρουσίασαν μικρές έως μέτριες σημαντικές βελτιώσεις σε διάφορους γνωστικούς τομείς μετά από τρία χρόνια παρέμβασης με τη μεσογειακή διατροφή», δήλωσε η Ναταλία Σολντεβίλα-Ντομενέχ, ερευνήτρια νευροεπιστημών στο Ιατρικό Ερευνητικό Ινστιτούτο του Νοσοκομείου Del Mar στη Βαρκελώνη, στην Olive Oil Times.
Οι βελτιώσεις περιλάμβαναν τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη χωρική και οπτική μνήμη, καθώς και τη λεκτική μνήμη, τις ικανότητες κίνησης και δράσης, τον βαθμό προσοχής και αναστολής.
«Οι γνωστικές βαθμολογίες ομαδοποιήθηκαν στη συνέχεια σε μνήμη, εκτελεστικές λειτουργίες και συνολικές γνωστικές δομές», είπε η Soldevila-Domenech. «Παρατηρήσαμε αλλαγές στη μνήμη που συσχετίζονταν με τη μείωση του βάρους μετά από ένα έτος και με βελτιώσεις στη σωματική δραστηριότητα μετά από τρία έτη».
«Η μεγαλύτερη τήρηση της Μεσογειακής Διατροφής ενίσχυσε τις αλλαγές στη μνήμη», πρόσθεσε. «Τέλος, οι βελτιώσεις στις εκτελεστικές λειτουργίες και στη συνολική γνωστική λειτουργία συνοδεύονταν από βελτιώσεις στην ποιότητα ζωής των συμμετεχόντων».
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα γνωστικά οφέλη για τα άτομα που ακολουθούσαν τη Μεσογειακή Διατροφή παρατηρήθηκαν σε όλους τους συμμετέχοντες, ανεξάρτητα από το βάρος, το φύλο, την ηλικία, το επίπεδο εκπαίδευσης, τον δείκτη νοημοσύνης, το καπνιστικό καθεστώς, τη διάγνωση διαβήτη ή προ-διαβήτη και τη χρήση ορισμένων φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των ηρεμιστικών, των κατασταλτικών ή των θεραπειών για την υψηλή χοληστερόλη.
«Αυτά τα αποτελέσματα είναι σημαντικά, καθώς ο πληθυσμός που συμμετείχε στη μελέτη αποτελούνταν από ηλικιωμένους ενήλικες με υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο», δήλωσε ο Rafael de la Torre, καθηγητής στο Πρόγραμμα Έρευνας Νευροεπιστημών της Βαρκελώνης, στην Olive Oil Times.
«Χωρίς καμία παρέμβαση, τα άτομα με αυτά τα καρδιαγγειακά χαρακτηριστικά θα έπρεπε να παρουσιάσουν γνωστική έκπτωση με την πάροδο του χρόνου, ως αποτέλεσμα της γήρανσης, ενώ σε αυτή τη μελέτη η γνωστική τους λειτουργία βελτιώθηκε ανεξάρτητα από την υποκείμενη παθολογική τους κατάσταση», πρόσθεσε.
Οι επιστήμονες σημείωσαν επίσης ότι οι γνωστικές βελτιώσεις ήταν πιο εμφανείς στους άνδρες, στα νεότερα άτομα και στα άτομα με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και μεγαλύτερη τήρηση της Μεσογειακής Διατροφής.
Δείτε επίσης: Η μεσογειακή διατροφή μπορεί να προλάβει την απώλεια μνήμης και τα συμπτώματα της άνοιας«Αντίθετα, οι γυναίκες, τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο, τα άτομα με διαβήτη ή εκείνα που χρησιμοποιούσαν ηρεμιστικά ή κατασταλτικά παρουσίασαν μικρότερες γνωστικές αλλαγές», δήλωσε ο de la Torre.
Ωστόσο, οι λόγοι πίσω από αυτές τις διαφορές δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί πλήρως.
«Αν και είναι γνωστό ότι το φύλο αποτελεί σημαντική παράμετρο όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία, υπάρχει έλλειψη μελετών που να διερευνούν τις επιδράσεις ανά φύλο στην ανταπόκριση στις παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής», δήλωσε ο de la Torre. «Στην περίπτωση του διαβήτη, θεωρείται παράγοντας κινδύνου για άνοια και χαμηλότερη γνωστική απόδοση λόγω των επιβλαβών επιδράσεων του κακού γλυκαιμικού ελέγχου».
Οι ερευνητές τόνισαν ότι οι διατροφικές συστάσεις εστίαζαν στην προώθηση της κατανάλωσης παρθένου ελαιολάδου, ξηρών καρπών – ειδικά καρυδιών – φρούτων και λαχανικών, δημητριακών ολικής αλέσεως, τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες και γιαουρτιών χαμηλών λιπαρών, τα οποία έχουν συστηματικά συσχετιστεί με απώλεια βάρους ή μικρότερη αύξηση βάρους και μειωμένο κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την παχυσαρκία.
«Από την άλλη πλευρά, οι διατροφικές συστάσεις ενθαρρύνουν επίσης τους συμμετέχοντες να μειώσουν την κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών, γρήγορου φαγητού, προϊόντων από ραφιναρισμένα δημητριακά, λευκού ρυζιού, ζυμαρικών (εκτός από τα ζυμαρικά ολικής αλέσεως), πατάτας τηγανητής, πατάτας, τρανς λιπαρών, γλυκών, κέικ, πίτας, ζάχαρης, προμαγειρεμένων γευμάτων, λουκάνικων ή αλλαντικών και πατέ, τα οποία έχουν συστηματικά συσχετιστεί με την αύξηση βάρους», δήλωσε ο Soldevila-Domenech. «Επομένως, η παρέμβαση εστίασε στη συνολική ποιότητα της διατροφής αντί για τη σχετική περιεκτικότητα σε μακροθρεπτικά συστατικά».
Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο ήταν η κύρια πηγή διατροφικού λίπους μεταξύ των εθελοντών που παρουσίασαν γνωστικές βελτιώσεις μετά από τρία χρόνια μελέτης. Σε όλους τους εθελοντές δόθηκε μια ποσότητα εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου – ένα λίτρο το μήνα – και περιστασιακά αμύγδαλα, για την προώθηση της Μεσογειακής Διατροφής και την ενθάρρυνση της συμμόρφωσης με τη δοκιμή.
Ενώ στους συμμετέχοντες δόθηκε μια Μεσογειακή Διατροφή με περιορισμό θερμίδων και συστάσεις για σωματική άσκηση και εστίαση σε στόχους απώλειας βάρους, η ομάδα ελέγχου ακολούθησε μια Μεσογειακή Διατροφή χωρίς περιορισμό θερμίδων, χωρίς προώθηση τέτοιων στόχων ή δραστηριοτήτων.
«Ως εκ τούτου, παρατηρήσαμε ότι οι ατομικές αλλαγές στη γνωστική λειτουργία δεν ήταν ομοιόμορφες μεταξύ των συμμετεχόντων, παρά το γεγονός ότι ανήκαν στην ίδια ομάδα παρέμβασης», δήλωσε ο Soldevila-Domenech. «Η αποσαφήνιση αυτών των διαφορών μεταξύ των ατόμων όσον αφορά τη γνωστική αλλαγή είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση του αντίκτυπου των προληπτικών παρεμβάσεων για τη γνωστική έκπτωση».
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η υψηλή περιεκτικότητα της μεσογειακής διατροφής σε φυτικά τρόφιμα, σε συνδυασμό με την κατανάλωση ψαριού και μέτριας ποσότητας κόκκινου κρασιού κατά τη διάρκεια των γευμάτων, «καθιστά τη μεσογειακή διατροφή πλούσια σε φαινολικές ενώσεις, πολυακόρεστα λιπαρά οξέα Ν-3 και βιταμίνες που, σε συνδυασμό, μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες και της χρόνιας φλεγμονής, καθώς και στην καλύτερη νευροαγγειακή υγεία, κάτι που μπορεί να εξηγήσει τις παρατηρούμενες γνωστικές αλλαγές».
«Μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να διερευνήσουν τον υποκείμενο μηχανισμό που εξηγεί τις παρατηρούμενες διαφορές μεταξύ των φύλων, και θα πρέπει να εξεταστούν σχέδια ειδικά για κάθε φύλο σε μελλοντικές μελέτες παρέμβασης», δήλωσε ο de la Torre.
«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν επίσης ότι οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής για την απώλεια βάρους θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το γνωστικό προφίλ των συμμετεχόντων, προκειμένου να προσαρμοστούν στα γνωστικά χαρακτηριστικά και τις ανάγκες του κάθε ατόμου, ιδίως σε όσους πάσχουν από παχυσαρκία και παρουσιάζουν δυσλειτουργία της εκτελεστικής λειτουργίας», πρόσθεσε.
«Πιστεύουμε ότι στις μελέτες πρόληψης με μεσογειακή διατροφή, όπου αποκλείεται η εφαρμογή μιας ενιαίας προσέγγισης για όλους, πρέπει να προχωρήσουμε σε μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση», κατέληξε ο de la Torre.