Συμφωνία για την παροχή αποζημίωσης στις κλιματικά ευάλωτες χώρες κατά τη COP27
Η τελική συμφωνία προέβλεπε την καταβολή αποζημιώσεων για «απώλειες και ζημίες» στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και ενίσχυε τις δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών, χωρίς όμως να προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.
Η 27η Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP27) ολοκληρώθηκε στο Σαρμ Ελ-Σέιχ της Αιγύπτου, με τη σύναψη συμφωνίας για τη χρηματοδότηση των «απωλειών και ζημιών» σε ευάλωτες χώρες που έχουν πληγεί σοβαρά από κλιματικές καταστροφές.
Η συμφωνία επιβεβαίωσε επίσης τις δεσμεύσεις για τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε 1,5 ºC πάνω από τον προ-βιομηχανικό μέσο όρο, την ενίσχυση των δράσεων για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την προσαρμογή στις μη αναστρέψιμες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
«Καθορίσαμε μια πορεία προς τα εμπρός σε μια συζήτηση δεκαετιών σχετικά με τη χρηματοδότηση για απώλειες και ζημίες», δήλωσε
«Αυτό το αποτέλεσμα μας προωθεί προς τα εμπρός», δήλωσε ο Simon Stiell, εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή. «Έχουμε καθορίσει μια πορεία προς τα εμπρός σε μια συζήτηση δεκαετιών σχετικά με τη χρηματοδότηση για απώλειες και ζημίες, εξετάζοντας πώς θα αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις στις κοινότητες των οποίων η ζωή και τα μέσα διαβίωσης έχουν καταστραφεί από τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.»
Η αποζημίωση για απώλειες και ζημίες ήταν το πιο αμφιλεγόμενο ζήτημα στη COP27, με δεκάδες χώρες χαμηλού εισοδήματος και ευάλωτες από κλιματική άποψη να ζητούν από τις ανεπτυγμένες χώρες, οι οποίες εκπέμπουν το μεγαλύτερο μέρος των ανθρωπογενών αερίων του θερμοκηπίου στο περιβάλλον, να αναλάβουν την οικονομική ευθύνη.
Δείτε επίσης: Πολυεθνικοί παραγωγοί τροφίμων ζητούν άμεση αλλαγή στις γεωργικές πρακτικέςΗ COP27 αναγνώρισε τις «καταστροφικές οικονομικές και μη οικονομικές απώλειες» της κλιματικής αλλαγής, όπως «η αναγκαστική μετακίνηση πληθυσμών και οι επιπτώσεις στην πολιτιστική κληρονομιά, την ανθρώπινη κινητικότητα και τη ζωή και τα μέσα διαβίωσης των τοπικών κοινοτήτων».
Ωστόσο, η συμφωνία ανέφερε επίσης ότι οι αποζημιώσεις για απώλειες και ζημίες δεν συνιστούν παραδοχή ευθύνης, αποτρέποντας έτσι τις ανεπτυγμένες χώρες από το να θεωρηθούν υπεύθυνες για μελλοντικές κλιματικές καταστροφές.
Από τώρα μέχρι την COP28, εκπρόσωποι από δεκάδες χώρες θα εργαστούν για να καθορίσουν κρίσιμες πτυχές της συμφωνίας για τις απώλειες και τις ζημίες, όπως ποια κυβερνήσεις και ιδρύματα θα πρέπει να πληρώσουν και ποιες χώρες και προγράμματα θα λάβουν τα κεφάλαια.
Παρατηρητές στη διάσκεψη επεσήμαναν ότι, μια δεκαετία μετά την υπόσχεσή τους να χρηματοδοτήσουν ένα ταμείο στήριξης για την κλιματική αλλαγή ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων (97,7 δισεκατομμύρια ευρώ) για ευάλωτες χώρες, πολλές πλουσιότερες χώρες δεν έχουν ακόμη καταβάλει σημαντικά ποσά.
Ωστόσο, πολλοί εκπρόσωποι από ευάλωτες χώρες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη νέα συμφωνία για τις απώλειες και τις ζημίες.
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες δεσμεύτηκαν να διαθέσουν 300 εκατομμύρια δολάρια (293 εκατομμύρια ευρώ) για να βοηθήσουν τις πιο ευάλωτες χώρες να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων, τα οποία προκαλούν ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε χρόνο.
Η συμφωνία επανέλαβε επίσης ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πρέπει να μετριαστούν όσο το δυνατόν περισσότερο. Δήλωσε ότι αυτό θα ήταν πιο διαχειρίσιμο εάν η αύξηση της θερμοκρασίας παρέμενε κάτω από 1,5 °C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα.
Η διάσκεψη συμφώνησε επίσης ότι πρέπει να αποφευχθεί η αύξηση κατά 2 °C και αποφάσισε να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στους 1,5 °C, όπως ορίζεται στη Συμφωνία του Παρισιού.
Οι εκπρόσωποι αναγνώρισαν ότι η παγκόσμια κοινότητα πρέπει να μειώσει κατά 45% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 για να επιτύχει αυτόν τον στόχο. Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις των εκπομπών στην ατμόσφαιρα έφτασαν και πάλι σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2021.
Με βάση τις τρέχουσες πολιτικές, οι θερμοκρασίες αναμένεται να αυξηθούν μεταξύ 2,1 °C και 2,9 °C μέχρι το τέλος του αιώνα.
Όπως έκαναν και στη COP26 στη Γλασκώβη, οι εκπρόσωποι δεσμεύτηκαν να μειώσουν σταδιακά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα και να καταργήσουν τις επιδοτήσεις για «αναποτελεσματικά ορυκτά καύσιμα».
Η αντίθεση από τη σημαντική παρουσία χωρών παραγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου στην αιγυπτιακή παραθεριστική πόλη σήμαινε ότι δεν υπήρξε δέσμευση για τη σταδιακή κατάργηση των πιο ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων από το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, κάτι που πολλοί ακτιβιστές για το κλίμα είχαν πιέσει να συμπεριληφθεί.
Δείτε επίσης: Η κλιματική αλλαγή συνεχίζει να απειλεί την παγκόσμια υγεία, σύμφωνα με μελέτη«Οι εκπομπές να κορυφωθούν πριν από το 2025, όπως η επιστήμη μας λέει ότι είναι απαραίτητο. Όχι σε αυτό το κείμενο», δήλωσε ο Alok Sharma, πρόεδρος της COP26. «Σαφής συνέχεια στη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα. Όχι σε αυτό το κείμενο».
Η συμφωνία τόνισε επίσης την ανάγκη για επείγουσα δράση για τη μετάβαση σε καθαρότερες πηγές ενέργειας. Ενθάρρυνε τις πλουσιότερες χώρες να παρέχουν «στοχευμένη υποστήριξη στους φτωχότερους και πιο ευάλωτους, σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες, και να αναγνωρίσουν την ανάγκη για υποστήριξη προς μια δίκαιη μετάβαση».
Οι εκπρόσωποι συμφώνησαν ότι η παγκόσμια μετάβαση σε καθαρότερη ενέργεια θα απαιτήσει μεταξύ 4 και 6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων (3,9 έως 5,9 τρισεκατομμύρια ευρώ) ετησίως.
«Η εξασφάλιση αυτής της χρηματοδότησης θα απαιτήσει μια ταχεία και ολοκληρωμένη μεταμόρφωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και των δομών και διαδικασιών του, με τη συμμετοχή κυβερνήσεων, κεντρικών τραπεζών, εμπορικών τραπεζών, θεσμικών επενδυτών και άλλων χρηματοπιστωτικών φορέων», ανέφερε ο ΟΗΕ.
Μια ξεχωριστή συμφωνία που επιτεύχθηκε από τις χώρες της G20 κατά τη συνάντησή τους στην Ινδονησία δεσμεύει 20 δισεκατομμύρια δολάρια (19,5 δισεκατομμύρια ευρώ) για την επόμενη πενταετία, με σκοπό την επιτάχυνση μιας δίκαιης πράσινης μετάβασης.
Η συμφωνία της COP27 ζήτησε επίσης από τις χώρες να «εξετάσουν περαιτέρω δράσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εκτός του διοξειδίου του άνθρακα, συμπεριλαμβανομένου του μεθανίου, έως το 2030».
Εκτός από την άμβλυνση, ο ρόλος της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή ήταν επίσης ένα κεντρικό θέμα που συζητήθηκε στη διάσκεψη, με διάφορες χώρες να συμφωνούν να συνεχίσουν να ακολουθούν διαφορετικές πορείες. Νέες δεσμεύσεις ύψους έως 230 εκατομμυρίων δολαρίων (225 εκατομμύρια ευρώ) δόθηκαν για ένα ταμείο προσαρμογής.
Δεν επιτεύχθηκε οριστική συμφωνία σχετικά με τη χρηματοδότηση του ταμείου, αλλά οι εκπρόσωποι συμφώνησαν ότι θα πρέπει να διατίθενται τουλάχιστον 40 δισεκατομμύρια δολάρια (39 δισεκατομμύρια ευρώ) ετησίως για τις πολιτικές προσαρμογής έως το 2050.
«Αυτές οι δεσμεύσεις θα βοηθήσουν πολλές περισσότερες ευάλωτες κοινότητες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή μέσω συγκεκριμένων λύσεων προσαρμογής», ανέφερε ο ΟΗΕ.
Σύμφωνα με την τελική συμφωνία, η νέα χρηματοδότηση θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά μιας παγκόσμιας προσπάθειας που πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τη μεταφορά τεχνολογίας, την επέκταση της δυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να απαιτεί από όλες τις χώρες να διαμορφώσουν και να εφαρμόσουν εθνικά σχέδια προσαρμογής.
Μεταξύ των πιο σχετικών μέτρων προσαρμογής, τα Ηνωμένα Έθνη ανακοίνωσαν ένα σχέδιο ύψους 3,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3 δισεκατομμύρια ευρώ) για την ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης έναντι ακραίων καιρικών φαινομένων, στα οποία σημαντικό τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση.
Στη COP27 συμφωνήθηκε επίσης η σημασία της διατήρησης και αποκατάστασης των φυσικών οικοσυστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην αναδάσωση και τη διατήρηση των θαλάσσιων περιβαλλόντων, προκειμένου να συμβάλουν στην απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Για τον σκοπό αυτό, οι εκπρόσωποι συμφώνησαν να θέσουν ως στόχο την παύση της αποδάσωσης έως το 2030.
Η επόμενη παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα – η COP28 – θα πραγματοποιηθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τον Νοέμβριο του 2023.