Νέες πληροφορίες για το παλαιότερο μπουκάλι ελαιόλαδου στον κόσμο
Μετά από μια σειρά μελετών, οι ερευνητές κατάφεραν να επιβεβαιώσουν ότι το περιεχόμενο ενός αγγείου που βρέθηκε σε αρχαιολογικό χώρο κοντά στον Βεζούβιο ήταν πράγματι ελαιόλαδο. Η ανακάλυψη αυτή ρίχνει φως στη μοριακή εξέλιξη του ελαιολάδου στο πέρασμα του χρόνου.
Νέα έρευνα επιβεβαίωσε ότι ένα μπουκάλι ηλικίας 2.000 ετών που βρέθηκε στην αρχαία ρωμαϊκή πόλη του Ηρακουλάνουμ, κοντά στη σημερινή Νάπολη, περιέχει ελαιόλαδο και έριξε φως στη μοριακή μεταβολή του ελαίου κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο χιλιετιών.
«Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι με τα συμπεράσματα που προέκυψαν [από τις μελέτες]», δήλωσε ο Raffaele Sacchi, πρόεδρος της μονάδας επιστήμης και τεχνολογίας τροφίμων του τμήματος γεωπονικών επιστημών (DIA) του Πανεπιστημίου της Νάπολης Federico II.
Η μελέτη μας αναδεικνύει εντυπωσιακά τη μοριακή εξέλιξη του ελαιολάδου κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αποθήκευσης σχεδόν 2.000 ετών.
Σε συνεργασία με συναδέλφους του από το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και το Πανεπιστήμιο της Καμπανίας Luigi Vanvitelli, ο Sacchi κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα μετά τη διεξαγωγή δοκιμών μαγνητικού συντονισμού και φασματοφωτομετρίας μάζας στο μπουκάλι, καθώς και χρονολόγησης με ραδιοάνθρακα των οργανικών υπολειμμάτων.
Φωτογραφία: Raffaele Sacchi
«Μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε κατηγορηματικά ότι αυτό που έχουμε στα χέρια μας είναι το αρχαιότερο υπόλειμμα ελαιολάδου που έχει ανακαλυφθεί και εκτίθεται σήμερα σε σημαντική ποσότητα, καθώς χρονολογείται από το 79 μ.Χ.», δήλωσε ο Sacchi. «Επιπλέον, η μελέτη μας αναδεικνύει εντυπωσιακά τη μοριακή εξέλιξη του ελαιολάδου κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αποθήκευσης σχεδόν 2.000 ετών.»
Δείτε επίσης: Επιστήμονες ανακαλύπτουν τα παλαιότερα στοιχεία για το ελαιόλαδο στην Κεντρική ΕυρώπηΛόγω τόσο των υψηλών θερμοκρασιών που προκλήθηκαν από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. όσο και της περιόδου αποθήκευσης σχεδόν δύο χιλιετιών σε ανεξέλεγκτες συνθήκες, τα υπολείμματα του ελαίου φέρουν ακόμη τα ίχνη των χημικών μεταβολών που είναι χαρακτηριστικές των αλλοιωμένων διατροφικών λιπών.
«Στην πραγματικότητα, ελάχιστα από τα μόρια που συνήθως βρίσκονται στο ελαιόλαδο επέζησαν», είπε ο Sacchi. «Τα τριγλυκερίδια, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 98% του ελαίου, διασπάστηκαν στα συστατικά τους λιπαρά οξέα. Τα ακόρεστα λιπαρά οξέα οξειδώθηκαν πλήρως, δημιουργώντας υδροξυοξέα, τα οποία, με τη σειρά τους, με αργή κινητική, αντέδρασαν μεταξύ τους σχηματίζοντας προϊόντα συμπύκνωσης, τα εστολίδια, τα οποία δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ πριν σε συμβατικές διαδικασίες φυσικής αλλοίωσης του ελαιολάδου».
Επιπλέον, το υπόλειμμα ελαιολάδου παρήγαγε μια σειρά διαφορετικών πτητικών ουσιών, οι οποίες είναι ίδιες με αυτές που βρίσκονται σε πολύ ταγγισμένο λάδι και σχηματίζονται ως αποτέλεσμα της αποσύνθεσης των ελαϊκών και λινολεϊκών οξέων.
Τα προφίλ των κορεσμένων λιπαρών οξέων και των φυτοστερολών κατέστησαν επίσης δυνατό να διαπιστωθεί με βεβαιότητα ότι το υπόλειμμα που βρέθηκε στη φιάλη δεν περιέχει ζωικό λίπος, το οποίο χρησιμοποιούνταν ευρέως από τον πληθυσμό της εποχής, και ότι πρόκειται αναμφισβήτητα για ελαιόλαδο.
«Ο σχετικός εμπλουτισμός σε κορεσμένα λιπαρά οξέα και ο σχηματισμός εστολιδίων συνέβαλαν στη στερεοποίηση του ελαιολάδου επί τόπου», δήλωσε ο Sacchi, διευκρινίζοντας ότι το λάδι έχει κλίση προς τη μία πλευρά, επειδή το μπουκάλι βρισκόταν σε κεκλιμένη θέση από την έκρηξη μέχρι την ανασκαφή του.
«Η ταυτοποίηση της φύσης αυτού του αρχαιολογικού μπουκαλιού ελαιολάδου μας παρέχει αδιάψευστη απόδειξη της σημασίας που είχε αυτό το προϊόν στην καθημερινή διατροφή των πληθυσμών της λεκάνης της Μεσογείου, ιδίως για τους αρχαίους Ρωμαίους στην Campania Felix», ανέφερε.
«Επίσης, αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στον πολιτισμό και στην εικόνα του ιταλικού ελαιολάδου, καθώς αποκτήσαμε ένα «πιστοποιημένο» γυάλινο μπουκάλι ελαιολάδου που αποθηκεύτηκε για 2.000 χρόνια», πρόσθεσε ο Sacchi, διευκρινίζοντας ότι το λάδι πιθανότατα είχε στερεοποιηθεί επειδή το μπουκάλι βρισκόταν σε κεκλιμένη θέση.