Avrupa Zeytinyağı İhracatı Toparlanıyor

2024/25 hasat yılında Avrupa’dan ABD, Kanada, Çin ve Avustralya’ya yapılan zeytinyağı ihracatı yüzde 25 arttı.

Avrupa Komisyonu tarafından yayınlanan en son kısa vadeli görünüm raporuna göre, bu eğilim hem Avrupa Birliği genelinde artan üretime hem de düşen fiyatlara bağlanıyor.

Buna ra­da, Tarım ve Kırsal Kalkınma Genel Müdür­lüğü, 2025/26 hasat yılında hasatın beklendiğinden daha düşük ol­abileceği uyarısında bulundu.

Ayrıca bakınız: Stratejik Ticaret Hamlesi Kapsamında Türkiye'den Avustralya'ya Zeytinyağı İhracatı Artıyor

Raporda, “Ekim ayında başlayacak olan 2025/26 AB zeytinyağı üretimi için başlangıçta olumlu olan beklentiler, İspanya ve Portekiz’de son zamanlarda gözlemlenen sıcak hava koşulları nedeniyle olumsuz etkilenebilir” denildi.

2024/25 sezonunda AB ülkelerinin 2,1 milyon ton zeytinyağı üretmesi bekleniyor; bu, bir önceki sezona göre yüzde 37'lik bir artış ve beş yıllık ortalamanın yüzde 15 üzerinde.

Başlıca üretici ülkeler arasında, yalnızca İtalya sezonu geçen sezondan yüzde 25 daha düşük bir verimle kapatacak.

AB’nin en büyük üreticisi olan İspanya’nın ise bir önceki hasat dönemine göre yüzde 66 artışla 1,4 milyon tona ulaşması öngörülüyor.

Yunanistan’da üretimin yüzde 43 (250.000 ton), Portekiz’de ise yüzde 10 (177.000 ton) artması bekleniyor.

Üretimdeki artış, fiyatları önemli ölçüde etkiledi. Ocak 2024'ten bu yana İspanya'da sızma zeytinyağı fiyatları yarı yarıya azalarak litre başına 9,03 avrodan 3,50 avroya düştü ve beş yıllık ortalamanın altına indi.

Buna karşılık, komisyon İtalya’daki sınırlı arzın fiyatları yüksek tuttuğuna inanıyor.

Brüksel, mevcut sezon boyunca ABD'ye yapılan ihracattaki artışın, ABD ticaret politikasının öngörülemezliğine bir tepki gibi göründüğünü belirtti.

AB zeytinyağı ithalatının da yüzde 15 artarak yaklaşık 240.000 tona ulaşması bekleniyor.

Raporda, arzın artmasının İspanya gibi önemli üretici ülkelerde yabancı zeytinyağına olan talebi bastırdığı belirtiliyor. 

Yine de, Avrupa’nın önde gelen ticaret ortağı Tunus’tan yapılan ithalatın, özellikle İtalya’daki hacimlerin azalması nedeniyle artması bekleniyor.

Tunus’un ihracatı hasat yılının sonuna kadar 110.000 tona ulaşabilir; bunun 58.000 tonundan fazlası İtalya’ya, yaklaşık 44.000 tonu ise İspanya’ya gidecek.

Raporda ayrıca, AB zeytinyağı tüketiminin 2024/2025'te 1,4 milyon tona yükselerek beş yıllık ortalamaya ulaşmasının beklendiği belirtiliyor.

İlginç bir şekilde, tüketim artışının büyük kısmının üretici ülkelerde gerçekleşmesi bekleniyor; bu ülkelerde 2022 ve 2023 yıllarında rekor düzeyde yüksek fiyatlar, hane halkı alımlarının azalmasına ve yoğun tartışmalara yol açmıştı.

2023 yılının sonunda komisyon, Avrupa Birliği içinde önümüzdeki on yıl boyunca üretim ve tüketim eğilimlerinin durgunlaşacağını veya azalacağını öngörmüştü.

Rapora göre, 2024/25 hasat yılı sonu stoklarının 450.000 tonu aşması öngörülüyor; bu rakam, bir önceki yılın 350.000 tonun biraz üzerindeyken, 2023/24'te 300.000 tonun altındaydı.

İtalya’da ise yıl sonu stokları 80.000 tona ulaşacak ve bu rakam on yıllık ortalamanın 7.100 ton altında kalacak. İspanya’nın yıl sonu stokları, bir önceki sezonun 186.000 tonunun oldukça üzerinde olmakla birlikte, yine de on yıllık ortalama olan 371.700 tonun altında kalarak toplam 271.000 ton olacak.

---