Η αναβίωση των παραδοσιακών ελαιώνων δίνει νέα ώθηση στην γαλλική ελαιοκαλλιέργεια

Οι Γάλλοι ελαιοκαλλιεργητές καταβάλλουν προσπάθειες για την αποκατάσταση των παραδοσιακών ελαιώνων, με στόχο την ενίσχυση του κλάδου.

Ο γαλλικός Διακλαδικός Οργανισμός Ελαιολάδου (Afidol) επικεντρώνεται στην ανάκαμψη και την ανασυγκρότηση των παραδοσιακών και ορεινών ελαιώνων της χώρας, με στόχο να καταστήσει πιο κερδοφόρα τον κλάδο των επιτραπέζιων ελιών και του ελαιολάδου.

Η ανάκαμψη των ελαιώνων στη Γαλλία έχει ήδη συμβάλει στη διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς της χώρας, ενώ η ελαιοκαλλιέργεια έχει καταστεί μία από τις ελάχιστες γεωργικές δραστηριότητες που παρουσίασαν ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια.

Οι παραδοσιακοί ελαιώνες είναι περιοχές με φυτείες χαμηλής πυκνότητας (μεταξύ 200 και 300 δέντρων ανά στρέμμα), χαμηλές έως μέτριες αποδόσεις (μεταξύ 5,5 και 11 τόνων ελιών ανά στρέμμα) και περιλαμβάνουν δέντρα με μέση ηλικία άνω των 25 ετών.

Δείτε επίσης: Καλλιέργεια ελαιόδεντρων

Συνήθως δεν αρδεύονται και αφήνονται να αναπτυχθούν πιο φυσικά, με αποτέλεσμα συχνά η παραγωγή να είναι ακανόνιστη. Οι παραδοσιακοί ελαιώνες που βρίσκονται σε απότομες πλαγιές πρέπει να συγκομίζονται χειροκίνητα, αναγκάζοντας τους καλλιεργητές και τους παραγωγούς να επικεντρωθούν στην προστιθέμενη αξία των ελαιολάδων, προκειμένου να αντισταθμίσουν τα υψηλότερα κόστη παραγωγής.

Η καλλιέργεια ελαιόδεντρων στη Γαλλία μειώθηκε σταθερά κατά τη διάρκεια του 18ου και του 19ου αιώνα ως αποτέλεσμα σοβαρών καιρικών καταστροφών, χαμηλότερων περιθωρίων κέρδους, αυξημένου ανταγωνισμού από την επέκταση των αμπελώνων και άλλων προβλημάτων εντός του τομέα.

Από το 1840 έως το 1929 ο αριθμός των ελαιόδεντρων μειώθηκε από 26 εκατομμύρια σε 13,7 εκατομμύρια. Το 1956, ο παγετός κατέστρεψε εκατομμύρια ελαιόδεντρα, αναγκάζοντας πολλούς ελαιοκαλλιεργητές να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια, γεγονός που οδήγησε στο κλείσιμο πολλών ελαιοτριβείων.

Μετά από αυτή τη μακρά παρακμή, η ελαιοκαλλιέργεια στη Γαλλία άρχισε να ανακάμπτει μετά τη δεκαετία του 1980, όταν τα τοπικά ελαιόλαδα άρχισαν να εκτιμώνται και πάλι. Η επακόλουθη ανάκαμψη των ελαιώνων υπήρξε καθοριστικό στοιχείο αυτής της αναγέννησης.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 έως το 2010, η Γαλλία άρχισε να αποκαθιστά αυτούς τους εγκαταλελειμμένους ελαιώνες, καθαρίζοντας τα οικόπεδα, αναγεννώντας τα παλιά ελαιόδεντρα και τις αναβαθμίδες όπου είχαν φυτευτεί.

Εισήχθησαν πιο φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές, ενισχύοντας την εκτίμηση της πολιτιστικής αξίας των ελαιώνων και προσδίδοντας στα ελαιόδεντρα μεγαλύτερη ορατότητα στο τοπίο, στην τοπική γεωργία, αλλά και ως διακοσμητικά στοιχεία.

Οι ελιές διατήρησαν την παλιά τους πυκνότητα και τα ποικιλιακά χαρακτηριστικά τους στα ανακτηθέντα τοπία, αλλά το ύψος τους μειώθηκε και το σχήμα τους άλλαξε για να διευκολυνθεί η καλλιέργεια και να αυξηθεί η παραγωγή.

Από το 1988 έως το 2011, ο αριθμός των ελαιόδεντρων αυξήθηκε από 3,4 σε 5,1 εκατομμύρια και η έκταση των ελαιώνων από 99.000 στρέμματα σε 136.000 στρέμματα. Αυτό έκανε την ελαιοκαλλιέργεια μία από τις λίγες γεωργικές δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στη νότια Γαλλία, περισσότερο στην περιοχή Λανγκντόκ-Ρουσιγιόν παρά στις Αλπ-Μαριτίμ.

Το «Mediterranean Landscapes and Terroir» (Patermed) ήταν ένα ερευνητικό πρόγραμμα που αποσκοπούσε στην προώθηση της ποιότητας των τοπίων των αμπελώνων και των ελαιώνων εντός των εδαφών τους και συνέβαλε στην ανάκαμψη και την αποκατάστασή τους.

Αυτό ενθάρρυνε τη μεγαλύτερη συμμετοχή παλαιών και νέων καλλιεργητών στον τομέα. Σύμφωνα με στοιχεία του 2014, υπάρχουν 35.000 ελαιοκαλλιεργητές στη Γαλλία, το 32% των οποίων είναι επαγγελματίες· μεταξύ αυτών, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό ασχολείται αποκλειστικά με την ελαιοκαλλιέργεια. Ο γαλλικός ελαιοκαλλιεργητικός τομέας χαρακτηρίζεται από μικρές εκμεταλλεύσεις.

Η Afidol παρέχει στους ελαιοκαλλιεργητές εκπαίδευση σε τεχνικές καλλιέργειας, όπως το κλάδεμα, η συγκομιδή από παραδοσιακούς ελαιώνες και η διαμόρφωση των δέντρων για τη διευκόλυνση της διαχείρισής τους καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Ο οργανισμός εκπαιδεύει επίσης τους καλλιεργητές και τους παραγωγούς στον τρόπο χειρισμού μιας ποικιλίας εργαλείων που μπορούν να βοηθήσουν στην επιτάχυνση της χειρωνακτικής συγκομιδής.

Ο οργανισμός προωθεί επίσης γεωργικές πρακτικές που είναι περιβαλλοντικά βιώσιμες, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης του εδάφους και της ορθής χρήσης λιπασμάτων. Το 25% των ελαιώνων που καλλιεργούνται από επαγγελματίες καλλιεργητές διαχειρίζεται πλέον με βιολογικές μεθόδους.

Τα παραδοσιακά ελαιώδη τοπία έχουν οικονομική αξία, καθώς τα τρόφιμα που παράγουν έχουν σήμερα ζήτηση μεταξύ των καταναλωτών με περιβαλλοντική συνείδηση και συμβάλλουν στη διατήρηση των φυσικών τοπίων.

Η ανάκαμψη των εγκαταλελειμμένων δέντρων έχει επίσης συμβάλει στη διατήρηση τοπικών ποικιλιών ελιάς, όπως η Estoublonnaise, προσδίδοντας αυθεντικότητα και υψηλότερη αξία στα ελαιόλαδα που παράγονται στην περιοχή. Οι ποικιλίες Aglandau και Picholine είναι άλλες ποικιλίες που απαντώνται στους παραδοσιακούς ελαιώνες.

Η αναζωογόνηση της ελαιοκαλλιέργειας στη Γαλλία συμβάλλει στην ενίσχυση ενός τομέα που αποφέρει έσοδα μέσω των επιτραπέζιων ελιών, των ελαιολάδων, άλλων ελαιοπροϊόντων, των φεστιβάλ και του ελαιοτουρισμού.